Hóa thạch cá 4 mắt làm thay đổi nhận thức về tổ tiên loài người

10 giờ trướcBài gốc

Hình ảnh do nghệ sĩ phục dựng về loài Myllokunmingiid, là loài động vật có xương sống cổ nhất được biết đến với 4 mắt trên đầu.

Nhóm nghiên cứu đã phục dựng một “sinh vật dạng sợi mì” 4 mắt nhằm tìm hiểu cách thị giác phức tạp và cấu trúc não bộ phát triển ở tổ tiên của con người hiện đại.

“Điều này thay đổi cách chúng ta nghĩ về tiến hóa sớm của động vật có xương sống,” đồng tác giả nghiên cứu Jakob Vinther, Phó Giáo sư chuyên ngành tiến hóa vĩ mô tại Đại học Bristol (Vương quốc Anh) nói.

Theo ông, tổ tiên của chúng ta là những động vật có thị giác tinh vi, phải bơi lội trong một thế giới đầy hiểm nguy.

Hệ thị giác tinh vi giữa đại dương nguy hiểm

Lịch sử của con người bắt nguồn từ hàng triệu năm tiến hóa, trong đó có các tổ tiên cá không hàm được gọi là myllokunmingids. Dù đa số động vật có xương sống có 2 mắt như con người, nhưng những tổ tiên sớm này lại là ngoại lệ.

Myllokunmingids sống trong kỷ Cambri (từ 541 triệu - 485,4 triệu năm trước), giai đoạn các loài săn mồi cỡ lớn bắt đầu xuất hiện, khiến đại dương trở nên nguy hiểm hơn đối với những động vật có xương sống nhỏ bé, cơ thể mềm.

“Trong môi trường đó, việc có 4 mắt có thể giúp chúng có trường nhìn rộng hơn, điều quan trọng để tránh kẻ săn mồi,” ông Vinther cho biết.

Khi khảo sát các hóa thạch chi tiết của 2 loài khác nhau là Haikouichthys ercaicunensis và một myllokunmingid chưa được đặt tên, được bảo tồn tại các tầng hóa thạch Chengjiang ở miền Nam Trung Quốc, nhóm nghiên cứu phát hiện 2 mắt lớn ở 2 bên đầu và 2 mắt nhỏ hơn nằm ở giữa đầu, theo nghiên cứu.

Bảo tồn hiếm gặp và dấu vết “mắt thứ 3”

Các mô mềm như mắt hiếm khi tồn tại trong hóa thạch, nhưng việc tìm thấy cùng lúc 4 mắt là may mắn lớn đối với nhóm. Các nhà khoa học sử dụng kính hiển vi công suất lớn và phân tích hóa học để xác nhận sự hiện diện của các mắt và xem xét cấu trúc của chúng.

Tác giả chính Peiyun Cong, Giáo sư nghiên cứu về cổ sinh học tại Đại học Vân Nam (Trung Quốc), cho biết, nhóm ban đầu tập trung vào 2 mắt lớn để hiểu giải phẫu, rồi bất ngờ phát hiện 2 mắt nhỏ, có chức năng đầy đủ, nằm giữa.

“Nhìn thấy điều đó thực sự rất phấn khích,” ông nói.

Theo các nhà nghiên cứu, 2 mắt nhỏ có dạng tròn, có sắc tố hấp thụ ánh sáng và thấu kính có thể tạo ảnh, giống như 2 mắt lớn. Phát hiện này được xem là mối liên kết còn thiếu giữa giải phẫu cổ đại và sinh học hiện đại.

Ở một số loài bò sát, lưỡng cư và cá còn sống ngày nay, vẫn tồn tại “mắt thứ 3” hay mắt đỉnh (parietal eye) để cảm nhận ánh sáng. Ở người, đặc điểm này đã tiến hóa thành tuyến tùng.

Nằm sâu trong não, cấu trúc liên quan đến “mắt đỉnh” được nối với tuyến tùng - cơ quan điều hòa giấc ngủ ở người và đa số động vật có xương sống thông qua việc sản xuất melatonin. Tuy nhiên, nửa tỷ năm trước, “tổ tiên” của tuyến này đã giúp myllokunmingids tránh kẻ săn mồi.

“Những gì chúng tôi thấy là các cơ quan tuyến tùng ban đầu từng là những mắt có khả năng tạo ảnh,” ông Cong nói và cho biết, chỉ về sau trong tiến hóa, chúng mới thu nhỏ lại, mất dần khả năng thị giác và đảm nhận vai trò hiện nay trong việc điều hòa giấc ngủ.

Theo IE

Hải Yến

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/hoa-thach-ca-4-mat-lam-thay-doi-nhan-thuc-ve-to-tien-loai-nguoi-post767832.html