Hoàn thiện cơ chế phân cấp trong quản lý đất đai: Tăng tính chủ động cho địa phương

3 giờ trướcBài gốc

Cụ thể hóa mô hình chính quyền địa phương mới

Một trong những nội dung đáng chú ý của Văn bản hợp nhất số 41/VBHN-BNNMT là việc cụ thể hóa rõ hơn thẩm quyền giữa các cấp chính quyền địa phương. Theo đó, các nhiệm vụ, quyền hạn trong quản lý đất đai được rà soát, phân định theo hướng rõ ràng, tránh chồng chéo, trùng lặp.

Ở cấp tỉnh, chính quyền được giao thực hiện các nhiệm vụ mang tính chiến lược, định hướng, như phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh; quyết định giao đất, cho thuê đất đối với các dự án lớn, có ý nghĩa quan trọng về phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện của cấp dưới.

Việc đẩy mạnh phân quyền quản lý đất đai nhằm cụ thế hóa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Doãn Thành

Trong khi đó, cấp xã được trao thêm quyền chủ động trong giải quyết các thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xác nhận biến động đất đai, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Việc phân định này không chỉ giúp giảm tải cho cấp tỉnh mà còn rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cũng nhấn mạnh nguyên tắc phân quyền, phân cấp phải đi đôi với phân định rõ trách nhiệm, các cơ quan, đơn vị, cá nhân được giao thẩm quyền phải chịu trách nhiệm toàn diện về quyết định của mình. Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Đồng thời, việc gắn trách nhiệm với quyền hạn cũng tạo động lực để các địa phương chủ động hơn trong xử lý công việc, nhất là những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Đáng chú ý, văn bản cũng đề cao vai trò kiểm tra, giám sát của cấp trên, bảo đảm việc phân cấp không dẫn đến buông lỏng quản lý. Các cơ chế thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm được quy định chặt chẽ, nhằm bảo đảm tính minh bạch, công khai trong quản lý và sử dụng đất.

Bên cạnh đó, khi địa phương được chủ động hơn, việc thu hút đầu tư cũng trở nên linh hoạt, hiệu quả hơn. Các quyết định liên quan đến giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất có thể được xem xét, xử lý nhanh chóng, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa bàn. Ngoài ra, việc quy định rõ thẩm quyền cũng giúp xác định trách nhiệm cụ thể khi xảy ra sai phạm, từ đó nâng cao tính răn đe, phòng ngừa.

Thực tế cho thấy, trong nhiều trường hợp, việc chậm trễ trong giải quyết thủ tục đất đai đã làm ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án, gây lãng phí nguồn lực. Việc trao quyền nhiều hơn cho cấp cơ sở, nơi trực tiếp nắm bắt tình hình thực tế, sẽ giúp tháo gỡ những “điểm nghẽn” này.

Đảm bảo tính thống nhất trong quản lý

Mặc dù có nhiều điểm tích cực, nhưng việc triển khai các quy định mới cũng đặt ra không ít thách thức. Trước hết là yêu cầu nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ ở cấp cơ sở. Khi được trao thêm quyền, cán bộ phải có đủ trình độ, kinh nghiệm để thực hiện nhiệm vụ, tránh xảy ra sai sót.

Bên cạnh đó, sự khác biệt về điều kiện phát triển giữa các địa phương cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính sách. Những địa phương có nguồn lực hạn chế, hạ tầng công nghệ thông tin chưa phát triển có thể gặp khó khăn trong việc triển khai các quy định mới. Do đó, cùng với việc ban hành quy định, cần có các giải pháp đồng bộ như đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; tăng cường hỗ trợ kỹ thuật; hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai… nhằm bảo đảm các chính sách đi vào cuộc sống một cách hiệu quả.

Các chuyên gia cho rằng, việc phân cấp trong quản lý đất đai cần đảm bảo tính thống nhất trong quản lý. Ảnh: Doãn Thành

Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, việc làm rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh cải cách hành chính và xây dựng chính quyền phục vụ, trên tinh thần phân cấp mạnh mẽ hơn cho địa phương, đặc biệt ở cấp cơ sở nơi trực tiếp giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng, phân cấp chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với “điều kiện đủ”, bao gồm năng lực cán bộ, hệ thống dữ liệu đất đai và cơ chế giám sát. Nếu không, nguy cơ phát sinh sai phạm hoặc áp dụng không thống nhất giữa các địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.

PGS. TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện chiến lược chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, một trong những thách thức lớn khi đẩy mạnh phân quyền trong lĩnh vực đất đai là nguy cơ “cát cứ” chính sách, mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, dẫn đến thiếu đồng bộ.

Theo ông, đất đai là nguồn lực đặc biệt, liên quan trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội và cả yếu tố an ninh, quốc phòng. Vì vậy, dù phân cấp mạnh đến đâu, vai trò điều tiết, kiểm soát của Trung ương vẫn giữ vai trò then chốt. “Cần thiết lập một hệ thống tiêu chí, quy chuẩn chung trên phạm vi toàn quốc, đồng thời xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả để bảo đảm các địa phương thực hiện đúng quy định, tránh tình trạng lạm quyền hoặc tùy tiện trong quyết định”, PGS. TS Nguyễn Đình Thọ đề xuất.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng, để nâng cao hiệu quả triển khai Văn bản hợp nhất số 41/VBHN-BNNMT, cần tập trung vào 3 nhóm giải pháp trọng tâm: Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình và thủ tục hành chính, các thủ tục liên quan đến giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận… cần được chuẩn hóa theo hướng đơn giản, dễ thực hiện nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đất đai, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia đồng bộ, liên thông giữa các cấp là yếu tố then chốt. Khi dữ liệu được số hóa, cập nhật thường xuyên, việc phân cấp sẽ trở nên minh bạch hơn, giảm thiểu rủi ro sai sót và tiêu cực. Thứ ba, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở, đồng thời có cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả công việc rõ ràng.

Đặc biệt, là phải gắn phân cấp với kiểm soát quyền lực, nếu chỉ trao quyền mà không có cơ chế kiểm soát phù hợp, rất dễ dẫn đến lạm quyền hoặc phát sinh lợi ích nhóm. Vì vậy, cần hoàn thiện hệ thống thanh tra, kiểm tra theo hướng độc lập, khách quan; phát huy vai trò giám sát của HĐND, Mặt trận Tổ quốc và người dân, để phòng ngừa tiêu cực trong lĩnh vực đất đai.

“Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng đất cho phát triển ngày càng lớn, việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục, cơ chế quản lý là yêu cầu cấp thiết. Nếu thực hiện tốt các giải pháp nêu trên, cơ chế phân cấp mới không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững”, GS.TSKH Đặng Hùng Võ nhìn nhận.

Doãn Thành

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/hoan-thien-co-che-phan-cap-trong-quan-ly-dat-dai-tang-tinh-chu-dong-cho-dia-phuong-743842.html