Học sinh lớp 5 dùng 'mật mã' xúc phạm bạn: Cách xử lý thiếu tinh tế có thể 'khoét sâu' tổn thương

3 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: AI

"Mật mã" vô hình, tổn thương hữu hình

Liên quan đến vụ việc nữ sinh lớp 5 bị nhóm 8 học sinh cùng lớp viết “mật mã” với nội dung xúc phạm, khiến em không muốn đi học và bị tổn thương tâm lý, PGS.TS. Hoàng Trung Học, Trưởng khoa Tâm lý - Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục, cho rằng, cần nhìn nhận vụ việc dưới góc độ tâm lý học đường, thay vì đơn giản hóa thành “trẻ con trêu nhau”.

Theo ông, ở lứa tuổi học sinh tiểu học cuối cấp, trẻ đã bắt đầu có nhu cầu mạnh mẽ về sự chấp nhận của nhóm bạn, danh dự cá nhân, vị thế trong lớp và cảm giác thuộc về tập thể. Vì vậy, việc bị một nhóm bạn dùng ký hiệu, mật mã hoặc ngôn ngữ ẩn để xúc phạm có thể tạo ra cảm giác bị loại trừ, bị chế giễu và bị đe dọa ngay trong môi trường học tập hằng ngày.

“Xét về bản chất, đây là một dạng bạo lực tinh thần. Hành vi này không tác động trực tiếp lên thân thể, nhưng tác động vào cảm xúc, lòng tự trọng, cảm giác an toàn và quan hệ xã hội của học sinh. Khi hành vi được thực hiện bởi một nhóm học sinh, có yếu tố lặp lại hoặc lan truyền trong lớp, nó có thể mang dấu hiệu của bắt nạt học đường và cô lập tập thể”, PGS.TS. Hoàng Trung Học nhận định.

Tờ giấy do nhóm học sinh viết về bạn M. có nội dung nhục mạ nữ sinh với nhiều câu từ thô tục. Ảnh: PHCC

Theo chuyên gia, mức độ nguy hiểm của bạo lực tinh thần nằm ở chỗ nó thường không để lại dấu vết hữu hình như bạo lực thể chất, nhưng có thể gây tổn thương sâu và kéo dài. Trẻ bị xúc phạm, bị gán nhãn, bị cô lập có thể xuất hiện cảm giác xấu hổ, lo âu, sợ đến trường, giảm hứng thú học tập, mất niềm tin vào bạn bè và người lớn.

“Không nên xem đây là chuyện nhỏ chỉ vì các em còn nhỏ. Với học sinh lớp 5, những lời xúc phạm, dù được viết bằng mật mã, vẫn có thể trở thành trải nghiệm bị làm nhục trước nhóm bạn. Vấn đề không chỉ nằm ở nội dung câu chữ, mà còn ở cảm giác của nạn nhân: em có thấy bị hạ thấp, bị cô lập và không còn an toàn khi đến lớp hay không”, ông Hoàng Trung Học nhấn mạnh.

Xử lý thế nào để không làm tổn thương thêm trẻ?

PGS.TS. Hoàng Trung Học cho rằng, phản ứng lo lắng, bức xúc của phụ huynh khi thấy con bị tổn thương là dễ hiểu. Cha mẹ có quyền yêu cầu nhà trường làm rõ sự việc, bảo vệ con, hỗ trợ tâm lý và có biện pháp giáo dục phù hợp đối với học sinh gây ra hành vi sai lệch.

Tuy nhiên, cách thức can thiệp cần được cân nhắc. Trong tình huống này, mục tiêu cao nhất không phải là trừng phạt hay làm cho bên gây lỗi xấu hổ, mà là bảo vệ nạn nhân, giúp trẻ gây ra hành vi sai nhận thức hậu quả, sửa chữa hành vi và khôi phục môi trường lớp học an toàn.

“Việc yêu cầu xin lỗi công khai, đặc biệt nếu tổ chức theo cách tạo áp lực trước đông người, chưa chắc phù hợp với nguyên tắc hỗ trợ tâm lý và giáo dục học sinh. Nếu xử lý không khéo, chúng ta có thể làm tổn thương thêm nạn nhân, đồng thời khiến những học sinh gây lỗi rơi vào trạng thái xấu hổ, chống đối hoặc bị gán nhãn lâu dài”, chuyên gia phân tích.

PGS.TS. Hoàng Trung Học, Trưởng khoa Tâm lý - Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục

Theo ông, lời xin lỗi vẫn cần thiết, nhưng phải là lời xin lỗi có giáo dục, có chuẩn bị và có khả năng chữa lành. Nhà trường có thể tổ chức hình thức xin lỗi phù hợp, kín đáo, có sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm, cán bộ tư vấn tâm lý hoặc đại diện nhà trường.

“Xin lỗi trong giáo dục không nên là nghi thức để người lớn thỏa mãn cảm xúc. Xin lỗi phải giúp trẻ hiểu mình đã làm tổn thương người khác như thế nào, cần sửa chữa ra sao và phải thay đổi hành vi thế nào trong tương lai”, PGS.TS. Hoàng Trung Học nói.

Nhà trường cần bảo vệ nạn nhân, giáo dục học sinh phạm lỗi

Theo chuyên gia, với các vụ việc có dấu hiệu bạo lực tinh thần hoặc bắt nạt học đường, nhà trường không nên chỉ dừng ở việc xác minh ai đúng, ai sai. Điều cần thiết là một cách tiếp cận toàn diện gồm ba hướng: bảo vệ học sinh bị ảnh hưởng, giáo dục học sinh gây ra hành vi và phục hồi bầu không khí lớp học.

Trước hết, nhà trường cần gặp riêng học sinh bị ảnh hưởng để lắng nghe, đánh giá mức độ tổn thương tâm lý, xác định em có còn sợ đến lớp hay không, có biểu hiện lo âu, né tránh, buồn bã, giảm tập trung hoặc thay đổi hành vi hay không. Nếu cần, cần phối hợp với cha mẹ để kết nối học sinh với chuyên gia tâm lý.

Thứ hai, cần làm việc riêng với nhóm học sinh gây ra hành vi bạo lực, giúp các em hiểu hành vi sai ở đâu, hậu quả đối với bạn như thế nào, vì sao không được lặp lại và cần làm gì để sửa chữa.

Thứ ba, giáo viên chủ nhiệm cần rà soát lại các mối quan hệ trong lớp, phát hiện các biểu hiện chia nhóm, cô lập, chế giễu, đặt biệt danh, lan truyền ký hiệu hoặc nội dung xúc phạm. Từ đó, tổ chức các hoạt động giáo dục về tôn trọng sự khác biệt, đồng cảm và trách nhiệm khi tham gia nhóm bạn.

“Giáo viên chủ nhiệm không chỉ là người quản lý lớp, mà còn là người quan sát bầu không khí của lớp. Nếu lớp học xuất hiện dấu hiệu cô lập, nói xấu, chế giễu, lập nhóm loại trừ bạn, giáo viên cần can thiệp sớm, không chờ đến khi sự việc bùng phát”, ông lưu ý.

Phụ huynh cần bảo vệ con nhưng tránh đẩy xung đột leo thang

Với cha mẹ của học sinh bị ảnh hưởng, PGS.TS. Hoàng Trung Học khuyến nghị cần bình tĩnh, lắng nghe và xác nhận cảm xúc của con. Điều quan trọng nhất là giúp con cảm thấy được cha mẹ tin tưởng và bảo vệ. Cha mẹ nên ghi nhận sự việc cụ thể, làm việc với nhà trường trên tinh thần hợp tác, tập trung vào mục tiêu bảo vệ con, chấm dứt hành vi gây hại và giúp con quay lại lớp học an toàn.

“Phụ huynh cần tránh biến trẻ thành trung tâm của một cuộc đối đầu giữa người lớn. Khi sự việc bị đẩy lên quá căng thẳng, chính trẻ bị hại có thể cảm thấy áp lực hơn, xấu hổ hơn và sợ quay lại lớp hơn”, chuyên gia nhấn mạnh.

Với cha mẹ của học sinh gây ra hành vi, cũng cần tránh hai thái cực: phủ nhận lỗi của con hoặc mắng phạt con quá nặng. Cách phù hợp là giúp con hiểu hành vi của mình đã làm bạn tổn thương, hướng dẫn con xin lỗi, sửa chữa, cam kết không lặp lại và học cách giao tiếp tôn trọng hơn.

Không công khai danh tính, cần chuyển sang phòng ngừa

PGS.TS. Hoàng Trung Học đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc bảo mật và bảo vệ học sinh. Trong mọi trường hợp, nhà trường và phụ huynh cần tránh công khai danh tính, hình ảnh, lớp học, thông tin cá nhân hoặc các nội dung có thể khiến học sinh bị nhận diện, dù đó là học sinh bị hại hay học sinh gây ra hành vi sai.

Việc công khai thông tin có thể khiến nạn nhân bị tổn thương thêm, đồng thời khiến học sinh gây lỗi bị cộng đồng phán xét, xấu hổ và khó có cơ hội sửa sai. Với học sinh tiểu học, mọi biện pháp can thiệp cần đặt trên nguyên tắc bảo vệ trẻ em, phục hồi quan hệ, giáo dục hành vi và phòng ngừa tái diễn.

Hà Phương

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/hoc-sinh-lop-5-dung-mat-ma-xuc-pham-ban-cach-xu-ly-thieu-tinh-te-co-the-khoet-sau-ton-thuong-238260424120910047.htm