Đáng chú ý, những cái tên bị “sờ gáy” mới đây đều không xa lạ với khán giả yêu nhạc như: BH Media, Lululola, 1900 Group, Mây Sài Gòn hay Giọng ca để đời. Đây đều là những thương hiệu từng có sức ảnh hưởng lớn trên YouTube, mạng xã hội và các nền tảng phát trực tuyến thu hút hàng triệu lượt xem, tương tác và tạo ra nguồn doanh thu đáng kể từ quảng cáo, tài trợ hoặc khai thác thương mại nội dung âm nhạc. Việc chủ các doanh nghiệp này bị cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố với cáo buộc xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan không chỉ khiến dư luận bất ngờ, mà còn cho thấy quyết tâm siết chặt quản lý đối với thị trường nội dung số vốn tồn tại quá nhiều “vùng xám” trong nhiều năm qua.
Trước đây, câu chuyện bản quyền âm nhạc tại Việt Nam thường chỉ dừng ở mức tranh cãi dân sự, khiếu nại trên nền tảng số hoặc yêu cầu gỡ nội dung vi phạm. Không ít cá nhân, đơn vị từng xem việc sử dụng “chùa” nhạc, phát lại chương trình, cắt ghép video hay livestream ca khúc có bản quyền là chuyện bình thường. Nhiều người mặc nhiên cho rằng chỉ cần ghi nguồn hoặc không thu phí trực tiếp là có thể sử dụng thoải mái các tác phẩm âm nhạc của người khác.
Chính tâm lý xem nhẹ bản quyền ấy đã khiến tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số ngày càng phổ biến. Theo khảo sát gần đây của Liên minh chống vi phạm bản quyền châu Á (CAP), Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ vi phạm bản quyền trực tuyến ở mức cao. Có tới 41% hành vi vi phạm diễn ra qua mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin, 19% thông qua các nền tảng streaming. Đáng chú ý, tỷ lệ người sử dụng các nền tảng vi phạm bản quyền lên tới 61%. Những con số này cho thấy vấn nạn xâm phạm bản quyền trên không gian mạng không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành thực trạng phổ biến. Điều đáng lo ngại là nhiều hành vi vi phạm không chỉ xuất phát từ người dùng cá nhân mà còn được thực hiện bởi các đơn vị chuyên nghiệp, có tổ chức, vận hành như một mô hình kinh doanh. Khi nội dung âm nhạc trở thành công cụ hút người xem và tạo doanh thu, không ít doanh nghiệp sẵn sàng bỏ qua quy định của pháp luật để tối đa hóa lợi nhuận.
“Đại án” bản quyền âm nhạc lần này có thể xem là bước ngoặt đối với thị trường nội dung số Việt Nam. Khi những doanh nghiệp có tiếng trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật cũng bị xử lý hình sự, đó không chỉ là lời cảnh tỉnh cho giới làm nghề mà còn là thông điệp mạnh mẽ về tính nghiêm minh của pháp luật. Trong môi trường sáng tạo hiện đại, tôn trọng bản quyền không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là nền tảng để xây dựng một nền công nghiệp văn hóa văn minh, công bằng và phát triển bền vững.
Minh Ngọc