Nguy cơ mất an toàn cao trên quãng đường di chuyển dài
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về việc khẩn trương rà soát, xây dựng tiêu chuẩn, quy định đối với xe khách giường nằm hai tầng khi hoạt động trên các tuyến đường cấp III và cấp IV miền núi, Bộ Xây dựng đã khẩn trương lấy ý kiến góp ý của Cục CSGT, Cục Đăng kiểm VN và Sở Xây dựng các địa phương.
Bộ Xây dựng cho biết, thống kê trên cả nước có 15.288 xe khách giường nằm đang hoạt động, là phương tiện được hành khách lựa chọn phổ biến cho chuyến hành trình dài.
Tại báo cáo của Bộ Xây dựng gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng cho biết, tính đến hết năm 2025, tổng số xe khách nói chung trên cả nước là 166.919 xe, trong đó, số xe khách giường nằm là 15.288 xe.
Trên tổng số xe khách giường nằm nêu trên, hiện, xe có chiều dài toàn bộ trên 11.000mm đang hoạt động là 13.968 xe; xe có chiều dài toàn bộ nhỏ hơn hoặc bằng 11.000mm là 266 xe.
Bộ Xây dựng cho biết: Tại Việt Nam, xe khách giường nằm là phương tiện được hành khách lựa chọn phổ biến cho các hành trình di chuyển: liên tỉnh, xuyên Việt... mang lại sự thư giãn, giảm bớt mệt mỏi, sức khỏe và tinh thần đảm bảo hơn so với xe ghế ngồi truyền thống trên quãng đường dài.
Chính vì quãng đường di chuyển dài, thông thường các xe khách giường nằm thường lựa chọn khoảng thời gian buổi tối, ban đêm để chạy.
Tuy nhiên, trong điều kiện trời tối, tầm nhìn hạn chế, khả năng nhận diện các tình huống bất ngờ giảm, phản ứng xử lý chậm hơn bình thường.
Thời điểm này, đường vắng còn dễ sinh tâm lý chủ quan phóng nhanh và tăng cao nguy cơ tai nạn nghiêm trọng. Thống kê cũng cho thấy phần lớn các vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra vào nửa đêm về sáng.
Từ ngày 10/3, Cục Đăng kiểm VN phối hợp với Cục CSGT, Cục Đường bộ VN và các chuyên gia tổ chức khảo sát thực tế hoạt động của xe khách giường nằm hai tầng trên các tuyến quốc lộ đèo dốc miền núi.
Quản chặt thời gian lái xe
Đánh giá về độ an toàn của xe khách giường nằm, Bộ Xây dựng cho biết, về lý thuyết, các xe có chiều cao trọng tâm thấp hơn sẽ có tính ổn định cao hơn khi phanh gấp hoặc vào cua.
Tuy nhiên, trong khai thác sử dụng xe thực tế, trọng tâm của xe không cố định, mỗi trạng thái của xe sẽ có một giá trị trọng tâm tương ứng và nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: số lượng và cách bố trí hành khách, hành lý, hàng hóa; khối lượng tải; cũng như tình trạng kỹ thuật của các hệ thống tổng thành như treo, lốp...
Việc sắp xếp hành khách, hành lý hoặc hàng hóa trên xe không hợp lý, cũng như tốc độ của xe khi khai thác vận hành sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự cân bằng của xe, tính ổn định của xe.
Ngoài ra, xe khách giường nằm còn tiềm ẩn một số nguy cơ mất an toàn khác như: khả năng thoát hiểm hạn chế do bố trí hai tầng giường chiếm nhiều không gian; dây đai an toàn hai điểm phổ biến trên xe giường nằm cũng khó giữ cơ thể hiệu quả khi xảy ra va chạm trực diện trong tư thế nằm, làm tăng nguy cơ chấn thương đầu, cột sống hoặc văng khỏi ghế.
Tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Bộ Xây dựng cho biết, một số nước trên thế giới có sử dụng, cho phép xe ô tô khách giường nằm hoạt động gồm: Trung Quốc, Ấn Độ, Châu Âu, Mỹ, Mexico, Brazil, Lào, Campuchia. Việc áp dụng tiêu chuẩn đối với xe khách giường nằm tại mỗi nước có các quy định riêng.
Ví dụ: Từ năm 2012, Trung Quốc đã bắt đầu loại bỏ dần xe giường nằm thông qua việc ngừng cấp phép sản xuất, bán và đăng ký mới. Các nước châu Âu yêu cầu bắt buộc trang bị thiết bị tachograph kỹ thuật số trên tất cả các xe khách mới từ tháng 8/2004, đây là thiết bị ghi lại toàn bộ dữ liệu về tốc độ, quãng đường, thời gian lái xe và thời gian nghỉ ngơi của tài xế, việc kiểm soát thời gian làm việc và nghỉ ngơi của tài xế bằng công nghệ số được xem là một biện pháp chủ chốt để giảm thiểu tai nạn.
"Tuy nhiên, để có được câu trả lời cụ thể về việc "loại phương tiện giường nằm hai tầng khi hoạt động trên các tuyến đường cấp III, cấp IV miền núi " cần có các khảo nghiệm thực tế và có bài toán cụ thể về loại phương tiện, thông số kỹ thuật của phương tiện, thông số kỹ thuật cụ thể của đường, của môi trường (điều kiện thời tiết)", Bộ Xây dựng nhấn mạnh.
Để quản lý xe khách giường nằm hai tầng hiệu quả hơn, Bộ Xây dựng đề xuất một số biện pháp như: hạn chế tốc độ đối với xe khách giường nằm hoạt động trên các cung đường đèo dốc quanh co; Xây dựng mới các cung đường tránh, sửa chữa đường cũ nhằm giảm độ dốc, quanh co tại các vị trí nguy cơ lật xe cao nhất.
Ngoài ra cần có giải pháp công nghệ kỹ thuật để giám sát phương tiện, giám sát hành trình, giám sát tốc độ, đặc biệt là xe khách giường nằm 2 tầng hoạt động ở vùng núi.
Nhấn mạnh yếu tố con người là quan trọng nhất, Bộ Xây dựng cho rằng cần kiểm soát thời gian lái xe của tài xế, đặt ra chế độ nghiêm ngặt về việc nghỉ ngơi ban ngày nhằm đảm bảo sức khỏe tinh thần khi làm việc ban đêm cho lái xe.
Cùng đó là kiểm soát chặt từ việc đào tạo, cấp giấy phép lái xe; Xử lý nghiêm những tài xế vì lái đêm mà chủ quan, phóng nhanh vượt ẩu, xem nhẹ tính mạng của hành khách.
Đến nay, Bộ Xây dựng đã giao Cục Đường bộ VN chỉ đạo các Sở Xây dựng địa phương và Khu Quản lý đường bộ I, II, III, IV thực hiện ngay một số giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động vận tải hành khách bằng xe ô tô trên đường bộ; đặc biệt đối với hoạt động của xe khách giường nằm hai tầng nhằm bảo đảm, trật tự an toàn giao thông.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh: Nếu bổ sung quy định "Không sử dụng xe ô tô khách có giường nằm hai tầng để hoạt động trên các tuyến đường cấp III và cấp IV miền núi" mức độ ảnh hưởng, tác động rất lớn.
Vì vậy Bộ Xây dựng giao các Cục quản lý chuyên ngành, cơ quan liên quan thuộc Bộ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá sự tác động của chính sách đối với doanh nghiệp, người dân.
Nhằm triển khai chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về vấn đề trên, từ ngày 10/3, Cục Đăng kiểm VN phối hợp với Cục CSGT, Cục Đường bộ VN và các chuyên gia tổ chức khảo sát thực tế hoạt động của xe khách giường nằm hai tầng trên các tuyến quốc lộ đèo dốc miền núi khu vực Tây Bắc, gồm: quốc lộ 6, 4D, 4E, 12, nhằm đánh giá mức độ an toàn và đề xuất quy định quản lý phù hợp.
Yến Chi