Hợp tác toàn cầu gặp thử thách

17 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 7-1 đã ký sắc lệnh hành pháp, theo đó đình chỉ sự hỗ trợ của Washington đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế. Theo Nhà Trắng, quyết định này được đưa ra sau khi chính quyền Mỹ xem xét việc tham gia và tài trợ cho tất cả tổ chức quốc tế, trong đó có cả những tổ chức trực thuộc Liên hợp quốc (LHQ).

Trong danh sách trên, nhiều cơ quan, ủy ban và hội đồng tư vấn liên quan LHQ, tập trung vào các vấn đề về khí hậu, lao động, di cư…, như: Hội đồng Kinh tế và Xã hội LHQ (ECOSOC), Ủy ban Luật pháp quốc tế (ILC), Trung tâm Thương mại quốc tế (ITC), Quỹ Xây dựng hòa bình (PBF), Liên minh Văn minh LHQ (UNAOC), Quỹ Dân chủ LHQ (UNDEF), Cơ quan Năng lượng LHQ (UN-Energy), Cơ quan Đại dương LHQ (UN-Oceans), Quỹ Dân số LHQ (UNFPA)… Trong số những tổ chức không thuộc LHQ có Cơ quan Đối tác hợp tác Đại Tây Dương, Diễn đàn Chống khủng bố toàn cầu, Viện Quốc tế về dân chủ và hỗ trợ bầu cử…

Giải thích về bước đi nêu trên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng chính quyền ông Donald Trump nhận thấy các cơ quan, tổ chức trong danh sách có phạm vi hoạt động trùng lặp, được quản lý kém, không cần thiết, lãng phí, vận hành kém, bị chi phối bởi các bên thúc đẩy những chương trình nghị sự trái với lợi ích của Washington, thậm chí đe dọa chủ quyền, tự do và thịnh vượng chung của Mỹ.

Đây không phải là lần đầu tiên chính quyền ông Donald Trump rút Mỹ khỏi các tổ chức thúc đẩy hợp tác toàn cầu nhằm giải quyết những thách thức chung. Trước đó, theo AP, Mỹ có động thái tương tự đối với một loạt tổ chức quốc tế quan trọng như Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Cơ quan LHQ về người tị nạn Palestine (UNRWA), Hội đồng Nhân quyền LHQ và Tổ chức Giáo dục, Khoa học, Văn hóa LHQ (UNESCO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc hồi tháng 9-2025Ảnh: AP

Nhìn chung, hướng tiếp cận của chính quyền Mỹ đối với LHQ là chỉ hỗ trợ những cơ quan và hoạt động mà họ cho là phù hợp chương trình nghị sự của ông Donald Trump. Ông Daniel Forti, Trưởng Bộ phận Các vấn đề LHQ tại Nhóm Khủng hoảng quốc tế (Bỉ), nhận định Mỹ muốn hợp tác quốc tế theo các điều kiện do nước này đặt ra.

Theo AP, đây là một sự thay đổi lớn so với cách các chính quyền trước đó của Mỹ làm việc với LHQ, cũng như buộc cơ quan này phải cắt giảm nhân sự và các chương trình. Nhiều tổ chức phi chính phủ độc lập, trong đó có cả những tổ chức phối hợp với LHQ, cho biết họ đã phải chấm dứt nhiều dự án vì Washington cắt giảm mạnh hỗ trợ nước ngoài vào năm ngoái, thông qua Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID).

Dù vậy, giới chức Mỹ cho biết họ vẫn nhận thấy tiềm năng của LHQ. Mỹ muốn tập trung tiền thuế của người dân vào việc mở rộng ảnh hưởng của Washington trong nhiều sáng kiến xây dựng tiêu chuẩn của LHQ, như Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO), Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)...

Cản trở nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu

Việc rút khỏi Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (UNFCCC) là động thái mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm tách Mỹ khỏi các tổ chức quốc tế tập trung vào vấn đề khí hậu và ứng phó biến đổi khí hậu.

Mỹ tham gia UNFCCC - hiệp ước nền tảng làm cơ sở cho hợp tác quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu - từ năm 1992. Theo đài CNN, thỏa thuận này không yêu cầu Mỹ phải cắt giảm nhiên liệu hóa thạch hoặc ô nhiễm, mà đặt ra mục tiêu ổn định lượng khí gây biến đổi khí hậu trong khí quyển ở mức "có thể ngăn chặn sự can thiệp nguy hiểm do con người gây ra đối với hệ thống khí hậu".

Một khi rút khỏi UNFCCC, Mỹ sẽ không còn tham gia các cuộc đàm phán quốc tế về biến đổi khí hậu. Hành động này có thể làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và những đồng minh ưu tiên chống biến đổi khí hậu. Ngoài ra, các quốc gia khác có thể xem lại cam kết của họ đối với UNFCCC và các cuộc đàm phán khí hậu của LHQ, từ đó đe dọa làm chậm lại tiến trình chống biến đổi khí hậu trên thế giới.

Ông Rob Jackson, nhà khoa học khí hậu tại ĐH Stanford (Mỹ), cảnh báo việc Washington rút khỏi thỏa thuận này có thể cản trở nỗ lực toàn cầu nhằm giảm khí nhà kính. Bởi lẽ, động thái của Mỹ tạo cho các nước khác cái cớ để trì hoãn hành động và các cam kết của chính họ.

Cựu Ngoại trưởng John Kerry, từng là đặc phái viên về khí hậu của Mỹ, chỉ trích động thái trên của Washington gây tổn hại đến lợi ích toàn cầu và là "món quà cho Trung Quốc". Ông Manish Bapna, Chủ tịch Hội đồng Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên (trụ sở ở TP New York - Mỹ), cũng cho rằng quyết định này càng làm suy giảm khả năng cạnh tranh của Mỹ với Trung Quốc, nước ngày càng chiếm ưu thế trong các ngành công nghệ năng lượng sạch đang phát triển nhanh trên thế giới.

Theo ông Bapna, trong khi chính quyền ông Donald Trump từ bỏ vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, phần còn lại của thế giới vẫn đang chuyển sang các nguồn năng lượng sạch hơn và thực hiện các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Huệ Bình

ANH THƯ

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/hop-tac-toan-cau-gap-thu-thach-196260108212640323.htm