Ảnh minh họa
"Cứu cánh" rút ngắn khoảng cách địa lý
Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, con người có thể nhìn thấy nhau mỗi ngày qua màn hình, trò chuyện, chia sẻ khoảnh khắc sống gần như tức thời. Câu hỏi đặt ra là: Liệu những phương tiện hiện đại ấy có thể thay thế được cảm xúc ấm áp, hân hoan của giây phút đoàn viên trong ngày Tết? Và hơn thế, liệu cảm giác háo hức, khát khao sum họp có còn nguyên vẹn như trước?
Với nhiều người trẻ và người lao động xa quê, điện thoại thông minh mang lại cái nhìn "thoáng" hơn đối với việc trở về trong ngày Tết. Tôn Minh Trực, sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng, cho biết, bên cạnh việc học, anh muốn dành thời gian cho các trải nghiệm xã hội và công việc làm thêm. "Tết cũng là dịp để em tham gia những hoạt động đó. Việc di chuyển dịp Tết đông đúc, vé tàu xe đắt đỏ nên em chọn ở lại thành phố. Em vẫn kết nối thường xuyên với gia đình, năm nay không về thì năm sau về cũng được", Trực chia sẻ.
Tôn Minh Trực, sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng
Còn với chị Nguyễn Hiền, công nhân làm việc tại Bình Dương, đã nhiều năm đón Tết xa quê Nghệ An. Gánh nặng mưu sinh, một mình nuôi 2 con nhỏ khiến chị chưa thể đưa các con về quê sum họp. Chị Hiền tâm sự: "Suốt 6 năm qua, Tết nào tôi cũng thèm được đặt chân về nhà, được cầm tay mẹ, thắp nén hương trên bàn thờ tổ tiên, nhưng đành chịu. Cuối năm nhìn mọi người về quê, buồn lắm. Tết mẹ con chỉ quanh quẩn trong phòng trọ, gọi điện về nhìn bố mẹ qua điện thoại. Nhờ chiếc điện thoại mà nỗi nhớ cũng nguôi ngoai phần nào".
Nguyễn Hiền, công nhân
Câu chuyện của chị Hiền không phải là cá biệt. Với nhiều người lao động xa quê, sinh viên, người làm việc ở nước ngoài, điện thoại thông minh đã trở thành "cứu cánh", giúp vơi bớt nỗi nhớ và rút ngắn khoảng cách địa lý. Những cuộc gọi video xuyên quốc gia, những bức ảnh gửi về trong bữa cơm tất niên, những lời chúc Tết qua mạng xã hội… tạo nên một không gian kết nối chưa từng có trước đây.
Không thay thế cảm giác được "trở về"
Ở một góc nhìn khác, nhiều người cho rằng dù có gặp nhau mỗi ngày trên mạng, qua điện thoại, thì trong ngày Tết, vẫn không thể thay thế được sự hiện diện nơi quê nhà.
Đó cũng là suy nghĩ của chị Nguyễn Thùy Diễm, giáo viên mầm non tại TPHCM. Chị cho biết, hai vợ chồng đều là công chức, thu nhập đủ trang trải cuộc sống và chăm lo con cái, nhưng vẫn cố gắng dành dụm để về quê mỗi dịp Tết. "Suốt năm chúng tôi gọi điện về cho gia đình thường xuyên, nhưng Tết thì nhất định phải về. Cảm giác đặt chân trên con đường làng trong tiết trời se lạnh cuối năm, rồi hình ảnh mẹ tôi mừng rỡ chạy ra ôm cháu ngoài ngõ… không gì thay thế được. Không mua được vé tàu thì vợ chồng tôi cũng "cắn răng" mua vé máy bay để về nhà cho được trong ngày Tết", chị Diễm nói.
Gia đình chị Nguyễn Thùy Diễm, giáo viên mầm non tại TPHCM
Giới trẻ lớn lên trong thời đại công nghệ thường có cách nhìn linh hoạt hơn về giá trị hội tụ trong ngày Tết. Điều này phản ánh một thực tế: Tết đang chịu tác động mạnh mẽ từ lối sống hiện đại, khi thời gian bị chia nhỏ, nhu cầu cá nhân ngày càng được đề cao. Điện thoại thông minh và mạng xã hội không chỉ giúp kết nối, mà đôi khi còn vô tình tạo ra cảm giác "đã đủ", khiến việc trở về không còn là lựa chọn bắt buộc.
Tuy nhiên, chính trong sự đủ đầy ấy, nhiều người lại nhận ra một khoảng trống. Bởi Tết không chỉ là nhìn thấy nhau, mà là kết nối bằng sự hiện diện, là cùng ngồi bên nhau trong không gian quen thuộc, nơi ký ức và tình cảm gia đình được đánh thức.
Tiến sĩ Nhân học Vũ Thị Phương, Trưởng khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TPHCM
Theo Tiến sĩ Nhân học Vũ Thị Phương, Trưởng khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TPHCM, khát vọng trở về trong ngày Tết của người Việt về cơ bản vẫn còn nguyên vẹn. "Công nghệ giúp chúng ta nhìn thấy nhau mỗi ngày, nhưng Tết là một nghi lễ văn hóa đặc biệt. Tết cần sự hiện diện, cần không khí gia đình và những thực hành mang tính biểu tượng. Chính vì đời sống ngày càng số hóa, con người càng cần một thời điểm để "neo lại" trong những giá trị gốc. Có thể nói, Tết không mất đi mà đang được tái định nghĩa cho phù hợp với nhịp sống hiện đại. Tuy nhiên, hướng về cội nguồn, đoàn viên ngày Tết vẫn là giá trị bền bỉ trong văn hóa Việt", bà Phương nhận định.
Có lẽ nhiều người sẽ đồng tình rằng, điện thoại thông minh có thể rút ngắn khoảng cách địa lý, nhưng không thể thay thế cảm giác được "trở về". Trong thời đại công nghệ, chỉ một cú chạm là có thể nhìn thấy nhau, nhưng chính sự tiện lợi ấy lại khiến hành trình về quê ăn Tết trở nên quý giá hơn bao giờ hết. Đoàn viên vẫn là giá trị bất biến trong văn hóa Việt. "Trở về" chính là khát khao đẹp đẽ giúp con người tìm lại sự cân bằng, bình yên sau một năm vận động trong nhịp sống hiện đại.
Minh Tuấn