Indonesia: Phát hiện loài thú có túi tưởng đã tuyệt chủng 6.000 năm

3 giờ trướcBài gốc

Đáng chú ý, các nhà khoa học cho rằng sinh vật này không chỉ là một loài mới mà còn thuộc về một chi động vật có vú hoàn toàn mới, được đặt tên là Tous. Phát hiện này gây chú ý trong giới khoa học bởi việc mô tả một chi động vật có vú mới là điều cực kỳ hiếm gặp.

Tous ayamaruensis, một loài thú có túi lướt mới từ Papua, Indonesia. Ảnh: The Conversation

Phát hiện hiếm trong thế giới động vật có vú

So với nhiều nhóm sinh vật khác, động vật có vú không đặc biệt đa dạng. Hiện thế giới chỉ ghi nhận khoảng 6.800 loài động vật có vú, trong khi có khoảng 8.800 loài lưỡng cư, 11.000 loài chim và hơn 12.500 loài bò sát.

Tuy nhiên, khi nhắc đến đa dạng sinh học, nhiều người thường nghĩ ngay tới những loài động vật có vú nổi bật như gấu trúc, voi, hổ hay đười ươi. Chính sự nổi bật đó cũng khiến nhóm động vật này được nghiên cứu rất kỹ lưỡng.

Điều này đồng nghĩa với việc phát hiện một loài động vật có vú mới là chuyện hiếm, còn việc xác định một chi hoàn toàn mới lại càng hiếm hơn.

Trong hệ thống phân loại sinh học do Carl Linnaeus thiết lập, chi là cấp phân loại cao hơn loài, bao gồm một nhóm các loài có quan hệ tiến hóa gần gũi. Ví dụ, trong tên khoa học Homo sapiens, từ Homo chính là tên của chi.

Trên toàn thế giới hiện chỉ có khoảng 1.300 chi động vật có vú còn tồn tại. Mỗi năm chỉ có một vài trường hợp hiếm hoi các nhà khoa học xác định được một chi mới. Những ví dụ gần đây gồm chuột chù Nagasorex ở Ấn Độ (2025), loài gặm nhấm Paucidentomys ở Indonesia (2012) hay chuột đá Laonastes ở Lào (2005).

Chính vì vậy, việc phát hiện chi Tous được xem là một sự kiện đặc biệt trong nghiên cứu động vật học.

Loài thú có túi được cho là đã tuyệt chủng cách đây 6.000 năm nay được tái phát hiện trong rừng mưa nhiệt đới. Ảnh: The Conversation

Manh mối từ một bức ảnh

Câu chuyện bắt đầu từ một bức ảnh chụp vào năm 2015. Một công nhân đồn điền tại Papua (phần phía tây đảo New Guinea thuộc Indonesia) đã bắt gặp một loài thú có túi lạ sống trên cây và chụp lại vài bức ảnh.

Người này tham gia một dự án khoa học cộng đồng, trong đó công nhân được khuyến khích chụp ảnh hoặc ghi âm các loài động vật hoang dã bắt gặp trong quá trình làm việc.

Sinh vật trong ảnh có bộ lông nâu, mắt lớn và tai trần. Thoạt nhìn, nó trông giống loài sóc bay lớn của Australia. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ hơn, các nhà khoa học nhận thấy nhiều đặc điểm khác biệt.

Con vật có một lớp màng da giúp lướt giữa các tán cây, cùng chiếc đuôi dài có khả năng bám, phủ lông gần hết chiều dài. Những đặc điểm này không khớp với bất kỳ loài thú có túi nào từng được ghi nhận trên đảo New Guinea.

Điều bất ngờ là sinh vật này lại rất giống một loài thú có túi chỉ từng được biết đến qua hóa thạch xương, được đặt tên là Petauroides ayamaruensis. Những hóa thạch này được phát hiện tại các địa điểm khảo cổ ở Tây Papua và Papua New Guinea.

Các nhà khoa học từng cho rằng dòng dõi của loài này đã tuyệt chủng cách đây khoảng 6.000 năm.

Bức ảnh chụp năm 2015 cho thấy điều ngược lại: loài thú có túi này có thể vẫn còn tồn tại.

Trong sinh học, những trường hợp như vậy được gọi là “loài Lazarus” – tức là loài từng biến mất khỏi hồ sơ hóa thạch trong một thời gian dài, sau đó bất ngờ được phát hiện vẫn còn sống.

Một ví dụ nổi tiếng là cá vây tay (Coelacanth), loài cá cổ đại từng được cho là đã tuyệt chủng cách đây 66 triệu năm cho đến khi được phát hiện ngoài khơi Nam Phi vào năm 1938.

Môi trường sống rừng đất thấp điển hình, nơi loài mới được tìm thấy, đang chịu áp lực ngày càng tăng từ sự mở rộng nông nghiệp. Ảnh: The Conversation

Sự ra đời của chi Tous

Để kiểm chứng giả thuyết, các nhà khoa học đã phân tích kỹ lưỡng các bức ảnh và so sánh với răng hóa thạch thu thập được từ Papua và Papua New Guinea.

Trong nghiên cứu động vật có vú, hình dạng và kích thước răng là yếu tố quan trọng để phân biệt loài. Kết quả phân tích cho thấy các mẫu hóa thạch và sinh vật trong ảnh có nhiều đặc điểm trùng khớp.

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu cũng tham khảo kiến thức của cộng đồng bản địa sống trong khu vực. Người dân địa phương cho biết họ đã biết đến loài vật này từ lâu và coi nó là sinh vật linh thiêng.

Theo các bậc trưởng lão, con vật được gọi là “Tous wansai”, một loài thú sống trên cây, khác biệt với những loài thú có túi nhỏ khác trong rừng.

Những bằng chứng này cho thấy sinh vật trong ảnh không chỉ là một cá thể còn sót lại của loài thú có túi cổ đại, mà còn đủ khác biệt để được xếp vào một chi hoàn toàn mới, mang tên Tous.

Các nhà khoa học cho rằng chi này thuộc một nhánh cổ xưa của họ thú có túi, từng phân bố từ Úc đến New Guinea nhưng ngày nay chỉ còn tồn tại ở một khu vực nhỏ trong rừng mưa Papua.

Nguy cơ biến mất lần nữa

Dù phát hiện này mang ý nghĩa khoa học lớn, các nhà nghiên cứu cũng bày tỏ lo ngại về khả năng tồn tại lâu dài của loài thú có túi mới.

Theo kiến thức của người dân địa phương, Tous sống trong các hốc cây trên những cây cao nhất của rừng mưa nhiệt đới, tương tự loài sóc bay lớn ở Úc. Điều này khiến chúng dễ bị ảnh hưởng bởi nạn khai thác gỗ.

Ngoài ra, loài này được cho là sinh sản rất chậm, mỗi năm chỉ sinh một con. Tốc độ sinh sản thấp khiến chúng đặc biệt dễ bị tổn thương trước nạn săn bắt và mất môi trường sống.

Các nhà khoa học cho biết họ đã quyết định không công bố vị trí chính xác nơi chụp bức ảnh, nhằm tránh nguy cơ loài vật trở thành mục tiêu của hoạt động buôn bán động vật hoang dã.

Trong thời đại mạng xã hội, nhiều loài mới được phát hiện nhanh chóng trở thành đối tượng săn lùng của các nhà sưu tập động vật hiếm.

Các nhà nghiên cứu cho rằng việc bảo tồn Tous sẽ phụ thuộc rất lớn vào sự hợp tác với cộng đồng địa phương – những người đã biết đến và bảo vệ loài vật này qua nhiều thế hệ.

Nếu các chương trình bảo tồn có thể kết hợp kiến thức khoa học với tri thức bản địa, loài thú có túi tưởng chừng đã biến mất này có thể không chỉ có một quá khứ đặc biệt, mà còn có cơ hội tồn tại trong tương lai.

Theo Independent

KHÁNH MY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/indonesia-phat-hien-loai-thu-co-tui-tuong-da-tuyet-chung-6000-nam-210680.html