Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/5 (giờ địa phương) tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran đang ở trạng thái “thoi thóp” sau khi Iran gửi phản hồi mà ông cho là “không thể chấp nhận” đối với đề xuất chấm dứt xung đột của Mỹ, theo CNBC.
Phát biểu với báo giới tại Phòng Bầu dục, ông Trump mô tả lệnh ngừng bắn kéo dài một tháng qua đang ở trong tình trạng “cực kỳ mong manh”.
“Tôi cho rằng đây là thời điểm tồi tệ nhất, sau khi đọc thứ rác rưởi mà họ gửi cho chúng tôi. Tôi thậm chí còn không đọc hết”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục ngày 11/5. Ảnh: Reuters.
Nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục ví von thỏa thuận hiện nay như một bệnh nhân đang nguy kịch: “Đó là trạng thái phải phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị duy trì sự sống, khi bác sĩ bước vào và nói rằng người thân của bạn chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót”.
Lệnh ngừng bắn được thiết lập từ ngày 8/4, sau khi ông Trump cảnh báo sẽ “xóa sổ toàn bộ nền văn minh Iran” nếu hai bên không đạt được thỏa thuận. Ban đầu, thỏa thuận chỉ dự kiến kéo dài hai tuần, song sau đó ông Trump đơn phương gia hạn vào ngày 21/4.
Ngay từ những ngày đầu, lệnh ngừng bắn đã liên tục đối mặt nguy cơ đổ vỡ khi cả Washington và Tehran đều cáo buộc bên còn lại vi phạm các điều khoản cam kết.
Khi công bố thỏa thuận hôm 7/4, ông Trump nhấn mạnh Iran phải lập tức mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu mỏ toàn cầu gần như bị tê liệt kể từ khi xung đột bùng phát.
Sau khi lưu lượng tàu thuyền qua eo biển không thể phục hồi về mức trước chiến sự, ông Trump đã ra lệnh triển khai phong tỏa hải quân Mỹ tại vịnh Oman nhằm ngăn tàu bè ra vào các cảng của Iran.
Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn vẫn không thể chấm dứt hoàn toàn các hành động quân sự trong khu vực. Chỉ trong tuần qua, Iran đã tấn công UAE, trong khi lực lượng Mỹ và Iran đấu hỏa lực tại eo biển Hormuz. Lầu Năm Góc cũng tuyên bố đã tập kích hai tàu chở dầu treo cờ Iran.
Tàu dầu Iran bốc cháy vì máy bay Mỹ tấn công Ngày 8/5, lực lượng Mỹ đã nổ súng vào hai tàu chở dầu M/T Sea Star III và M/T Sevda khi cả hai tàu này tiến vào cảng của Iran trên vịnh Oman gần eo biển Hormuz.
Dù vậy, chính quyền Mỹ tuần trước vẫn khẳng định lệnh ngừng bắn còn hiệu lực, trong bối cảnh Washington chờ phản hồi chính thức từ Tehran về đề xuất hòa bình cũng như khả năng nối lại các cuộc đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân Iran.
Iran tuyên bố sẵn sàng 'dạy một bài học cho kẻ gây hấn'
Trong khi đó, Iran tuyên bố sẵn sàng “dạy cho mọi kẻ gây hấn một bài học” nếu bị tấn công, Reuters cho biết.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 11/5 viết trên mạng xã hội X rằng những chiến lược và quyết định sai lầm luôn dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đồng thời khẳng định Tehran đã chuẩn bị cho mọi kịch bản.
“Họ sẽ phải bất ngờ. Các lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng đáp trả và dạy cho bất kỳ hành động gây hấn nào một bài học”, ông Ghalibaf tuyên bố.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: Reuters.
Ông cũng nhấn mạnh Mỹ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận các quyền của người dân Iran được nêu trong đề xuất hòa bình gồm 14 điểm mà Tehran đưa ra.
“Bất kỳ cách tiếp cận nào khác cũng chỉ dẫn tới hết thất bại này đến thất bại khác. Càng kéo dài, người nộp thuế Mỹ sẽ càng phải trả giá đắt hơn”, ông nói thêm.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết trọng tâm trong phản hồi của Tehran là yêu cầu chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, đặc biệt tại Lebanon, đồng thời bảo đảm an toàn hàng hải ở eo biển Hormuz. Iran cũng yêu cầu được bồi thường thiệt hại chiến tranh và tái khẳng định chủ quyền đối với tuyến hàng hải chiến lược này.
Ngoài ra, Tehran kêu gọi Washington chấm dứt chiến dịch phong tỏa hải quân, cam kết không tiến hành thêm các cuộc tấn công, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt cũng như hủy bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu mỏ áp đặt lên Iran.
Trước đó, ông Trump ngày 10/5 đã gọi phản hồi của Iran đối với đề xuất hòa bình của Mỹ là “hoàn toàn không thể chấp nhận”. Ngược lại, Bộ Ngoại giao Iran ngày 11/5 khẳng định bản dự thảo mà Tehran đưa ra là “hợp lý và hào phóng”.