Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc, Amir Saeid Iravani , phát biểu trước Liên Hợp Quốc tại Mỹ Mỹ, ngày 16/4. Ảnh: Reuters.
Chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, ông Trump thông báo gia hạn cho đến khi Tehran đưa ra được một đề xuất thống nhất nhằm chấm dứt xung đột. Trong khi đó, Iran coi quyết định ngừng bắn này của Mỹ là động thái “câu giờ” và “vô nghĩa” khi tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với Iran.
Trước đó, hai bên đã lên kế hoạch gặp nhau tại Pakistan vào ngày 22/4, nhưng Iran đã từ chối tham dự, do các hành động thù địch từ phía Mỹ.
Ưu tiên đối thoại nhưng sẵn sàng giao tranh
Phát biểu tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York ngày 21/4, Đại sứ Amir Saeid Iravani cho biết: “Ngay khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển, tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Islamabad”.
Khi được hỏi về khả năng hai bên leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Đại sứ Iravani cho biết Iran đã chuẩn bị cho cả hai kịch bản.
"Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy", ông nói thêm.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, Iran cáo buộc hành động của Mỹ là “cướp biển” và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời kêu gọi Liên Hợp Quốc lên án và yêu cầu thả tàu.
“Hành vi như vậy mang đậm chất cướp biển và là nguyên nhân của sự leo thang, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và an toàn của các tuyến đường vận chuyển quan trọng. Hơn nữa, động thái bất hợp pháp này cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời bị coi là mang tính gây hấn”, Đại sứ Iran cho hay.
Trước đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng bày tỏ hy vọng hai bên sẽ tận dụng cơ hội để duy trì ngừng bắn và đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài thông qua các vòng đàm phán tiếp theo.
"Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột", lãnh đạo Pakistan cho biết.
Căng thẳng gia tăng sau khi hải quân Mỹ bắn và bắt giữ tàu chở hàng Touska của Iran trên biển Oman. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định con tàu nằm trong diện trừng phạt, đồng thời phát thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran nhưng vẫn duy trì phong tỏa hàng hải.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ảnh: Reuters.
Phía Mỹ cho biết chiến lược này nhằm gây áp lực tối đa lên nguồn thu dầu mỏ của Iran. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo việc siết chặt vận tải biển sẽ khiến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran bị tê liệt, đặc biệt tại đảo Kharg, nơi xử lý tới 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này.
Ông Bessent mô tả đây là chiến dịch “Cơn thịnh nộ Kinh tế” và Bộ Tài chính Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép tối đa nhằm làm suy yếu một cách có hệ thống nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Ông cũng cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu của Iran đều có nguy cơ bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.
Ngành dầu mỏ Vùng Vịnh trong tầm ngắm
Song song với nỗ lực ngoại giao, Tehran cũng phát đi thông điệp cứng rắn về quân sự. Thiếu tướng Majid Mousavi cảnh báo rằng nếu xung đột tái diễn, Iran có thể tấn công các cơ sở dầu khí tại khu vực Vùng Vịnh, đặc biệt nếu các nước trong khu vực cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ để tấn công Iran.
“Nếu các nước láng giềng cho phép Mỹ sử dụng cơ sở vật chất của họ để tấn công Iran, họ nên nói lời tạm biệt với hoạt động sản xuất dầu mỏ tại khu vực Trung Đông”, ông Mousavi khẳng định.
Iran tập kích Bahrain để trả đũa cuộc không kích của Mỹ, Israel. Ảnh: Reuters.
Mỹ hiện duy trì mạng lưới căn cứ quân sự và lực lượng đồn trú tại nhiều quốc gia trên khắp khu vực Vùng Vịnh. Trong bối cảnh xung đột kéo dài hơn một tháng qua, các cơ sở này cùng với hạ tầng năng lượng trong khu vực đã trở thành mục tiêu tấn công của Iran.
Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết hiện chưa thể đưa ra đánh giá đầy đủ về mức độ thiệt hại đối với các căn cứ tại Trung Đông sau loạt đòn tập kích trả đũa từ phía Tehran.
Theo hãng thông tấn Tasnim, Iran đã hoàn tất các phương án chuẩn bị cho kịch bản xung đột bùng phát trở lại, đồng thời sẵn sàng triển khai những “yếu tố bất ngờ” trong một vòng đối đầu mới.
Trong hai tuần gần đây, Tehran liên tục đặt khả năng tái xung đột ở mức cao. Trên cơ sở đó, nước này đã tiến hành tái bố trí lực lượng quân sự và xây dựng danh sách mục tiêu mới nhằm phục vụ các kịch bản leo thang.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định Tehran sẽ không đàm phán dưới áp lực và sẵn sàng tung ra “quân bài mới” nếu cần.
Lâm Phương