Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU Kaja Kallas phát biểu trong một cuộc họp báo ở Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Euronews ngày 9/6, cuộc điều tra được tiến hành trong bối cảnh Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas tới Dublin và kêu gọi Ireland làm rõ liệu hoạt động xuất khẩu alumina sang Nga có đang gián tiếp hỗ trợ việc sản xuất tên lửa và máy bay không người lái được sử dụng trong xung đột tại Ukraine hay không.
Ngoại trưởng Ireland Helen McEntee cho biết Dublin sẽ chia sẻ kết quả điều tra với Ủy ban châu Âu sau khi quá trình xem xét hoàn tất, đồng thời khẳng định Ireland tiếp tục ủng hộ Ukraine và sẵn sàng hậu thuẫn các biện pháp cần thiết nhằm gia tăng sức ép đối với Nga.
Alumina là nguyên liệu chính để sản xuất nhôm, loại kim loại nhẹ được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp, bao gồm cả sản xuất khí tài quân sự.
Phát biểu sau cuộc gặp với Ngoại trưởng McEntee, bà Kallas kêu gọi EU tăng cường thực thi các biện pháp trừng phạt và khép lại các lỗ hổng hiện có, nhấn mạnh rằng sản phẩm của châu Âu không nên xuất hiện trong các loại vũ khí được sử dụng để tấn công Ukraine. Bà cũng bày tỏ tin tưởng vào cuộc điều tra của chính phủ Ireland, đồng thời cho rằng vụ việc cho thấy EU cần xem xét kỹ hơn đối với hoạt động xuất khẩu alumina sang Nga.
Những phát biểu tại Dublin được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Ủy ban châu Âu công bố đề xuất gói trừng phạt kinh tế mới nhằm vào Nga, bao gồm các lĩnh vực như dầu mỏ, ngân hàng, tiền điện tử, thủy sản và quân sự. Tuy nhiên, alumina hiện vẫn chưa nằm trong danh sách các mặt hàng bị hạn chế.
Khi được hỏi về vấn đề này, bà Kallas cho biết một số quốc gia thành viên ủng hộ việc cấm xuất khẩu alumina sang Nga nhưng EU vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cần thiết. Ukraine trước đó cũng đã kêu gọi khối sớm áp đặt các biện pháp hạn chế đối với nguyên liệu này.
Áp lực đối với chính phủ Ireland gia tăng kể từ tháng 3, khi Tổ chức Dự án Báo cáo Tội phạm có tổ chức và Tham nhũng (OCCRP) công bố cuộc điều tra về mối liên hệ giữa Aughinish Alumina và nền kinh tế Nga.
Theo OCCRP, nhà máy tại miền tây Ireland bán alumina cho các nhà máy luyện nhôm tại Nga thuộc sở hữu của công ty mẹ United Company Rusal. Số nhôm này sau đó được bán cho một đơn vị trung gian được cho là cung cấp nguyên liệu cho các doanh nghiệp quốc phòng Nga đang nằm trong danh sách trừng phạt.
Cuộc điều tra cho rằng các loại vũ khí do những doanh nghiệp này sản xuất đã được sử dụng trong các cuộc tấn công nhằm vào dân thường và cơ sở hạ tầng của Ukraine. Tuy nhiên, OCCRP cho biết chưa thể xác định trực tiếp alumina từ Ireland được sử dụng trong loại vũ khí cụ thể nào.
Aughinish Alumina bác bỏ các cáo buộc và khẳng định toàn bộ hoạt động kinh doanh của công ty đều hợp pháp do alumina hiện chưa bị EU áp đặt trừng phạt. Công ty cho biết xuất khẩu sang Nga chiếm khoảng 45% tổng doanh số trong năm 2025 và dự kiến duy trì ở mức tương tự trong năm 2026.
Trong khi đó, chính phủ Ireland coi Aughinish là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghiệp của châu Âu và cảnh báo rằng các biện pháp trừng phạt nhằm vào hoạt động của nhà máy có thể ảnh hưởng đến việc làm tại địa phương cũng như làm gia tăng áp lực lạm phát.
Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc