Thông điệp từ những tín hiệu hòa đàm Nga - Ukraine

4 giờ trướcBài gốc

Cuộc đàm phán giữa Nga - Ukraine tại Istanbul ngày 29-3-2022 với sự trung gian của nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ

Thông điệp từ Matxcơva và Kiev

Điểm nhấn đáng chú ý đầu tiên là việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 4-6 công khai bức thư gửi Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong đó đề xuất tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa hai nguyên thủ nhằm thảo luận về khả năng chấm dứt cuộc chiến. Khác với những tuyên bố mang tính đối đầu từng xuất hiện trong giai đoạn căng thẳng nhất của xung đột, lần này nhà lãnh đạo Ukraine lựa chọn một cách tiếp cận mềm dẻo và thực tế hơn. Ông thừa nhận những tác động nặng nề mà chiến tranh đang gây ra không chỉ với Ukraine mà cả đối với xã hội Nga. Đồng thời, ông đề xuất thiết lập cơ chế ngừng bắn trong quá trình đàm phán, coi đây là bước đi cần thiết để tạo dựng lòng tin và mở đường cho các cuộc thương lượng thực chất.

Nếu như bức thư của ông Zelensky là lời đề nghị đối thoại trực tiếp thì phản ứng từ phía Nga cũng rất đáng chú ý khi Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định Matxcơva sẵn sàng tiếp đón Tổng thống Ukraine bất cứ lúc nào nếu ông muốn tiến hành đàm phán. Dù tuyên bố này chưa đồng nghĩa với việc hai bên đã thống nhất về nội dung hay khuôn khổ hòa đàm, nhưng nó cho thấy Nga vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại.

Đáng chú ý hơn, Tổng thống Vladimir Putin trong cuộc trao đổi với báo giới quốc tế bên lề Diễn đàn Kinh tế St. Petersburg cũng phát đi tín hiệu mềm mỏng. Mặc dù tiếp tục khẳng định những thành quả quân sự mà Nga đạt được trên chiến trường, Tổng thống Nga đồng thời nhấn mạnh rằng sẽ tốt hơn nếu cuộc chiến được kết thúc thông qua những thỏa hiệp thay vì kéo dài vô tận. Thông điệp “sẵn sàng đạt được thỏa thuận bằng các biện pháp hòa bình” mà nhà lãnh đạo Nga đưa ra có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh trước đó Matxcơva thường nhấn mạnh các mục tiêu quân sự nhiều hơn các giải pháp ngoại giao.

Có thể thấy, dù mỗi bên vẫn xuất phát từ những tính toán và lợi ích khác nhau, nhưng việc Matxcơva và Kiev cùng phát tín hiệu đối thoại trong cùng một thời điểm là điều đang được quan tâm sâu sắc, xem đó như là thông điệp mong muốn đàm phán từ cả hai phía. Điều đó cho thấy nhận thức chung đang dần hình thành rằng chiến tranh càng kéo dài thì cái giá phải trả càng lớn.

Triển vọng nào cho đàm phán hòa bình?

Thông điệp đối thoại được cả Matxcơva và Kiev đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột đã bước sang năm thứ 5, song chưa có dấu hiệu sớm kết thúc khi cả hai bên vẫn ở thế giằng co trên chiến trường, không bên nào chiếm ưu thế rõ ràng về quân sự để có thể kết thúc xung đột bằng giải pháp quân sự. Sau hơn 4 năm giao tranh, Nga dù kiểm soát một phần đáng kể lãnh thổ Ukraine, song chưa đạt được mục tiêu chiến lược là buộc Kiev phải chấp nhận các điều kiện của mình. Trong khi đó, Ukraine dù nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ phương Tây cũng chưa thể giành lại các vùng lãnh thổ đã mất.

Thực tế các cuộc xung đột quân sự cho thấy, nhiều cuộc chiến tranh thường kết thúc khi một bên giành được ưu thế áp đảo hoặc khi cả hai bên cùng nhận ra rằng không thể kết thúc cuộc chiến bằng giải pháp quân sự. Thế giằng co trên chiến trường xung đột Nga - Ukraine kéo dài khiến hai bên cùng thấy rất khó có thể kết thúc cuộc chiến nếu bằng sức mạnh quân sự. Những tín hiệu đối thoại xuất hiện từ cả Matxcơva và Kiev vì thế phản ánh một thực tế rằng chiến trường đang không mang lại câu trả lời như kỳ vọng của các bên.

Cuộc xung đột quân sự càng kéo dài, cả Nga và Ukraine cùng phải trả cái giá ngày càng đắt với những tổn thất nặng nề về sinh mạng và vật chất. Bốn năm giao tranh đã biến cuộc xung đột Nga - Ukraine trở thành một trong những cuộc chiến gây nhiều thương vong nhất châu Âu kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Hàng trăm nghìn binh sĩ hai bên đã thiệt mạng hoặc bị thương. Hàng triệu người dân Ukraine phải rời bỏ nhà cửa, trở thành người tị nạn hoặc người di dời trong nước.

Hệ thống cơ sở hạ tầng của Ukraine chịu thiệt hại nghiêm trọng. Nhiều thành phố bị tàn phá, các nhà máy điện, hệ thống giao thông, bệnh viện và trường học liên tục trở thành mục tiêu của các đợt tấn công. Chi phí tái thiết đất nước được ước tính lên tới hàng trăm tỷ USD.
Về phía Nga, nền kinh tế dù vẫn duy trì được khả năng chống chịu đáng kể nhưng cũng phải đối mặt với những áp lực ngày càng gia tăng từ các lệnh trừng phạt của phương Tây. Chi tiêu quốc phòng tăng vọt trong nhiều năm liên tiếp tạo ra gánh nặng đáng kể đối với ngân sách nhà nước. Không chỉ Nga và Ukraine, thế giới cũng đang phải gánh chịu những hệ lụy từ cuộc chiến. Giá năng lượng, lương thực, chi phí vận tải và các chuỗi cung ứng toàn cầu từng nhiều lần bị xáo trộn nghiêm trọng. Môi trường an ninh quốc tế trở nên bất ổn hơn, trong khi nguy cơ đối đầu giữa các cường quốc gia tăng.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu tìm kiếm một lối thoát ngoại giao ngày càng trở nên cấp thiết. Thêm nữa, một yếu tố khác có thể tác động tới triển vọng đàm phán là sức ép từ cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ và các đối tác châu Âu. Sau nhiều năm hỗ trợ Ukraine với chi phí khổng lồ, nhiều nước phương Tây ngày càng mong muốn nhìn thấy một lộ trình chính trị khả thi nhằm chấm dứt cuộc chiến. Trong khi đó, Nga cũng phải tính toán đến những hệ lụy kinh tế dài hạn từ các biện pháp trừng phạt. Tất cả những điều này có thể tạo thêm động lực để các bên cân nhắc nghiêm túc hơn các giải pháp ngoại giao.

Tuy nhiên, việc phát đi tín hiệu đối thoại không đồng nghĩa với việc hòa bình đang ở rất gần. Rào cản lớn nhất vẫn nằm ở những khác biệt căn bản giữa lập trường của Nga và Ukraine. Matxcơva tiếp tục coi việc công nhận thực trạng lãnh thổ hiện nay là nền tảng cho bất kỳ thỏa thuận nào. Trong khi đó, Kiev vẫn khẳng định chủ quyền đối với toàn bộ lãnh thổ được quốc tế công nhận của mình và không muốn hợp thức hóa những thay đổi do chiến tranh tạo ra.

Những khác biệt còn quá lớn giữa hai bên khiến con đường đàm phán vẫn rất mong manh, song dù thế nào thì đối thoại vẫn là lựa chọn đúng đắn nhất. Hòa bình có thể chưa đến ngay hôm nay hoặc ngày mai bởi những khác biệt quá xa về quan điểm, lập trường còn khiến tiến trình đàm phán kéo dài và phức tạp. Nhưng việc hai bên cùng phát đi tín hiệu về việc sẵn sàng đối thoại cho thấy nhận thức về sự cần thiết của một giải pháp ngoại giao đang dần mạnh lên. Con đường đi tới hòa bình giữa Nga và Ukraine chắc chắn còn nhiều chông gai. Tuy nhiên, việc hai bên cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại cho thấy cánh cửa ngoại giao vẫn luôn để ngỏ. Trong bối cảnh chiến tranh chưa thể mang lại chiến thắng quyết định cho bất kỳ bên nào, đối thoại không chỉ là lựa chọn hợp lý mà có lẽ đang dần trở thành lựa chọn tất yếu.

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/thong-diep-tu-nhung-tin-hieu-hoa-dam-nga-ukraine-post655846.antd