Tỉnh Bắc Giang hiện có 8 khu công nghiệp (KCN) được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư, với tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 1.967ha, trong đó diện tích đất công nghiệp chiếm khoảng 1.370ha. Tỷ lệ lấp đầy các KCN đạt 71,4%, với 918ha đất công nghiệp đã được cho thuê lại. Đáng chú ý, các KCN đang hoạt động hiện không còn quỹ đất công nghiệp cho thuê. Để đáp ứng nhu cầu thu hút đầu tư, các KCN mới như Yên Lư, Tân Hưng, Hòa Phú mở rộng giai đoạn 1, và Quang Châu mở rộng đang trong giai đoạn bồi thường giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng. Do vậy, việc quy hoạch xây dựng các KCN mới nhằm tạo quỹ đất sạch là vô cùng cần thiết.
Dự án Khu công nghiệp Xuân Cẩm - Hương Lâm giai đoạn 1 có sử dụng 80,85ha đất chuyên trồng lúa nước 2 vụ.
Theo định hướng quy hoạch, các KCN trên địa bàn huyện Hiệp Hòa được xác định là thu hút đầu tư đa ngành, ưu tiên các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm xuất khẩu, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, sử dụng công nghệ hiện đại và sản xuất công nghiệp sạch, thân thiện với môi trường, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp của tỉnh. Điều này tạo cơ hội lớn cho các KCN, cụm công nghiệp trên địa bàn thu hút doanh nghiệp, dẫn đến sự gia tăng đáng kể số lượng chuyên gia và công nhân từ các tỉnh thành khác đến làm việc.
Vì vậy, Khu công nghiệp Xuân Cẩm-Hương Lâm giai đoạn 1 đã được Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư theo Quyết định số 1679/QĐ-TTg ngày 27/12/2024. Đồng thời, chấp thuận nhà đầu tư là công ty CP Đầu tư hạ tầng S-Dragon (địa chỉ tại số 34, ngõ 291, đường Lê Lợi, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang; Người đại diện là ông Vũ Việt Thắng- Tổng giám đốc), với quy mô sử dụng đất 102,85ha tại các xã Xuân Cẩm, Hương Lâm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
Dự án có tổng vốn đầu tư 1.467,5 tỷ đồng, trong đó vốn góp của nhà đầu tư là 234,8 tỷ đồng. Tiến độ thực hiện dự án không quá 18 tháng kể từ ngày được Nhà nước bàn giao đất. Thời hạn hoạt động của dự án là 50 năm kể từ ngày được quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
Sau khi được chấp nhận là nhà đầu tư Khu công nghiệp Xuân Cẩm-Hương Lâm giai đoạn 1, đầu tháng 4/2025 công ty CP Đầu tư hạ tầng S-Dragon đang tiến hành xin ý kiến tham vấn cấp phép về môi trường để tiến hành đền bù giải phóng mặt bằng. Theo đó, dự án có sử dụng 80,85ha đất chuyên trồng lúa nước (lúa 2 vụ) thuộc danh mục dự án có yêu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ 2 vụ trở lên có tổng diện tích của dự án từ 50ha đến dưới 100ha và có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ 2 vụ trở theo Nghị định 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025.
KCN do công ty CP Đầu tư hạ tầng S-Dragon làm chủ đầu tư khá đặc biệt khi có tới hơn 17ha là đất cây xanh và mặt nước.
Dự án có diện tích 102,85ha chủ yếu là đất sản xuất nông nghiệp là đất trồng lúa 2 vụ có diện tích 80,85ha chiếm gần 78,61%. Ngoài ra, dự án còn sử dụng đất nuôi trồng thủy sản, đất trồng cây lâu năm... và một số đất công do UBND cấp xã quản lý, không thuộc phạm vi điều chỉnh đối tượng áp dụng của pháp luật về tài sản công, trong đó có khoảng 348 ngôi mộ dự kiến sẽ được di dời về khu nghĩa trang tập trung được quy hoạch tại phía Bắc khu công nghiệp thuộc địa phận xã Hương Lâm.
Theo đánh giá của chủ đầu tư, việc thu hồi đất nông nghiệp để phát triển khu công nghiệp, dù mang lại lợi ích kinh tế vĩ mô, nhưng tiềm ẩn những tác động tiêu cực và lâu dài đến đời sống kinh tế xã hội của các hộ dân bị ảnh hưởng. Như mất đất canh tác dẫn đến suy giảm thu nhập, đặc biệt đối với các hộ thuần nông vốn dựa vào đất đai làm nguồn thu nhập chính. Việc này buộc người dân phải chuyển đổi ngành nghề, gây xáo trộn cuộc sống và tạo ra một lực lượng lao động nông nghiệp thất nghiệp với trình độ tay nghề thấp, gây khó khăn trong quá trình chuyển đổi việc làm, dù có sự hỗ trợ từ chính quyền và chủ đầu tư.
Quá trình thu hồi đất ảnh hưởng lớn đến sinh kế, làm giảm diện tích đất trồng và gia tăng tỷ lệ lao động phi nông nghiệp. Trong khi một số hộ có thể tăng thu nhập nhờ đầu tư tiền bồi thường vào kinh doanh, nhiều hộ khác lại đối mặt với nguy cơ giảm thu nhập do thiếu kỹ năng và kinh nghiệm trong các ngành nghề mới. Đồng thời, việc đền bù một khoản tiền lớn có thể dẫn đến những hệ lụy xã hội. Sự giàu lên nhanh chóng có thể khiến người dân mất kiểm soát, sa vào các tệ nạn xã hội, gây mất trật tự an ninh tại địa phương.
Tuy nhiên, hoàn thiện KCN Xuân Cẩm - Hương Lâm sẽ trở thành khu công nghiệp đa ngành, ưu tiên thu hút các ngành công nghiệp có công nghệ hiện đại, tiên tiến, thân thiện với môi trường. Khi đi vào hoạt động sẽ tạo công việc cho khoảng 15.000 lao động.
Đình Khương