Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, ngành Du lịch cần triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm sự hài hòa giữa ứng dụng công nghệ và gìn giữ giá trị văn hóa, qua đó tạo bản sắc và khác biệt cho mỗi điểm đến. Từ thực tiễn này, các nhà quản lý và chuyên gia du lịch đã đưa ra nhiều ý kiến, góc nhìn đáng chú ý.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu:
Phát triển du lịch thông minh dựa trên ba trụ cột: Công nghệ - con người - thể chế
Phát triển du lịch thông minh là quá trình kết hợp hài hòa giữa công nghệ và văn hóa, giữa đổi mới sáng tạo và bảo tồn các giá trị truyền thống. Chuyển đổi số trong du lịch cần được triển khai đồng bộ tại ba lĩnh vực trọng tâm gồm lữ hành, lưu trú và điểm đến, hướng tới số hóa toàn diện nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.
Trong lĩnh vực lữ hành, chuyển đổi số hiện không còn dừng lại ở hoạt động quảng bá, xúc tiến, mà đã thâm nhập sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị dịch vụ. Nhiều giải pháp công nghệ đã và đang được triển khai như quản trị bán hàng đa kênh, tích hợp các nền tảng OTA, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chăm sóc khách hàng, tối ưu hóa hành trình du lịch.
Đối với lĩnh vực lưu trú, xu hướng đặt phòng trực tuyến cùng nhu cầu trải nghiệm thông minh của du khách đang tạo ra áp lực đổi mới toàn diện. Ở các điểm đến du lịch, công nghệ số đang mở ra cơ hội tái hiện lịch sử, văn hóa theo cách sinh động và hấp dẫn hơn. Việc ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), hệ thống thông tin địa lý (GIS), Internet vạn vật (IoT) trong quản lý dòng khách, bảo tồn di sản đang mang đến hiệu quả trong việc hấp dẫn du khách.
Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay đối với các địa phương và doanh nghiệp du lịch là chi phí đầu tư và năng lực nhân sự. Vì thế, tôi cho rằng, phát triển du lịch thông minh cần dựa trên ba trụ cột nền tảng: Công nghệ - con người - thể chế. Trong đó, công nghệ đóng vai trò hỗ trợ quản lý dữ liệu, vận hành hệ thống và nâng cao trải nghiệm du khách; con người là yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi số; còn thể chế có nhiệm vụ tạo dựng hành lang pháp lý minh bạch, bảo đảm an toàn, bảo mật và phát triển bền vững.
Theo đó, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đầu tư hạ tầng số, đặc biệt là hạ tầng dữ liệu dùng chung cho toàn ngành. Bên cạnh đó, các địa phương và doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực du lịch có kỹ năng số, hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ mới. Quan trọng hơn, chuyển đổi số trong du lịch phải gắn với mục tiêu bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, tránh chạy theo công nghệ một cách hình thức, thiếu chiều sâu.
Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình:
Tăng cường xúc tiến tại những thị trường mạnh về công nghệ
Trong thời đại số, hình ảnh điểm đến không chỉ được quảng bá qua các kênh truyền thống mà còn lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng. Việc ứng dụng công nghệ số giúp du lịch Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế nhanh hơn, hiệu quả hơn, đặc biệt là các thị trường xa. Các sản phẩm du lịch thông minh, hiện đại sẽ góp phần thay đổi nhận thức của du khách quốc tế về du lịch Việt Nam, từ một điểm đến “giá rẻ” sang điểm đến “thông minh - hấp dẫn - thân thiện”. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị thương hiệu du lịch quốc gia trong dài hạn.
Thực tiễn cho thấy, nhiều địa phương và doanh nghiệp du lịch đã chủ động triển khai các mô hình chuyển đổi số, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh. Nhiều tỉnh, thành phố như Hà Nội, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Huế, thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng các ứng dụng du lịch thông minh tích hợp đa chức năng. Các nền tảng này cung cấp thông tin về điểm đến, sự kiện, nhà hàng, khách sạn; hỗ trợ đặt dịch vụ trực tuyến; tích hợp bản đồ số, định vị GPS; đồng thời cho phép phản ánh chất lượng dịch vụ và tiếp nhận ý kiến của du khách.
Nhiều năm qua, Hiệp hội Du lịch Việt Nam luôn khẳng định chuyển đổi số là xu hướng tất yếu để phát triển du lịch chuyên nghiệp. Tại các Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam, như VITM Hà Nội năm 2024, Hiệp hội đã tổ chức không gian trải nghiệm số, tạo điều kiện để các doanh nghiệp giới thiệu những giải pháp công nghệ thông minh ứng dụng trong quản lý và xây dựng sản phẩm. Thời gian tới, Hiệp hội sẽ tiếp tục mở rộng các không gian trải nghiệm số tại những sự kiện tương tự, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp nhanh chóng ứng dụng công nghệ phù hợp nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, nếu doanh nghiệp không kịp thời nắm bắt xu hướng sẽ dần “đuối sức” trong hành trình chinh phục du khách. Để du lịch thông minh phát triển hiệu quả và bền vững, chúng ta cần tăng cường các hoạt động xúc tiến, quảng bá tại những thị trường du lịch lớn, đặc biệt là các quốc gia có trình độ và tốc độ chuyển đổi số cao. Đây không chỉ là cơ hội để quảng bá hình ảnh du lịch Việt Nam mà còn giúp ngành Du lịch học hỏi kinh nghiệm, mở rộng hợp tác và trao đổi thị trường trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Tổng Giám đốc Công ty Flamingo Redtours Nguyễn Công Hoan:
Cần xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu chung
Trong bối cảnh nhiều tập đoàn công nghệ nước ngoài đang tham gia và cạnh tranh mạnh mẽ trong lĩnh vực du lịch tại Việt Nam, các doanh nghiệp lữ hành trong nước cần có sự thay đổi lớn, quyết liệt và kịp thời. Việc đầu tư công nghệ, kỹ thuật số trong hoạt động kinh doanh du lịch rất cần thiết nhưng không thể thực hiện trong một sớm một chiều, mà đòi hỏi phải có chiến lược bài bản, dài hạn. Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu, nguồn lực để lựa chọn giải pháp đầu tư phù hợp, đúng và trúng, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc chạy theo xu hướng, thấy đơn vị khác làm thì cũng làm theo. Những cách làm này không chỉ kém hiệu quả mà còn gây lãng phí nguồn lực. Mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp du lịch là đi theo nhu cầu của khách hàng, vì vậy các khoản đầu tư cho ứng dụng công nghệ cũng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của đơn vị và của thị trường. Công nghệ cần phục vụ khách hàng và hoạt động kinh doanh, chứ không phải trở thành gánh nặng chi phí.
Thực tế cho thấy, nhiều địa phương và doanh nghiệp đang đua nhau xây dựng website, ứng dụng riêng lẻ, trong khi thiếu quy chuẩn chung, dẫn đến hạn chế trong kết nối và chia sẻ dữ liệu. Du khách không thể mỗi khi đến một địa phương lại phải cài đặt thêm một ứng dụng để tìm kiếm thông tin, gây bất tiện trong quá trình tham quan, trải nghiệm. Bên cạnh đó, việc các tỉnh, thành phố và đơn vị triển khai nền tảng theo nhu cầu riêng, thiếu sự thống nhất, không chỉ khiến doanh nghiệp lúng túng, tốn kém chi phí đầu tư mà còn làm giảm chất lượng trải nghiệm của du khách.
Tôi cho rằng, để chuyển đổi số đạt hiệu quả và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển du lịch thông minh, Việt Nam cần sớm xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu chung, đồng bộ và cởi mở để các địa phương, doanh nghiệp cùng tham gia khai thác. Nền tảng dữ liệu chung này cần do cơ quan quản lý nhà nước giám sát, qua đó hỗ trợ việc thu thập thông tin, phân tích xu hướng phát triển, nhận diện khó khăn, thách thức của ngành Du lịch, từ đó đưa các giải pháp phù hợp, kịp thời và hiệu quả.
Lệ Quyên (ghi)