Khả năng không gian vũ trụ trở thành 'thủ phủ dữ liệu' của AI

một giờ trướcBài gốc

Tên lửa đẩy Falcon 9 của SpaceX rời bệ phóng tại Trung tâm vũ trụ Kennedy ở Florida, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Hãng sản xuất chip này cùng nhiều tập đoàn công nghệ khác đang tìm cách biến ý tưởng khai thác năng lượng Mặt Trời thông qua các tàu vũ trụ để phục vụ hoạt động trên Trái Đất, thành hiện thực nhằm đáp ứng nhu cầu cho trí tuệ nhân tạo (AI).

Tỷ phú Elon Musk đã định hình lại phần lớn tương lai của SpaceX xoay quanh việc vận hành các trung tâm dữ liệu AI trong không gian. Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos cũng dự tính về việc xây dựng doanh nghiệp làm điều tương tự, trong khi Google và Planet Labs đang thực hiện sứ mệnh để thử nghiệm vệ tinh vận hành các hệ thống điện toán AI.

Những người ủng hộ cho rằng việc đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo sẽ giúp các nhà phát triển AI mở rộng quy mô công nghệ mà không phải đối mặt với hàng loạt trở ngại đang gặp phải trên Trái Đất.
Tuy nhiên, để vận hành các trung tâm dữ liệu ngoài không gian, các kỹ sư và lãnh đạo doanh nghiệp sẽ phải tạo ra bước tiến trên nhiều lĩnh vực, từ bảo vệ thiết bị trước bức xạ vũ trụ đến phát triển tên lửa phóng.

Một thách thức lớn khác là làm sao chế tạo và đưa lên quỹ đạo hàng chục, thậm chí hàng trăm thiết bị với chi phí hợp lý. Một số kỹ sư cho rằng bài toán kinh tế này khó khả thi, và vẫn còn nhiều câu hỏi lớn chưa có lời giải đáp.

Theo tờ The Wall Street Journal (Mỹ), các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo sẽ gồm vô số vệ tinh chứa đầy chip AI. Chúng sẽ cần các tấm pin Mặt Trời để sản xuất điện năng vận hành các hệ thống điện toán AI. Các vệ tinh dự kiến sẽ bay trên quỹ đạo gần như đi qua các cực của Trái Đất để tối đa hóa khả năng tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời.

Không gian vũ trụ có nhiệt độ cực thấp, nhưng lại là môi trường chân không. Bởi vậy, các vệ tinh AI sẽ cần những hệ thống kiểm soát nhiệt độ tinh vi để bảo đảm các con chip luôn hoạt động ổn định.
Việc làm mát vệ tinh trong bối cảnh các chip AI tỏa ra lượng nhiệt lớn là thách thức then chốt nếu muốn các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có chi phí đủ cạnh tranh so với hạ tầng mặt đất.

Giải pháp để xử lý vấn đề này là trang bị bộ tản nhiệt cho vệ tinh AI để loại bỏ nhiệt lượng do chip tạo ra. Những thiết bị này sẽ có dạng các mảnh kim loại phẳng sơn màu đen. Tuy nhiên, các bộ tản nhiệt lớn và thiết bị hỗ trợ tản nhiệt sẽ làm tăng khối lượng của mỗi vệ tinh.

Ảnh minh họa. Nguồn: Alamy

Bên cạnh đó, việc các vệ tinh AI có thực sự khả thi hay không sẽ phụ thuộc một phần vào tên lửa đẩy.
Trong nghiên cứu công bố gần đây, các nhà khoa học tại Google cho biết nếu chi phí phóng giảm xuống còn khoảng 200 USD/kg hoặc thấp hơn, các trung tâm dữ liệu AI đặt trên quỹ đạo sẽ có mức chi phí tương đương với các trung tâm dữ liệu truyền thống trên mặt đất.

Hiện nay, một sứ mệnh sử dụng tên lửa chủ lực của SpaceX là Falcon 9 có chi phí vào khoảng 3.400 USD cho mỗi kilogram hàng hóa. Ngày càng có nhiều công ty dự kiến sẽ phóng các loại tên lửa mới với tần suất cao hơn, điều có thể giúp kìm hãm đà tăng của giá phóng. Tuy nhiên, không có gì đảm bảo rằng chi phí này sẽ giảm. Trên thực tế, SpaceX gần đây đã tăng giá cho các chuyến bay bằng Falcon 9.

Kỹ sư hàng không vũ trụ Andrew McCalip đã tạo ra công cụ trực tuyến nhằm tính toán chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu đặt trên quỹ đạo so với chi phí vận hành trung tâm dữ liệu thông thường trên mặt đất.

Công cụ này cho thấy mọi thứ đều là bài toán đánh đổi. Nếu chi phí của các động cơ tua-bin khí vốn cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu AI trên mặt đất tăng vọt, điều đó sẽ củng cố tính khả thi về mặt kinh tế cho các vệ tinh phục vụ AI. Ngược lại, nếu chi phí phóng tên lửa không giảm xuống, thì cơ sở kinh doanh cho các trung tâm dữ liệu ngoài không gian sẽ trở nên khó thuyết phục hơn.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/khoa-hoc-cong-nghe/kha-nang-khong-gian-vu-tru-tro-thanh-thu-phu-du-lieu-cua-ai-20260513165633516.htm