Khoa học cơ bản xã hội tạo nền tảng cho phát triển bền vững

2 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, hoàn thiện thể chế và xây dựng con người Việt Nam hiện đại, vai trò của khoa học xã hội càng được khẳng định rõ nét.

Tại buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 25/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Đối với khoa học xã hội và nhân văn, cần nhìn nhận đầy đủ hơn vai trò chiến lược của lĩnh vực này trong giai đoạn hiện nay. Nếu khoa học tự nhiên và công nghệ tạo nền tảng cho năng lực sản xuất và công nghệ quốc gia, thì khoa học xã hội và nhân văn tạo nền tảng cho năng lực lãnh đạo, quản trị, xây dựng thể chế, phát triển văn hóa, con người và giữ vững ổn định xã hội.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, một quốc gia có thể nhập khẩu công nghệ nhưng không thể nhập khẩu mô hình phát triển phù hợp với lịch sử, văn hóa và điều kiện của chính mình. Vì vậy, khoa học xã hội và nhân văn có vai trò đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu lý luận, xây dựng đường lối, hoàn thiện pháp luật, dự báo chiến lược, xây dựng hệ giá trị quốc gia, phát triển văn hóa và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Chia sẻ về vấn đề này với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, GS.TS Hồ Sỹ Quý, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội cho rằng, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đánh giá đúng vai trò không thể thay thế của khoa học xã hội trong phát triển đất nước.

GS.TS Hồ Sỹ Quý - Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội.

Theo GS.TS Hồ Sỹ Quý, khoa học xã hội gắn trực tiếp với con người, văn hóa và bản sắc dân tộc. Đây là những lĩnh vực mà tri thức từ bên ngoài không thể thay thế hoàn toàn. “Khoa học xã hội khi đi vào cuộc sống sẽ nâng cao năng lực tri thức, tác động lớn tới tư tưởng xã hội, góp phần tạo sự ổn định và phát triển bền vững”, GS. TS Hồ Sỹ Quý nhấn mạnh.

Trong giai đoạn phát triển mới, khoa học xã hội đang cung cấp nhiều luận cứ quan trọng nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo động lực phát triển mới cho đất nước. Những định hướng, kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ rõ vai trò của khoa học xã hội trong nghiên cứu lý luận, hoàn thiện pháp luật và dự báo chiến lược.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lĩnh vực này, theo GS.TS Hồ Sỹ Quý, cần có cơ chế tài chính phù hợp nhằm huy động được sự tham gia, đóng góp của đội ngũ nhà khoa học. Đầu tư cho khoa học cơ bản xã hội thực chất là đầu tư cho tri thức và nền tảng phát triển dài hạn.

GS.TS Hồ Sỹ Quý cũng cho rằng, những quốc gia có nền khoa học xã hội mạnh thường sở hữu nhiều trường đại học uy tín, trung tâm nghiên cứu chuyên sâu, có năng lực nghiên cứu cơ bản vững vàng, nghiên cứu triển khai sắc bén và nghiên cứu định lượng chuyên nghiệp.

“Với các chức năng cơ bản là nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tư vấn, phản biện chính sách, chỉ trong khoảng 70 năm, khoa học xã hội Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Ở giai đoạn nào, khoa học xã hội cũng có những đóng góp tích cực cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước”, GS.TS Hồ Sỹ Quý khẳng định.

Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng, nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về khoa học cơ bản là rất thực tiễn và sâu sắc.

TS Nguyễn Viết Chức.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, ngay tên gọi “khoa học cơ bản” đã cho thấy đây là nền tảng quan trọng cho mọi hoạt động nghiên cứu và sáng tạo. Muốn phát triển khoa học ứng dụng hay công nghệ hiện đại thì trước hết phải có nền tảng khoa học cơ bản vững chắc.

Ông nhắc lại, trước đây Việt Nam từng có các trường đại học tổng hợp với định hướng đào tạo mạnh về khoa học cơ bản. Đây là mô hình đào tạo góp phần hình thành nền tảng tri thức cho nhiều thế hệ trí thức và nhà khoa học.

“Điều Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là vấn đề cần để các nhà khoa học, nhà giáo dục và chuyên gia suy ngẫm sâu sắc trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, kỷ nguyên mới”, TS Nguyễn Viết Chức nói.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, cần có cách nhìn hài hòa giữa khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng. Người làm khoa học ứng dụng phải nắm chắc nền tảng cơ bản, trong khi những người nghiên cứu khoa học cơ bản cũng cần hiểu mục tiêu ứng dụng để tạo ra giá trị thực tiễn cho xã hội.

Đối với lĩnh vực văn hóa, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng Đảng đã có nhiều nghị quyết quan trọng về phát triển văn hóa trong mối quan hệ với phát triển kinh tế. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao vai trò của khoa học xã hội chính là khẳng định vai trò dẫn dắt xã hội phát triển đúng hướng.

“Nếu coi nhẹ văn hóa sẽ để lại nhiều hệ quả khó lường như tham nhũng, lãng phí hay sự xuống cấp đạo đức xã hội”, TS Nguyễn Viết Chức cảnh báo.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, nghiên cứu khoa học xã hội không chỉ dựa vào tri thức sách vở mà còn cần trải nghiệm thực tiễn sâu sắc. Một nhà khoa học xã hội trưởng thành thường phải trải qua quá trình tích lũy rất dài, có khi từ 20 đến 30 năm.

“Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại những điều rất cơ bản nhưng vô cùng thiết thực. Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với cả những người làm khoa học lẫn đội ngũ lãnh đạo, quản lý trong việc quán triệt sâu sắc vai trò của khoa học cơ bản đối với sự phát triển bền vững của đất nước”, TS Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh.

XM/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/thuc-hien-nghi-quyet-57/khoa-hoc-co-ban-xa-hoi-tao-nen-tang-cho-phat-trien-ben-vung-20260526111148642.htm