Xã, phường đáng sống: Phát triển toàn diện vì chất lượng sống người dân

3 giờ trướcBài gốc

Kiến tạo cộng đồng lấy người dân làm trung tâm

Sau gần một thế kỷ dưới sự lãnh đạo của Đảng, đặc biệt qua gần 40 năm đổi mới, nhận thức lý luận về mô hình chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam không ngừng được bổ sung, hoàn thiện. Trong đó, trọng tâm luôn là lấy con người làm trung tâm, lấy nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu phát triển.

Trên nền tảng ấy, xã, phường - cấp chính quyền gần dân nhất được xác định là nơi trực tiếp chuyển hóa các giá trị, nguyên lý của chủ nghĩa xã hội thành những kết quả cụ thể trong đời sống thường nhật. Việc nghiên cứu, thí điểm xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở thời điểm hiện nay là hoàn toàn chín muồi cả về lý luận, thực tiễn lẫn điều kiện tổ chức thực hiện.

Xã, phường được xác định là nơi trực tiếp chuyển hóa các giá trị, nguyên lý của chủ nghĩa xã hội Ảnh: Hữu Thắng

Theo GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa là một trong những nền tảng quan trọng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Điều đáng chú ý, cách tiếp cận này không phải sự quay lại của mô hình bao cấp hay quản lý hành chính áp đặt, mà hướng tới một mô hình quản trị dân chủ, mở, nhân văn và thích ứng với thời đại số. Mỗi xã, phường phải trở thành không gian sống có năng lực tự quản, phù hợp với đặc điểm đô thị, nông thôn hay miền núi.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng chia sẻ, mô hình này cần hướng tới 10 giá trị cốt lõi gồm dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số, mở, nhân văn, phát triển và hạnh phúc. Trong đó, dân chủ là nền tảng của niềm tin xã hội; pháp quyền bảo đảm công bằng và quyền con người; còn kỷ cương tạo nên sự ổn định và củng cố niềm tin từ cơ sở.

Theo GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, một xã, phường xã hội chủ nghĩa đúng nghĩa phải là nơi người dân cảm thấy yên tâm, tin cậy, được bảo vệ trong đời sống thường nhật; đồng thời là mô hình phát triển có trách nhiệm với môi trường, biết ứng dụng công nghệ số vào quản trị và không ngừng đổi mới sáng tạo.

Với quan điểm lấy người dân làm trung tâm, TS. Phạm Thị Hoàng Hà, Viện trưởng Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) nhấn mạnh nguyên tắc nền tảng của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu cao nhất.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cho hay, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới cần hướng tới hình thành những cộng đồng dân cư dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số, nhân văn và hạnh phúc.

Người dân mong chờ những thay đổi cụ thể trong cuộc sống hằng ngày. Ảnh: Hữu Thắng

Chính quyền cơ sở vừa thực hiện chức năng quản lý hành chính vừa phải trở thành chủ thể kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân và củng cố niềm tin xã hội. Quá trình triển khai cần được thực hiện bài bản, có lộ trình phù hợp, lựa chọn địa phương đại diện cho các vùng miền để thí điểm, vừa làm vừa rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng.

Trên thực tế, hiện nay nhiều địa phương hiện cũng đang nghiên cứu bộ tiêu chí gắn với chỉ số hài lòng và chỉ số hạnh phúc của người dân. Ở một số khu dân cư thí điểm, diện mạo của xã, phường xã hội chủ nghĩa bước đầu được hình dung qua không gian xanh sạch đẹp hơn, hoạt động cộng đồng sôi nổi hơn, hạ tầng đồng bộ hơn và dịch vụ công thuận tiện hơn.

An sinh xã hội là nền tảng

Nếu quản trị hiệu quả là “khung xương” của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, thì an sinh xã hội chính là nền tảng tạo nên chất lượng sống và cảm nhận hạnh phúc.

Theo dõi thông tin định hướng xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên truyền thông, chị Trần Thị An (cư dân phường Yên Hòa) cho biết, điều người dân mong chờ không thông qua khái niệm quá lớn lao mà là những thay đổi cụ thể trong cuộc sống hằng ngày.

“Người dân kỳ vọng được sống trong khu dân cư sạch đẹp hơn, an toàn hơn; thủ tục hành chính thuận tiện hơn; con cái được học trong môi trường tốt hơn; người già được chăm sóc y tế tốt hơn. Điều quan trọng nhất là được lắng nghe, được phục vụ và cảm thấy cuộc sống của mình tốt lên từng ngày”, chị Trần Thị An chia sẻ.

Những mong muốn rất đời thường ấy cho thấy các lĩnh vực an sinh xã hội, giáo dục, y tế và chất lượng dịch vụ công đang trở thành nơi phản ánh rõ nhất hiệu quả quản trị ở cơ sở. Người dân không cảm nhận chất lượng của một mô hình phát triển qua khẩu hiệu, mà qua những thay đổi thực tế trong đời sống thường nhật.

Khi gợi mở triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa tại Thủ đô Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh: “Phát triển để làm gì nếu người dân không được hưởng thành quả phát triển”.

Thông điệp ấy cũng trở thành tinh thần xuyên suốt trong quá trình xây dựng các xã, phường đáng sống hiện nay. Từ góc nhìn nghiên cứu lý luận, TS. Phạm Thị Hoàng Hà cho rằng cần đặt ra tiêu chí an sinh xã hội, tiến bộ và công bằng xã hội vào vị trí trung tâm trong mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Theo bà, hệ thống an sinh cần chuyển mạnh từ tư duy “an sinh tối thiểu” sang “an sinh phát triển”, tức là hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn trước mắt và tạo điều kiện để mọi người có cơ hội phát triển bền vững, có việc làm ổn định, được ấm no và sống hạnh phúc.

Người dân vui mừng khi được nhận quà nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2-9. Ảnh: PN

Bộ tiêu chí an sinh xã hội cần được định lượng rõ ràng đối với cả khu vực đô thị và nông thôn. Với các phường đô thị, mục tiêu không là giảm nghèo mà còn tiến tới xóa bỏ tình trạng nghèo kéo dài ở nhóm còn khả năng lao động nhưng thiếu sinh kế bền vững. Trong khi đó, tại khu vực nông thôn, an sinh xã hội phải gắn chặt với phát triển sinh kế, tạo việc làm và thu hẹp khoảng cách phát triển với đô thị.

Ở góc nhìn quy hoạch đô thị, PGS.TS Lưu Đức Hải, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn (Bộ Xây dựng) cho rằng xã, phường xã hội chủ nghĩa phải trở thành “tế bào” của không gian sống hạnh phúc, công bằng và bền vững. Theo ông, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội phải được thiết kế để phục vụ lợi ích của toàn thể người dân; không gian công cộng cần thúc đẩy sự gắn kết cộng đồng; còn tài nguyên thiên nhiên phải được bảo vệ và chia sẻ công bằng.

Ông đề nghị quỹ đất phúc lợi công cộng tối đa. Cụ thể, quy hoạch mạng lưới y tế và giáo dục "bao cấp chất lượng cao". Trong đó, hệ thống trường học công lập và bệnh viện đa khoa cấu trúc theo mạng lưới phân tầng, đáp ứng nhu cầu học tập và chăm sóc sức khỏe miễn phí hoặc chi phí thấp cho 100% cư dân tại chỗ. 100% rác thải phải được phân loại, tái chế, xử lý. Tỷ lệ đất cây xanh/người phải đạt mức tối đa của tiêu chuẩn đất cây xanh đô thị…

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam cho rằng, một mô hình xã hội chủ nghĩa hiện đại phải được phản ánh qua từng con đường sạch hơn, từng bệnh viện phục vụ tốt hơn, từng trường học tử tế hơn, từng thủ tục hành chính minh bạch hơn và sự hài lòng của người dân khi tiếp xúc với chính quyền.

Từ những yêu cầu của thực tiễn phát triển có thể thấy, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là câu chuyện đổi mới mô hình quản trị ở cơ sở, mà sâu xa hơn là quá trình kiến tạo những cộng đồng phát triển hài hòa, nhân văn và bền vững. Ở đó, mọi chủ trương, chính sách hay quy hoạch phát triển cuối cùng đều phải hướng tới con người và phục vụ con người.

Phương Ngân

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/xa-phuong-dang-song-phat-trien-toan-dien-vi-chat-luong-song-nguoi-dan-972135.html