Khối ngoại sẽ quay trở lại trong năm 2026?

11 giờ trướcBài gốc

Năm 2025 khối ngoại bán ròng hơn 136.400 tỉ đồng trên thị trừng chứng khoán Việt Nam, tăng 47% so với năm 2024. Ảnh: LÊ VŨ

Vì đâu bán ròng kỷ lục trong năm 2025?

Hơn 136.400 tỉ đồng là giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam trong năm 2025 (tính đến hết phiên giao dịch ngày 29-12-2025), tăng 47% so với năm 2024.

Năm 2025 cũng đánh dấu mức bán ròng kỷ lục tính theo năm trong lịch sử giao dịch của khối ngoại trên TTCK Việt Nam. Thống kê cho thấy, ngoại trừ năm 2022 khi thị trường giảm sâu và chạm đáy, khối ngoại mua ròng gần 30.800 tỉ đồng, thì các năm còn lại từ năm 2020 đến nay đều chứng kiến khối ngoại bán ròng. Cụ thể, năm 2024 khối ngoại bán ròng 92.500 tỉ đồng; năm 2023 bán ròng 22.100 tỉ đồng và giai đoạn 2020-2021 bán ròng 78.800 tỉ đồng. Như vậy, trong giai đoạn 2020-2025, khối ngoại bán ròng lên đến 300.000 tỉ đồng, riêng năm 2025 chiếm tỷ trọng 46% trong tổng mức bán ròng.

Có nhiều nguyên nhân giải thích cho chiến lược bán ròng không dứt của khối ngoại trong năm 2025.

Đầu tiên là việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã làm chậm lại quá trình giảm lãi suất, nên lãi suất đồng đô la Mỹ vẫn duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến. Điều này khiến đô la Mỹ và các tài sản (gắn liền) đô la Mỹ duy trì sức hấp dẫn, thúc đẩy dòng vốn quốc tế có xu hướng quay về các nước phát triển như Mỹ và ngược lại, thu hẹp ở các thị trường cận biên và mới nổi.

Việt Nam không phải ngoại lệ trong xu hướng rút vốn tương đối khỏi các thị trường rủi ro, khi đô la Mỹ duy trì sức mạnh trên thị trường quốc tế khiến các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam liên tục chịu sức ép về tỷ giá. Việc tỷ giá đô la Mỹ/tiền đồng thường xuyên biến động khó lường trong năm 2024 và kéo dài trong năm 2025 làm gia tăng rủi ro tỷ giá với các nhà đầu tư nước ngoài.

Chất xúc tác lớn nhất là FTSE Russell đã quyết định nâng hạng TTCK Việt Nam từ “cận biên” lên “thị trường mới nổi thứ cấp”. Một báo cáo gần đây của FTSE Russell ước tính Việt Nam sẽ chiếm 0,04% trong chỉ số FTSE Global All Cap; 0,02% trong chỉ số FTSE All-World; 0,34% trong chỉ số FTSE Emerging All Cap và 0,22% trong chỉ số FTSE Emerging.

Đặc biệt, rủi ro thuế quan tăng vọt trong quí 2-2025 khi Mỹ công bố áp thuế đối ứng ở mức rất cao với nhiều quốc gia vào tháng 4-2025, trong đó có Việt Nam, cũng ảnh hưởng đến chiến lược giao dịch của khối ngoại. Dù rủi ro này đã giảm bớt từ tháng 7-2025 khi đàm phán thương mại Việt Nam - Mỹ ghi nhận nhiều tiến triển tích cực, nhưng diễn biến tỷ giá vẫn tiếp tục căng thẳng và thiết lập đỉnh cao vào cuối tháng 8-2025, tăng khoảng 3,86% so với cuối năm 2024. Đây cũng là tháng chứng kiến mức bán ròng cao nhất trong năm của khối ngoại tại TTCK Việt Nam với giá trị lên đến hơn 42.200 tỉ đồng.

Bên cạnh đó, năm 2025 cũng chứng kiến xu hướng dòng vốn rót mạnh vào các nhóm cổ phiếu công nghệ lớn (big tech), trí tuệ nhân tạo (AI), quốc phòng, năng lượng... và phần lớn các cổ phiếu này niêm yết tại các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Việt Nam không thuộc nhóm thị trường hưởng lợi từ xu hướng này, nên việc bị giảm tỷ trọng trong danh mục phân bổ chiến lược của nhiều quỹ lớn là tất yếu.

Báo cáo chiến lược của SSI Research cũng cho rằng áp lực bán ròng của khối ngoại trong năm 2025 chịu tác động mạnh từ các yếu tố bên ngoài, trong đó nổi bật là biến động tỷ giá và xu hướng tái phân bổ dòng vốn toàn cầu. Khi rủi ro tỷ giá gia tăng, các thị trường mới nổi và cận biên, bao gồm Việt Nam, thường bị đưa vào nhóm cần giảm tỷ trọng để bảo toàn hiệu quả đầu tư sau quy đổi. Việc các quỹ toàn cầu tái cơ cấu danh mục mang tính phòng thủ, ưu tiên tính thanh khoản và linh hoạt, là lựa chọn phổ biến.

Chờ khối ngoại quay lại trong năm 2026?

Trong nửa cuối tháng 12 (tính đến ngày 29-12), khối ngoại đã quay lại mua ròng với tổng giá trị 1.660 tỉ đồng trên cả ba sàn. Đây là tín hiệu tích cực trong những ngày giao dịch cuối năm 2025, báo hiệu khả năng khối ngoại có thể quay lại mua ròng trong năm 2026.

Chất xúc tác lớn nhất là FTSE Russell đã quyết định nâng hạng TTCK Việt Nam từ “cận biên” (Frontier Market) lên “thị trường mới nổi thứ cấp” (Secondary Emerging Market - SEM), có hiệu lực chính thức từ ngày 21-9-2026. Quyết định này được đưa ra vào tháng 10-2025, công nhận nỗ lực cải cách của Việt Nam và mở ra cơ hội thu hút vốn đầu tư lớn, củng cố vị thế tài chính quốc gia.

Một báo cáo gần đây của FTSE Russell ước tính Việt Nam sẽ chiếm 0,04% trong chỉ số FTSE Global All Cap; 0,02% trong chỉ số FTSE All-World; 0,34% trong chỉ số FTSE Emerging All Cap và 0,22% trong chỉ số FTSE Emerging.

Kế tiếp, áp lực từ rủi ro tỷ giá được kỳ vọng sẽ giảm trong năm 2026. Dù Fed dự kiến chỉ có thêm một lần giảm lãi suất trong năm 2026, nhưng trong quí 4-2025, cơ quan này đã có đến ba lần liên tiếp giảm lãi suất trong các cuộc họp vào tháng 9, tháng 10 và tháng 12, với tổng mức giảm 0,75 điểm phần trăm, xuống vùng 3,75%, làm suy giảm đáng kể sức hấp dẫn của đô la Mỹ.

Với làn sóng đầu tư vào các cổ phiếu big tech hay AI đã hạ nhiệt, dòng tiền đầu tư quốc tế có thể rút ra khỏi các nhóm cổ phiếu này và các thị trường phát triển để tìm kiếm cơ hội tại các thị trường khác. Việt Nam với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026 cùng các chính sách kích thích kinh tế, mở rộng đầu tư, cộng thêm việc vừa thành lập trung tâm tài chính quốc tế, có thể trở thành điểm đến hứa hẹn cho dòng vốn đầu tư quốc tế.

Dù vậy, để thu hút dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài hiệu quả, Việt Nam cần phải giải quyết những vấn đề sau.

Đầu tiên là vấn đề hạn chế room ngoại và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) quá thấp ở nhiều cổ phiếu, đặc biệt là các cổ phiếu vốn hóa lớn - món hàng ưa thích của khối ngoại nhưng room ngoại gần như đã kín. Điều này khiến các quỹ đầu tư gặp khó khăn khi muốn cơ cấu danh mục, không thể tăng tỷ trọng ở một số cổ phiếu dù định giá hấp dẫn.

Ngày 6-11-2025, Bộ Tài chính ban hành Quyết định 3761/QĐ-BTC, vạch ra kế hoạch chiến lược thực hiện Quyết định 2014/QĐ-TTg, phê duyệt dự án nâng cao vị thế TTCK Việt Nam. Một thành phần quan trọng của kế hoạch này là giải quyết vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài. Theo đó, sẽ rà soát và có thể sửa đổi danh sách các lĩnh vực đầu tư bị hạn chế, nhằm mở rộng hoặc bãi bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài trong các lĩnh vực không liên quan đến an ninh quốc gia, từ đó nâng cao môi trường đầu tư và sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam.

Chính phủ mới đây đã ban hành Nghị định 245, sửa đổi một số nội dung của Nghị định 155/2020/ND-CP, bãi bỏ thông lệ trước đây cho phép các công ty tự quyết định mức sở hữu nước ngoài tối đa.

Bên cạnh đó, so với các thị trường mới nổi khác, thanh khoản của TTCK Việt Nam chưa thực sự ổn định, độ sâu thị trường chưa đủ lớn, một số cổ phiếu vốn hóa lớn nhưng giao dịch thực tế mỏng, chỉ số chung bị ảnh hưởng bởi một số ít cổ phiếu, dẫn đến việc các quỹ lớn gặp khó khăn khi muốn giải ngân mới, hoặc khi có dấu hiệu bất ổn thường chọn thoái vốn sớm để giảm rủi ro thanh khoản. Do đó, cần lành mạnh hóa thị trường, cải thiện thanh khoản chung.

Triêu Dương

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/khoi-ngoai-se-quay-tro-lai-trong-nam-2026/