Khơi thông dòng chảy nguồn lực từ 'đại phẫu' thủ tục hành chính

2 giờ trướcBài gốc

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 diễn ra chiều 4/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp tục nhấn mạnh đến nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh. Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đơn giản hóa quy trình, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh hiện nay.

Vừa qua, Chính phủ cũng đã ban hành đồng loạt 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trên các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của 14 Bộ, cơ quan ngang Bộ.

Tiếp tục đơn giản hóa quy trình, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Hàng trăm thủ tục được cắt giảm và đơn giản hóa

84 thủ tục hành chính đã được bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương về mức 27%. Đối với điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa. Quá trình thực thi 8 Nghị quyết này dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024.

Không chỉ bằng 8 Nghị quyết ban hành cuối tháng 4, những ngày qua, Chính phủ nhiệm kỳ mới đã liên tiếp phát đi thông điệp về một cuộc “đại phẫu” thủ tục hành chính.

Tại buổi làm việc với Bộ Xây dựng chiều 17/4, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã nhấn mạnh, việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được triển khai theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và Thông báo Kết luận số 185/TB-VPCP ngày 14/4/2026 của Thường trực Chính phủ, chiều 17/4.

Đây không phải là nhiệm vụ thực hiện một lần mà sẽ tiếp tục được rà soát, điều chỉnh theo thực tiễn. Chính phủ chủ động thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh là chủ động nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh, năng suất lao động và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tại Công văn 3905/VPCP-CĐS ngày 2/5/2026 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ gửi một số Bộ trưởng, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát, cắt giảm mạnh mẽ thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn nữa cho người dân, doanh nghiệp, nhất là trong 4 lĩnh vực: phòng cháy chữa cháy; thành lập và hoạt động khu công nghiệp, cụm công nghiệp; đánh giá tác động môi trường và cấp phép xây dựng.

Nhìn sâu vào nội dung của 8 Nghị quyết đã được ban hành, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, có 3 chuyển dịch lớn mang tính chiến lược của Chính phủ trong cách thức vận hành: Từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ tập trung sang phân quyền và từ kiểm soát sang kiến tạo.

Theo chuyên gia, những chuyển dịch này không chỉ mang ý nghĩa về mặt thể chế, mà còn có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.

Với doanh nghiệp, việc cắt giảm thủ tục và điều kiện kinh doanh đồng nghĩa với việc giảm đáng kể chi phí tuân thủ, bao gồm chi phí chính thức và cả chi phí không chính thức - vốn là một gánh nặng lâu nay. Quy trình nhanh hơn, rõ ràng hơn cũng giúp doanh nghiệp tăng tốc độ ra quyết định, nâng cao khả năng cạnh tranh.

Với người dân, việc giảm thủ tục và giảm tiếp xúc trực tiếp với cơ quan hành chính sẽ góp phần giảm rủi ro nhũng nhiễu, nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Với nền kinh tế, ý nghĩa lớn nhất là khơi thông dòng chảy nguồn lực. Khi các rào cản thủ tục được dỡ bỏ, nguồn vốn, ý tưởng và năng lực sản xuất có thể vận hành nhanh hơn, hiệu quả hơn.

“Đây chính là điều kiện cần để đạt được các mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới. Quan trọng hơn, những quyết định này góp phần tái thiết niềm tin - niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường kinh doanh, niềm tin của người dân vào hiệu quả của bộ máy hành chính”, ông Dũng nhận định.

Để cải cách thực sự trở thành đột phá

Dù hàng trăm thủ tục và điều kiện kinh doanh đã được bãi bỏ, giới chuyên gia quan tâm nhiều hơn đến cách triển khai và hiệu quả thực thi cải cách. Điều này chỉ được kiểm chứng khi doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự thay đổi trong chi phí và thời gian thực hiện.

TS Nguyễn Sĩ Dũng chỉ ra, chuyển sang hậu kiểm đòi hỏi một hệ thống dữ liệu và năng lực giám sát hiện đại. Nếu không có công cụ phù hợp, việc giảm tiền kiểm có thể dẫn đến rủi ro trong quản lý.

Bên cạnh đó, phân quyền đòi hỏi phải thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực mới. Nếu không, có thể xuất hiện tình trạng buông lỏng hoặc “đẩy trách nhiệm” giữa các cấp.

Và quan trọng nhất, theo ông Dũng, là thay đổi tư duy của bộ máy.

"Nếu tư duy quản lý cũ vẫn tồn tại, thì cải cách trên giấy có thể không chuyển hóa thành thay đổi trong thực tế", ông Dũng nói.

Ở góc nhìn của ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cải cách thể chế chỉ thực sự trở thành đột phá, nếu sát với thực tiễn và đúng với nhu cầu của nhà đầu tư.

"Chúng ta không nên chỉ đếm số lượng thủ tục cắt giảm một cách cơ học. Cải cách thực chất là phải tiết giảm thời gian thực tế, tạo động lực thực sự để dòng vốn đổ vào đầu tư kinh doanh", ông Tuấn nói.

Theo tinh thần các Nghị quyết 68, Nghị quyết 66 của Chính phủ, thể chế không được phép là "điểm nghẽn" mà phải trở thành "điểm mạnh", là lợi thế cạnh tranh và là bệ đỡ cho tăng trưởng bên cạnh các yếu tố về vốn và lao động.

Ông Tuấn đánh giá, việc hiện nay, việc các bộ ngành tăng cường tham vấn với VCCI và các hiệp hội khi rà soát, cắt giảm thủ tục là một hướng đi đúng đắn, giúp đánh giá chính xác mong muốn của nhà đầu tư và đưa chính sách đi thẳng vào cuộc sống.

Những bước đi mạnh mẽ vừa qua cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ không nằm ở số lượng thủ tục hay điều kiện được cắt giảm, mà ở mức độ thay đổi thực chất trong trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp. Khi cải cách đi vào thực thi một cách đồng bộ và nhất quán, đây mới thực sự trở thành động lực khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Những điều kiện kinh doanh không cần thiết thì đương nhiên phải cắt giảm, nhưng những điều kiện kinh doanh khác cũng phải rà soát. Mặt khác, số lượng là quan trọng, nhưng bản chất, nội hàm bên trong các điều kiện còn quan trọng hơn; phải thực sự cắt giảm được thời gian và chi phí tuân thủ. Có thể số lượng cắt giảm không nhiều nhưng lại mang lại hiệu quả lớn.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng

Chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng không chỉ đúng thời điểm mà còn là một mệnh lệnh cấp bách của nền kinh tế. Chúng ta đang đứng trước vận hội mới nhưng bộ máy vẫn bị níu kéo bởi những tư duy quản lý cũ kỹ. Nhìn lại lịch sử, thời cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt và Phan Văn Khải, chúng ta đã từng có những cuộc bứt phá ngoạn mục bằng cách “cởi trói” cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy rào cản không chỉ nằm ở số lượng giấy phép mà nằm ở “quyền, cho phép” đã ăn sâu vào tiềm thức của một bộ phận cán bộ.

Ông Vũ Quốc Tuấn Nguyên trợ lý cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Giá trị đột phá nhất chính là việc Chính phủ đã tự mình rà soát "tận gốc", đi trước một bước để dỡ bỏ rào cản kìm hãm nguồn lực sản xuất. Thay vì đứng ở thế đợi doanh nghiệp "kêu khó", việc chủ động bãi bỏ hàng trăm điều kiện kinh doanh cho thấy một tư duy quản trị coi sự phát triển là trung tâm, nơi cơ quan công quyền tự đặt mình vào vị thế đồng hành thực chất và khơi mở không gian sáng tạo cho kinh tế tư nhân.

Bà Phạm Thị Ngọc Thủy Giám đốc Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân