Khơi thông thể chế và nguồn lực giúp văn hóa phát triển đúng hướng

2 giờ trướcBài gốc

Xây dựng nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời hướng tới đưa văn hóa trở thành một ngành công nghiệp

Tăng cường hợp tác quốc tế và ngoại giao kinh tế

Nhất trí cao với tính cấp thiết và nhu cầu ban hành nghị quyết trong giai đoạn hiện nay, ĐBQH Ngô Nam Cường (Nghệ An) cho rằng: Dự thảo cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy, chuyển từ tư duy bao cấp, quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; phù hợp với các nghị quyết của Trung ương về xây dựng nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời hướng tới đưa văn hóa trở thành một ngành công nghiệp.

Theo đại biểu, nghị quyết đang hướng đến ba trụ cột gồm bảo tồn, phát triển và khai thác kinh tế. Nhưng nếu cơ chế sàng lọc không chặt chẽ thì các yếu tố bảo tồn, phát triển sẽ bị xem nhẹ, trong khi nhiều hoạt động văn hóa có thể lợi dụng chính sách ưu đãi để khai thác kinh tế. Khi đó, vô hình trung sẽ làm giảm giá trị của công nghiệp văn hóa, trong khi nhiều ngành công nghiệp khác cũng đang cần sự hỗ trợ và cú hích từ chính sách của Nhà nước.

Tại mục 5, Điều 7, dự thảo Nghị quyết có quy định: “Chính quyền địa phương cấp tỉnh bố trí ngân sách huy động nguồn lực xã hội để đãi ngộ, hỗ trợ nghệ nhân, nghệ sĩ sáng tạo, thực hành truyền dạy văn hóa nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống tại địa phương và tham gia quảng bá văn hóa Việt Nam ra nước ngoài”. ĐBQH Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (Cà Mau) đánh giá cao quy định nêu trên đã bao gồm đầy đủ các thành tố từ nguồn lực xã hội, ngân sách nhà nước, thế hệ truyền dạy, giữ gìn nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống, mang văn hóa đó quảng bá ra nước ngoài.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung thêm một đối tượng, đó là: “Chính quyền địa phương cấp tỉnh bố trí ngân sách huy động nguồn lực xã hội để đãi ngộ, hỗ trợ nghệ nhân, học viên tài năng, năng khiếu nghệ thuật…”. Ngoài những đối tượng được đãi ngộ như nghệ nhân, những người đi trước hành nghề, cần có chính sách đãi ngộ cho những học viên có hoàn cảnh khó khăn. “Ở các tỉnh có nghệ thuật đờn ca tài tử, các em rất yêu nghề, có năng khiếu nghệ thuật muốn tham gia mà không có điều kiện, việc quy định ngay trong dự thảo Nghị quyết sẽ tạo cơ hội và có chính sách hỗ trợ các học viên”, đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh đề xuất.

Bên cạnh đó, ĐBQH Lê Thị Thúy Sen (Hưng Yên) nhấn mạnh, quảng bá, xúc tiến các sản phẩm công nghiệp văn hóa cần thiết phải có một chiến lược xây dựng hình ảnh quốc gia bài bản và thống nhất. Dẫn chứng từ mô hình thành công của Hàn Quốc, việc trình chiếu video giới thiệu về lịch sử, con người và những thành tựu quốc gia là một "quy chuẩn bắt buộc" tại các cơ quan khi làm việc với đối tác quốc tế. Từ kinh nghiệm này, Việt Nam cần sớm xây dựng những bộ quy chuẩn, nguyên tắc chung trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người gắn liền với các hoạt động phát triển văn hóa.

Bên cạnh việc xây dựng thương hiệu quốc gia, ĐBQH Lê Thị Thúy Sen cũng đề xuất các giải pháp mang tính mở rộng thông qua hợp tác quốc tế và ngoại giao kinh tế. Có thể mở hướng đi kết nối các di sản giữa Việt Nam với các nước trong khu vực và trên thế giới. Việc cùng nhau khai thác, bảo tồn và phát huy giá trị các di sản chung này không chỉ thắt chặt quan hệ ngoại giao mà còn tạo ra nguồn lực kinh tế quan trọng, thúc đẩy sự phát triển bền vững cho nền văn hóa nước nhà.

Quan tâm phát triển nguồn nhân tài

Từ thực tiễn công tác tại địa phương theo ĐBQH Huỳnh Thị Anh Thảo (Gia Lai), trong giai đoạn hiện nay, nghệ thuật truyền thống trên cả nước nói chung và tỉnh Gia Lai nói riêng đang đứng trước những khó khăn, thách thức không nhỏ. Trong đó, vấn đề đào tạo đội ngũ nghệ sĩ trẻ kế cận để bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống rất khó khăn.

Đối với việc tuyển dụng các em trẻ có năng khiếu nghệ thuật vào đơn vị hợp đồng theo hình thức vừa học vừa làm để truyền nghề, làm đội ngũ kế cận hiện đang gặp không ít khó khăn, khó tuyển vì nhiều lý do. Nhiều địa phương chưa có chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích các đối tượng theo học nghệ thuật sân khấu truyền thống. Các đơn vị lại bị bó buộc theo số biên chế và kinh phí tiền lương được giao hàng năm nên không thể tuyển nhiều vào để truyền nghề. Ngoài ra, đối tượng được truyền nghề thường được lựa chọn từ những em có năng khiếu nghệ thuật nhưng lại không đáp ứng về tiêu chuẩn trình độ học vấn. Sau khi được truyền nghề lại không được chuẩn hóa bằng cấp chuyên môn vì đơn vị không có chức năng đào tạo, cấp bằng, dẫn đến khó khăn khi tuyển dụng vào biên chế vì không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Do vậy, để bảo đảm tạo nguồn nhân lực cho các đơn vị nghệ thuật truyền thống trong thời gian tới, ĐBQH Huỳnh Thị Anh Thảo đề nghị, Chính phủ cần chỉ đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch rà soát thực trạng nguồn nhân lực về loại hình nghệ thuật truyền thống và tham mưu ban hành đề án đào tạo dài hơi đối với các loại hình nghệ thuật truyền thống. Bên cạnh đó, cần ban hành cơ chế, chính sách cụ thể hỗ trợ, thu hút người trẻ có năng khiếu tham gia đào tạo như chính sách miễn 100% học phí cho sinh viên theo học các ngành văn hóa, nghệ thuật; chính sách hỗ trợ chi phí sinh hoạt hàng tháng cho các em học viên khi tham gia học ngành diễn viên, nhạc công nghệ thuật truyền thống tại các cơ sở giáo dục công lập như học viên ngành sư phạm.

Cũng liên quan đến nội dung này, ĐBQH Nguyễn Hữu Nghĩa (Hưng Yên) cho rằng, ngoài chính sách ở khu vực Nhà nước, đơn vị công lập, Ban soạn thảo dự thảo Nghị quyết cần quan tâm phát triển nguồn nhân tài, nhân lực ở khu vực tư nhân. Cần khuyến khích, tạo động lực khu vực tư nhân vào sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa như phát triển phim trường, trung tâm điện ảnh... Bởi, đây là lực lượng nòng cốt, chiếm số đông trong hoạt động văn hóa và sáng tạo văn hóa trong đời sống xã hội.

Bên cạnh đó, Dự thảo Nghị quyết nêu rõ, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước. ĐBQH Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau), 2% là mức tối thiểu, nếu không có tiêu chí làm cơ sở cho việc phân bổ, giám sát, tổ chức triển khai thực hiện, thì khó tổng hợp được chi cho văn hóa thế nào là 2%. Do vậy, cần làm rõ tiêu chí để thực hiện, đồng thời làm rõ lộ trình từ nay đến năm 2035 và đến năm 2045 sẽ từng bước nâng mức chi.

Cùng chung nhận định này, ĐBQH Nguyễn Thị Quý (Bắc Ninh) đề nghị, nghiên cứu bổ sung một số nội dung theo hướng xem xét quy định tỷ lệ hoặc nguyên tắc phân bổ nguồn lực tối thiểu cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Cùng với đó, xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả trong lĩnh vực văn hóa truyền thống, không chỉ dựa trên doanh thu mà còn dựa trên mức độ lan tỏa, số lượng người tham gia, khả năng truyền dạy; tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ đối với nghệ nhân, nghệ sĩ; cần làm rõ mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển. Theo đó, bảo tồn không thể tách rời phát triển, nếu di sản không được đưa vào đời sống đương đại, không có “đầu ra” thì rất khó để tồn tại bền vững.

Hương Giang

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/khoi-thong-the-che-va-nguon-luc-giup-van-hoa-phat-trien-dung-huong-180860.html