Không hồi tố, truy thu thuế: Hộ kinh doanh cần biết gì khi chuyển sang kê khai?

5 giờ trướcBài gốc

Lộ trình cải cách thuế giai đoạn 2025-2026 sẽ bãi bỏ hoàn toàn thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ ngày 01/01/2026. Trước sự thay đổi mang tính bước ngoặt này, nhiều chủ hộ lo lắng về việc liệu cơ quan thuế có sử dụng dữ liệu doanh thu tự kê khai của năm 2026 để "soi" lại và truy thu thuế những năm trước đó hay không.

Để tháo gỡ nút thắt tâm lý này, Cục Thuế đã chính thức ban hành văn bản hướng dẫn làm rõ việc không kiểm tra, không xử phạt và không truy thu đối với các trường hợp chuyển đổi mô hình tuân thủ quy định.

1. Cục Thuế khẳng định không truy thu hộ khoán khi chuyển sang kê khai

Nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tự tin thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương pháp mới, Cục Thuế đã ban hành Công văn 307/CT-PC quy định về việc không xử lý vi phạm hành chính trong quá trình chuyển đổi.

Cụ thể, đối với những hộ kinh doanh đã nộp thuế theo phương thức khoán trong năm 2025 trở về trước và đã được ấn định mức thuế theo Điều 51 Luật Quản lý thuế, cơ quan thuế cam kết:

• Không thực hiện kiểm tra thuế đối với doanh thu khoán đã nộp trong quá khứ.

• Không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để xử lý hồi tố đối với nghĩa vụ thuế của giai đoạn nộp thuế khoán trước đó.

• Chính sách này áp dụng ngay cả khi hộ kinh doanh có sự thay đổi lớn về quy mô sản xuất kinh doanh (tăng doanh thu trên 50% trở lên) so với mức khoán cũ.

Ngành thuế cam kết không hồi tố doanh thu cũ khi hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai năm 2026

2. Nguyên tắc "Không hồi tố" theo Nghị quyết 198/2025/QH15

Căn cứ pháp lý cho chính sách này nằm tại khoản 4 Điều 5 Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội.

Nghị quyết nêu rõ nguyên tắc xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh là: "Không được áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh".

Việc bãi bỏ thuế khoán từ 01/01/2026 là một phần trong đề án hiện đại hóa quản lý thuế, chuyển từ phương thức ấn định sang quản lý dựa trên dữ liệu số và hóa đơn điện tử.

Nhà nước chấp nhận việc "xóa bàn làm lại" để thiết lập một môi trường kinh doanh bình đẳng, nơi mọi thực thể kinh tế đều phải chịu trách nhiệm về số liệu thực tế của mình. Sự minh bạch từ năm 2026 sẽ là nền tảng để cơ quan quản lý hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận vốn vay ngân hàng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

3. Lộ trình bãi bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn, lộ trình bãi bỏ các nghĩa vụ thuế cũ được thực hiện như sau:

• Từ ngày 01/06/2025: Các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên thuộc lĩnh vực ăn uống, bán lẻ, dịch vụ phải bắt đầu triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

• Từ ngày 01/01/2026: Bãi bỏ hoàn toàn thuế khoán trên phạm vi cả nước. Toàn bộ hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai doanh thu và nộp thuế theo thực tế.

• Chấm dứt lệ phí môn bài: Từ kỳ tính thuế 2026, tất cả hộ kinh doanh được miễn 100% lệ phí môn bài, không phân biệt quy mô doanh thu.

Sự thay đổi này giúp hộ kinh doanh giảm bớt gánh nặng chi phí hành chính và các thủ tục nộp phí phiền hà vào dịp đầu năm.

4. Ngưỡng miễn thuế mới 500 triệu đồng: Đòn bẩy cho hộ kinh doanh nhỏ

Song song với việc bỏ thuế khoán, Nhà nước đã nâng ngưỡng miễn thuế lên gấp 5 lần để bảo vệ các hộ kinh doanh siêu nhỏ. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2025, kể từ năm 2026:

• Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống được miễn hoàn toàn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).

• Mức ngưỡng này áp dụng thống nhất cho cả hai loại thuế, giúp khoảng 90% hộ kinh doanh (tương đương 2,3 triệu hộ) hiện nay không còn phải chịu áp lực tài chính về thuế.

Tuy nhiên, các hộ dưới ngưỡng 500 triệu vẫn phải có trách nhiệm duy trì Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu S1a-HKD) để làm căn cứ chứng minh mình thuộc diện miễn thuế khi cơ quan chức năng hậu kiểm.

Chuyển sang thuế kê khai mang lại lợi ích cho hộ kinh doanh.

5. Những trường hợp vẫn bị xử phạt và truy thu

Mặc dù Cục Thuế cam kết không hồi tố doanh thu khoán cũ, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc miễn trách nhiệm đối với các hành vi sai phạm mới hoặc gian lận có hệ thống. Chủ hộ kinh doanh cần lưu ý các trường hợp sau vẫn bị xử lý nghiêm:

• Gian lận, che giấu doanh thu: Nếu cơ quan có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh cố tình giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, người nộp thuế sẽ bị xử phạt về hành vi trốn thuế theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, thậm chí bị xử lý hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng.

• Chậm nộp tờ khai kê khai: Từ năm 2026, việc nộp chậm hồ sơ khai thuế có thể bị xử phạt hành chính lên tới 15 triệu đồng.

• Vi phạm về hóa đơn: Mọi giao dịch bán hàng phải xuất hóa đơn theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Hành vi không lập hóa đơn có thể bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng.

6. Giải pháp kê khai thuế điện tử qua eTax Mobile

Để quá trình chuyển đổi từ hộ khoán sang kê khai diễn ra thuận lợi, ngành Thuế khuyến khích 100% hộ kinh doanh thực hiện thủ tục qua phương thức điện tử.

Chủ hộ có thể đăng ký tài khoản thuế và nộp tờ khai ngay trên điện thoại thông minh. Đặc biệt, nếu đã có VNeID mức 2, bạn có thể đăng nhập trực tiếp mà không cần tạo tài khoản mới. Ứng dụng này cho phép:

• Tra cứu nghĩa vụ thuế hằng kỳ.

• Nộp thuế bằng mã QR Code hoặc qua ngân hàng liên kết.

• Nhận thông báo tự động về hạn nộp tờ khai để tránh bị phạt chậm nộp.

7. Kết luận

Việc Cục Thuế làm rõ chính sách không truy thu, không kiểm tra hồi tố doanh thu hộ khoán là một tín hiệu cực kỳ tích cực, gỡ bỏ rào cản tâm lý lớn nhất cho các tiểu thương và hộ cá thể. Đây là thời điểm "vàng" để các chủ hộ chuẩn bị:

1. Rà soát lại doanh thu thực tế năm 2025 để dự kiến nhóm quản lý trong năm 2026.

2. Làm quen với việc lưu trữ hóa đơn, chứng từ đầu vào - đầu ra và sổ sách kế toán tối giản theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.

3. Cập nhật tài khoản VNeID mức 2 và tải ứng dụng eTax Mobile để chủ động theo dõi thông báo thuế.

Nhật Hạ

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/khong-truy-thu-thue-ho-kinh-doanh-sang-ke-khai-2026-d44100.html