Không quân Mỹ đã chính thức đặt định danh X-68A cho chương trình máy bay không người lái phóng từ trên không LongShot do DARPA khởi xướng và phát triển cùng General Atomics. Việc gán mã X cho thấy hệ thống này đã bước sang giai đoạn thử nghiệm bay và đánh giá thực địa.
LongShot được thiết kế để phóng từ tiêm kích, trước mắt là F-15 Eagle, sau đó bay độc lập vào khu vực tác chiến và tự phóng tên lửa không đối không.
Mục tiêu cốt lõi là mở rộng đáng kể vùng tiêu diệt mục tiêu trên không mà không buộc tiêm kích mang phóng phải tiến sâu vào khu vực nguy hiểm.
Theo thông tin công bố, X-68A đã hoàn tất nhiều thử nghiệm mặt đất và thử nghiệm khí động học trong hầm gió với mô hình kích thước đầy đủ. Hệ thống tách khỏi giá treo dưới cánh F-15 cũng đã được kiểm tra nhằm bảo đảm an toàn khi phóng trên không.
Giai đoạn tiếp theo sẽ là các chuyến bay thử nghiệm thực tế để đánh giá khả năng ổn định, điều khiển và triển khai vũ khí.
Về cấu hình kỹ thuật, X-68A có thân dạng thuôn dài tương tự tên lửa hành trình, tích hợp động cơ phản lực cỡ nhỏ đặt phía sau.
Thiết kế này cho phép UAV đạt tốc độ cận âm cao, duy trì hành trình ổn định ở khoảng cách hàng trăm km. Cánh chính và cánh đuôi bố trí dạng chữ V ngược nhằm tối ưu tính ổn định khí động học và giảm lực cản.
Điểm đáng chú ý nhất là khoang vũ khí trong thân. X-68A được thiết kế để mang tên lửa không đối không tầm trung dẫn đường bằng radar chủ động AIM-120 AMRAAM - tên lửa đối không tầm trung tiên tiến do Mỹ phát triển.
Loại tên lửa này có tầm bắn trên 100 km tùy biến thể, sử dụng đầu dò radar chủ động ở giai đoạn cuối để tự dẫn đến mục tiêu. Khi được phóng từ X-68A bay phía trước đội hình, vùng tiêu diệt mục tiêu có thể tăng thêm hàng trăm km so với việc phóng trực tiếp từ tiêm kích.
Về chiến lược, mô hình này thay đổi cách tiếp cận không chiến truyền thống. Thay vì 1 tiêm kích phải tiếp cận gần đối phương để bảo đảm tầm bắn hiệu quả, X-68A sẽ đóng vai trò “bệ phóng bay” phía trước.
Điều này giúp F-15 giữ khoảng cách an toàn hơn trước hệ thống phòng không hoặc tiêm kích đối phương, giảm nguy cơ tổn thất phi công.
Ngoài tiêm kích F-15, chương trình còn tính đến khả năng triển khai từ máy bay ném bom hoặc thậm chí máy bay vận tải cỡ lớn.
Nếu tích hợp theo mô hình phóng hàng loạt, 1 máy bay có thể mang nhiều UAV LongShot, tạo thành lớp hỏa lực phân tán trên không.
Việc Không quân Mỹ chính thức đặt định danh X-68A cho LongShot cho thấy chương trình đã vượt qua giai đoạn ý tưởng và bước vào pha thử nghiệm hệ thống hoàn chỉnh.
Nếu các cuộc thử nghiệm đạt kết quả tích cực, X-68A có thể trở thành thành phần quan trọng trong học thuyết không chiến tương lai của Mỹ, nơi UAV và tiêm kích có người lái phối hợp tạo ra ưu thế tầm xa và mật độ hỏa lực vượt trội.
Việt Hùng