Su-34 với thùng nhiên liệu phụ bên ngoài dung tích 3000 lít. Ảnh: MW.
Tiêm kích – cường kích Su-34 của Nga hiện là máy bay chiến đấu chiến thuật có tầm bay xa nhất đang hoạt động trên thế giới, với thời gian bay bền bỉ tương đương nhiều loại oanh tạc cơ chiến lược. Điều này mang lại mức độ linh hoạt tác chiến cao cho hàng loạt nhiệm vụ, từ tuần tra kéo dài trên không cho tới các phi vụ xuyên sâu vào lãnh thổ đối phương.
Trái với các tiêm kích phương Tây, máy bay chiến đấu Nga hiếm khi được nhìn thấy mang theo thùng dầu phụ bên ngoài. Nhờ dung lượng nhiên liệu trong thân lớn hơn đáng kể, chúng có thể hoạt động hiệu quả ở khoảng cách xa mà không cần chịu thêm lực cản, không làm giảm tỷ lệ lực đẩy/trọng lượng, cũng như không phải hy sinh các giá treo vũ khí để gắn thùng nhiên liệu phụ.
Tuy nhiên, việc một chiếc Su-34 hiếm hoi xuất hiện với ba thùng dầu phụ PTB-3000 dung tích 3.000 lít đã cho thấy khả năng đặc biệt của mẫu máy bay này khi có thể được cấu hình cho các hoạt động ở tầm bay thực sự liên lục địa.
Máy bay chiến đấu Su-34 của Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga. Ảnh: MW.
Su-34 được phát triển từ tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-27 thời Liên Xô – mẫu tiêm kích có tầm bay xa nhất từng được Không quân Liên Xô cũng như bất kỳ không quân phương Tây nào triển khai trong thế kỷ 20. Phiên bản mới nặng hơn khoảng 50% so với Su-27, vốn đã là tiêm kích lớn nhất được Nga hay bất kỳ lực lượng không quân NATO nào vận hành.
Kích thước gia tăng, kết hợp với việc tích hợp động cơ AL-31FM2 tiết kiệm nhiên liệu hơn và tỷ lệ sử dụng vật liệu composite cao hơn để tối ưu thiết kế khí động học, đã giúp Su-34 đạt tầm bay xa hơn đáng kể. Nếu Su-27 có tầm bay tối đa khoảng 4.000 km chỉ với nhiên liệu trong thân, thì Su-34 được ước tính đạt khoảng 4.800–5.000 km. Với định nghĩa tầm bay liên lục địa là trên 5.500 km, Su-34 đã tiến rất gần tới cột mốc này.
Máy bay chiến đấu Su-34. Ảnh: MW.
Khi mang ba thùng dầu phụ 3.000 lít, tầm bay hành trình của Su-34 có thể tăng lên đến khoảng 8.000 km, sau khi tính đến tổn hao do trọng lượng và lực cản bổ sung của các thùng nhiên liệu. Con số này về lý thuyết cho phép máy bay bay từ Moscow tới Washington DC. Tuy nhiên, tầm bay này được tính trong điều kiện bay tối ưu, không cơ động và không mang vũ khí – những yếu tố vốn sẽ làm tăng đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu.
Do đó, dù Su-34 có thể bay quãng đường liên lục địa mà không cần tiếp dầu trên không – điều mà các tiêm kích phương Tây không làm được – nhưng nó không thể thực hiện các nhiệm vụ tác chiến đầy đủ ở khoảng cách đó. Dẫu vậy, máy bay vẫn có thể đảm nhiệm một số vai trò tác nghiệp ở tầm xa nhờ khả năng tích hợp nhiều loại pod trinh sát điện tử, radar và quang học, cho phép thực hiện nhiệm vụ mà không cần mang tải trọng vũ khí.
Nguyên mẫu thứ tư của máy bay chiến đấu tầm cực xa thế hệ thứ 6 của Trung Quốc. Ảnh: MW.
Vị thế tiêm kích có tầm bay xa nhất thế giới của Su-34 được dự báo sẽ bị vượt qua khi một tiêm kích thế hệ 6 của Trung Quốc do Chengdu Aircraft Corporation (CAC) phát triển chính thức đưa vào biên chế. Mẫu máy bay này dường như còn vượt cả Su-34 về kích thước, đồng thời được tối ưu cho hoạt động tầm cực xa với năng lực tàng hình tiên tiến.
Tuy vậy, năng lực tác chiến tầm xa của Su-34 được kỳ vọng sẽ tiếp tục cải thiện khi các loại tên lửa mới được tích hợp. Một biến thể thu nhỏ của tên lửa hành trình Kh-101/102 có tầm bắn 5.500 km được cho là đã đưa vào trang bị năm 2024 mà không làm suy giảm tầm bắn của phiên bản gốc.
Trong bối cảnh tốc độ mở rộng phi đội Su-34 tăng mạnh – sản lượng đã hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2022 để đạt khoảng 30 chiếc mỗi năm – quy mô các chương trình nâng cấp và phát triển vũ khí mới cũng được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, trong đó có những cải tiến giúp máy bay tấn công mục tiêu cách căn cứ hàng nghìn km.
Nguyên mẫu Su-57 trang bị động cơ AL-51F-1 với vòi phun phẳng. Ảnh: MW.
Một khả năng đáng chú ý từng được nêu ra là Su-34 có thể tích hợp động cơ AL-51F vốn được phát triển cho tiêm kích thế hệ năm Su-57. Ngoài việc cải thiện tính năng bay và giảm nhu cầu bảo dưỡng, động cơ này còn hứa hẹn mức hiệu suất nhiên liệu cao hơn đáng kể, có thể cho phép Su-34 thực hiện các nhiệm vụ chiến lược ở tầm bay thực sự liên lục địa.
Việc tích hợp động cơ mới, kết hợp với các loại tên lửa tiên tiến và năng lực tiếp dầu trên không mở rộng, có thể mở ra những vai trò hoàn toàn mới cho Su-34 trong Lực lượng Hàng không – Vũ trụ Nga, thậm chí bao gồm cả khả năng triển khai dưới quyền Bộ Tư lệnh Hàng không Tầm xa, đơn vị phụ trách lực lượng không quân chiến lược.
Việc mở rộng đáng kể tầm hoạt động của Su-34 không chỉ có ý nghĩa đối với Nga, mà còn với Algeria – quốc gia dự kiến bắt đầu tiếp nhận loại máy bay này từ năm 2026 – cũng như các khách hàng xuất khẩu tiềm năng khác.
Theo MW
Huyền Chi