Không thiếu gió, chỉ thiếu tọa độ

2 giờ trướcBài gốc

Báo cáo mới nhất của tỉnh Lâm Đồng cho thấy tình trạng chồng lấn khu vực khảo sát đã xuất hiện, đặt ra yêu cầu cấp bách phải xác định vị trí, hạ tầng truyền tải và cơ quan điều phối thống nhất.

Chồng lấn khu vực đề xuất

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có báo cáo gửi Ban Chỉ đạo Nhà nước về các chương trình, công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng và Bộ Công Thương, nêu hàng loạt khó khăn trong triển khai các dự án năng lượng, đặc biệt là điện gió ngoài khơi.

Theo đó, địa bàn tỉnh có nhiều dự án năng lượng trọng điểm quốc gia, gồm chuỗi dự án khí - điện LNG Sơn Mỹ, Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ tổng công suất 4.500 MW và Nhà máy Thủy điện tích năng Đơn Dương công suất 900 MW. Riêng lĩnh vực điện gió ngoài khơi, danh mục quy hoạch còn có các dự án Nam Trung Bộ 1.1 đến 1.4, mỗi dự án 500 MW.

Tuy nhiên, vấn đề phát sinh từ chính nền tảng quy hoạch. Theo Quyết định 768/QĐ-TTg ngày 15-4-2025 phê duyệt Quy hoạch điện VIII (điều chỉnh) và kế hoạch thực hiện do Bộ Công Thương ban hành sau đó, các dự án điện gió ngoài khơi chỉ được xác định theo "tên vùng", chưa chỉ rõ vị trí tọa độ cụ thể của từng dự án tại địa phương.

Điều này khiến quy hoạch mới dừng ở mức định hướng tổng công suất điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ khoảng 4.300 MW đến năm 2035. Khi không có tọa độ cụ thể, việc tiếp nhận đề xuất đầu tư và cấp phép khảo sát đã nhanh chóng phát sinh xung đột.

Thời gian qua, hàng loạt nhà đầu tư trong và ngoài nước đồng loạt nộp hồ sơ đề xuất lên Bộ Tài chính, xin giao khu vực biển để khảo sát đo gió. Hệ quả là nhiều khu vực đề xuất đã chồng lấn lên nhau.

Khu vực biển Kê Gà (xã Tân Thành), nơi có nhiều dự án điện gió ngoài khơi đang khảo sát

Cụ thể, khu vực đề xuất đầu tư của Tổng Công ty Xây dựng Lũng Lô và khu vực đề xuất giao biển của Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam cùng Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đã chồng lấn lên phạm vi khu vực đang được Enterprize Energy Pte.Ltd đề xuất khảo sát dự án điện gió Thăng Long Wind.

Tương tự, khu vực biển mà Tập đoàn Sumitomo đề xuất cũng chồng lấn với khu vực Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn xin đầu tư. Trong khi đó, khu vực do Công ty TNHH Xuân Thiện - Ninh Bình đề xuất lại tiếp tục chồng lấn với khu vực của Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn, đồng thời một phần trùng với đề xuất của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.

Việc các khu vực mới đề xuất chồng lấn lên dự án đã khảo sát nhiều năm cho thấy rủi ro lớn về chi phí, thời gian và niềm tin của nhà đầu tư nếu quy hoạch không sớm được định vị cụ thể ngoài thực địa.

Nguy cơ xung đột quy hoạch

Không chỉ khu vực biển chưa có tọa độ, hệ thống hạ tầng truyền tải điện phục vụ các dự án điện gió ngoài khơi cũng mới tồn tại trên giấy.

Theo báo cáo của tỉnh Lâm Đồng, các trạm biến áp 500 kV Nam Trung Bộ hiện chỉ xuất hiện trong văn bản quy hoạch, chưa có vị trí cụ thể ngoài thực địa. Nếu không sớm xác định vị trí các trạm và hành lang tuyến đường dây 500 - 220 kV, nguy cơ xung đột quy hoạch và thiếu quỹ đất là rất lớn, thậm chí có thể không tìm được vị trí đặt trạm trong tương lai.

Chủ động ứng phó, địa phương đã đề xuất 3 khu vực ven biển phía Đông để bố trí các trạm 500 kV, gồm Liên Hương, Hòa Thắng và Tân Thành. Tuy nhiên, đây mới chỉ là phương án dự kiến, chưa thể triển khai nếu chưa có chỉ đạo thống nhất từ Trung ương.

Những chồng lấn này cho thấy "cơn sốt" điện gió ngoài khơi đã bắt đầu trước cả khi quy hoạch được cụ thể hóa. Khi nhà đầu tư cùng hướng về một vùng biển giàu tiềm năng nhưng chưa có ranh giới rõ ràng, nguy cơ xung đột lợi ích và kéo dài tiến độ dự án trở nên hiện hữu.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, điện gió ngoài khơi được kỳ vọng trở thành trụ cột mới của an ninh năng lượng quốc gia và xuất khẩu điện trong tương lai. Tuy nhiên, những vướng mắc về tọa độ và hạ tầng đang cho thấy quy hoạch cần được "đặt chân xuống thực địa" sớm hơn, trước khi các dự án tiếp tục chồng lấn và cơ hội đầu tư bị kéo dài.

Thực tế cho thấy điện gió ngoài khơi là bài toán tổng thể từ quy hoạch không gian biển, hạ tầng truyền tải đến điều phối nhà đầu tư. Nếu thiếu một cơ quan điều phối thống nhất và dữ liệu tọa độ chính xác, nguy cơ "mạnh ai nấy làm" có thể khiến tiến độ phát triển nguồn điện chiến lược bị chậm lại.

Cần cơ quan đầu mối

UBND tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan báo cáo Thủ tướng giao một cơ quan đầu mối nghiên cứu, xác định chính xác từng khu vực điện gió ngoài khơi trong danh mục quy hoạch. Đồng thời, địa phương đề xuất sớm giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam tổ chức khảo sát, chốt vị trí các trạm biến áp 500 kV và tuyến đường dây truyền tải để làm cơ sở đưa vào quy hoạch địa phương.