Khu di tích lăng và đền thờ Kinh Dương Vương - chốn thiêng thờ vua Thủy tổ

2 giờ trướcBài gốc

Lăng Kinh Dương Vương. (Ảnh: Báo và phát thanh, truyền hình tỉnh Bắc Ninh)

Giữa vùng quê yên bình ven dòng sông Đuống thơ mộng, Khu di tích Lăng và Đền thờ Kinh Dương Vương tọa lạc tại thôn Á Lữ, phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, hiện lên như một dấu son linh thiêng trong hành trình tìm về cội nguồn dân tộc Việt Nam.

Không chỉ là nơi thờ vị Thủy tổ đầu tiên của người Việt, khu di tích còn mang giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh sâu sắc, trở thành điểm đến ý nghĩa đối với du khách thập phương mỗi khi ghé thăm vùng đất Kinh Bắc. Không gian nơi đây rộng lớn, thanh tịnh với những hàng cây cổ thụ xanh mát, mang đến cảm giác trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi, bình yên.

Năm 1993, khu di tích được Bộ Văn hóa-Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt của công trình trong kho tàng di sản dân tộc.

Đền thờ vị Thủy tổ của dân tộc Việt

Theo truyền thuyết dân gian, Kinh Dương Vương là vị vua đầu tiên lập nên nhà nước Xích Quỷ vào khoảng năm 2879 trước Công nguyên. Ngài được xem là thủy tổ của người Việt, mở đầu cho lịch sử dựng nước của dân tộc.

Kinh Dương Vương kết duyên cùng Thần Long và sinh ra Sùng Lãm, tức Lạc Long Quân. Từ dòng dõi ấy, các vua Hùng ra đời, khai sáng nền văn minh Văn Lang và truyền thống “con Rồng cháu Tiên” đã ăn sâu vào tâm thức người Việt qua hàng nghìn năm lịch sử.

Chính vì vậy, đền thờ Kinh Dương Vương không đơn thuần là một công trình tín ngưỡng mà còn là biểu tượng thiêng liêng của cội nguồn dân tộc. Đây là nơi để mỗi người Việt tìm về, tưởng nhớ công lao của những bậc tiền nhân đã khai mở non sông đất nước.

Dấu ấn lịch sử qua nhiều biến thiên

Đền thờ Kinh Dương Vương vốn được xây dựng từ rất sớm ở phía Tây làng Á Lữ xưa. Ban đầu, khu vực này gồm Đền Thượng thờ Kinh Dương Vương và Đền Hạ thờ Lạc Long Quân-Âu Cơ. Tuy nhiên, trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, nhiều công trình đã bị phá hủy nghiêm trọng.

Năm 1949, thực dân Pháp phá dỡ đình làng và đền cổ để lấy vật liệu xây dựng đồn bốt. Nhiều hiện vật quý được người dân cất giữ, bảo vệ trong khu Văn chỉ của làng.

Sau năm 1954, nhân dân địa phương đã cùng nhau tôn tạo Văn chỉ thành nơi thờ Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân và Âu Cơ, tiếp tục gìn giữ truyền thống thờ cúng Thủy tổ dân tộc.

Đến năm 1999, khu đền được trùng tu lớn nhằm đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và tham quan ngày càng tăng của người dân và du khách. Trải qua nhiều lần phục dựng, nơi đây vẫn giữ được vẻ uy nghiêm cổ kính cùng những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc.

Đền thờ Kinh Dương Vương. (Ảnh: Báo và phát thanh, truyền hình tỉnh Bắc Ninh)

Kiến trúc truyền thống độc đáo của đền thờ

Bước vào khu đền thờ Kinh Dương Vương, du khách dễ dàng cảm nhận nét đẹp cổ truyền đặc trưng của kiến trúc Bắc Bộ. Công trình được xây dựng theo lối chữ Công gồm Tiền tế, Ống muống và Hậu cung nối liền nhau tạo nên tổng thể hài hòa, bề thế.

Khu Tiền tế gồm 5 gian rộng lớn với hệ khung gỗ lim chắc chắn, mái ngói cổ kính. Phía sau là gian Ống muống nối liền với Hậu cung 3 gian – nơi đặt các ngai thờ linh thiêng. Không gian bên trong nổi bật với những mảng chạm khắc tinh xảo mang chủ đề Tứ linh, Tứ quý cùng các họa tiết truyền thống được thể hiện công phu trên đầu dư, cốn và vì kèo.

Trong hậu cung hiện đặt ba bộ ngai thờ sơn son thếp vàng lộng lẫy. Chính giữa là ngai thờ Kinh Dương Vương, bên phải thờ Lạc Long Quân và bên trái thờ Âu Cơ. Tất cả đều được chạm khắc cầu kỳ, thể hiện sự tôn kính của hậu thế đối với các bậc Thủy tổ dân tộc.

Ngoài ra, đền còn lưu giữ nhiều cổ vật và tài liệu quý như thần phả, sắc phong, hoành phi, câu đối cổ. Những dòng đại tự như “Nam Bang Thủy Tổ”, “Nam tổ miếu” hay “Hải khoát sơn trường” không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn thể hiện niềm tự hào về cội nguồn dân tộc.

Đặc biệt, nơi đây hiện còn bảo tồn 15 đạo sắc phong từ các triều đại phong kiến như Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị và Tự Đức, góp phần làm phong phú thêm giá trị lịch sử của khu di tích.

Lăng Kinh Dương Vương - nơi hội tụ linh khí đất trời

Nằm gần đền thờ là Lăng Kinh Dương Vương - điểm đến linh thiêng được nhiều du khách ghé thăm khi về vùng đất tổ. Lăng được xây dựng trên dải đất cao ven hữu ngạn sông Đuống, phía sau tựa đê sông, phía trước hướng ra không gian rộng lớn của bãi bồi xanh mát.

Toàn bộ khu lăng mang dáng vẻ cổ kính và uy nghi với cổng nghi môn truyền thống chia làm ba lối đi tượng trưng cho “thiên-địa-nhân." Hai bên cổng có tượng võ sĩ đứng canh tạo nên không khí trang nghiêm đặc trưng của các công trình tâm linh cổ Việt Nam.

Bên trong là sân lát đá rộng dẫn vào trung tâm lăng mộ. Đài lăng được xây theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái cong mềm mại. Công trình chủ yếu sử dụng đá xanh với nhiều chi tiết chạm khắc tinh tế. Chính giữa lăng đặt tấm bia đá khắc dòng chữ “Kinh Dương Vương lăng”, được dựng từ năm Minh Mệnh thứ 21 (1840), trở thành chứng tích lịch sử quý giá còn lưu lại đến ngày nay.

Năm 1971, nhân dân địa phương đã phục dựng lăng trên diện tích rộng lớn sau thời gian bị chiến tranh tàn phá. Đến năm 2012, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục phê duyệt dự án quy hoạch tổng thể khu di tích, mở rộng khuôn viên và xây dựng thêm nhiều hạng mục như nhà Văn, nhà Võ và khu nhà khách nhằm phục vụ nhu cầu hành hương, tham quan của du khách.

Không gian văn hóa tâm linh đậm đà bản sắc Việt

Điều khiến khu di tích Kinh Dương Vương trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở kiến trúc hay lịch sử lâu đời, mà còn ở chiều sâu văn hóa và tinh thần hướng về cội nguồn. Với người Việt, nơi đây giống như một điểm kết nối thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại, nơi nhắc nhở mỗi người về đạo lý “uống nước nhớ nguồn."

Giữa không gian thanh tịnh bên dòng sông Đuống, từng mái đền, tấm bia hay hàng cây cổ thụ dường như đều mang trong mình hơi thở của lịch sử dân tộc. Đến đây, du khách không chỉ được tham quan di tích mà còn cảm nhận rõ nét niềm tự hào dân tộc và tinh thần gắn kết cộng đồng đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

Nghi thức đọc trúc văn tại Lễ hội Kinh Dương Vương. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Lễ hội Kinh Dương Vương - nét đẹp văn hóa truyền thống

Lễ hội Kinh Dương Vương - một di sản văn hóa mang đậm bản sắc truyền thống của dân tộc, được tổ chức hàng năm vào ngày 18 tháng Giêng âm lịch, là sự kiện mà người dân địa phương và du khách thập phương cùng nhau háo hức mong đợi. Đây không chỉ đơn thuần là một dịp lễ, mà còn là thời điểm để tưởng nhớ và tri ân vị vua Thủy tổ Kinh Dương Vương - người được coi là biểu tượng khởi nguồn của dân tộc Việt, đồng thời cũng là dịp để cộng đồng cầu nguyện cho quốc thái dân an, cuộc sống hòa bình, ấm no và thịnh vượng.

Lễ hội diễn ra trong một không gian trang nghiêm nhưng không kém phần ấm áp và chứa đựng giá trị văn hóa phong phú. Những nghi thức như dâng hương, tế lễ được thực hiện với sự cẩn trọng và tôn kính, thể hiện sự gắn kết giữa tinh thần tâm linh và giá trị văn hóa truyền thống.

Bên cạnh phần lễ trang trọng, phần hội cũng sôi động không kém với các hoạt động văn nghệ mang đậm màu sắc dân gian như những điệu hát quan họ ngọt ngào, múa lân sư rồng sống động, cùng hàng loạt các trò chơi dân gian hấp dẫn như kéo co, đấu cờ người, hay bịt mắt bắt dê. Đây không chỉ là cơ hội để mọi người hòa mình vào không khí vui tươi rộn ràng, mà còn là cách để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc./.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/khu-di-tich-lang-va-den-tho-kinh-duong-vuong-chon-thieng-tho-vua-thuy-to-post1108988.vnp