Khủng hoảng Iran đẩy Trung Quốc xích lại gần Nga trong lĩnh vực năng lượng

2 giờ trướcBài gốc

Giếng dầu tại tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu dầu khí lớn nhất thế giới và phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ Iran. Khoảng 13% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Iran, trong khi khoảng một phần ba lượng dầu và 25% khí đốt nhập khẩu của nước này đi qua eo biển Hormuz. Việc tuyến đường này bị gián đoạn sau các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã tạo ra một phép thử lớn đối với chiến lược an ninh năng lượng mà Bắc Kinh theo đuổi trong nhiều năm.

Theo các chuyên gia trong ngành năng lượng, chính quyền Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có khả năng sẽ tìm cách củng cố quan hệ năng lượng với Nga như một giải pháp trước mắt, dù Bắc Kinh vẫn thận trọng với nguy cơ phụ thuộc quá mức vào nguồn cung từ quốc gia láng giềng. Nga hiện là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất của Trung Quốc, chiếm khoảng 20% tổng lượng nhập khẩu.

Ông Neil Beveridge, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu năng lượng Trung Quốc tại tập đoàn AllianceBernstein ở Hong Kong, nhận định việc tăng cường hợp tác năng lượng với Nga sẽ là một trong những hệ quả đáng chú ý của cuộc khủng hoảng hiện nay. Theo ông, nếu Iran trở nên bất ổn trong thời gian dài hoặc chuyển hướng quan hệ với phương Tây, điều này có thể khiến liên minh năng lượng giữa Trung Quốc và Nga trở nên chặt chẽ hơn.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, kêu gọi các bên ngay lập tức chấm dứt hoạt động quân sự, tránh làm leo thang căng thẳng và bảo đảm an toàn cho tuyến vận tải qua eo biển Hormuz. Bắc Kinh đồng thời khẳng định sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh năng lượng của mình.

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã nhập khẩu lượng lớn dầu thô từ Iran. Quan hệ này giúp Tehran duy trì nguồn thu quan trọng, đồng thời cung cấp cho các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc nguồn dầu giá rẻ.

Bà Alicia García-Herrero, chuyên gia kinh tế về khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng Natixis, cho rằng cuộc chiến liên quan Iran có tác động lớn hơn nhiều đối với an ninh năng lượng của Trung Quốc so với các biến động trước đây tại Venezuela, quốc gia chỉ chiếm khoảng 4% lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo Nga có thể tận dụng tình hình để yêu cầu mức giá cao hơn đối với dầu và khí đốt bán cho Trung Quốc, khiến Bắc Kinh rơi vào thế thương lượng yếu hơn.

Một số dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đã bắt đầu điều chỉnh nguồn cung. Một thương nhân dầu mỏ tại một tập đoàn nhà nước ở cảng Ninh Ba cho biết các công ty dầu khí lớn của Trung Quốc đã tăng khối lượng nhập khẩu dầu từ Nga trong những tuần gần đây. Bên cạnh đó, tập đoàn dầu khí quốc doanh CNPC được cho là đang lên kế hoạch khởi động lại một đơn vị lọc dầu từng bị đóng băng tại Đại Liên nhằm tăng khả năng xử lý dầu nhập khẩu từ Nga.

Về dài hạn, các chuyên gia cũng đề cập đến khả năng mở rộng tuyến vận tải dầu qua Bắc Cực khi băng tan, giúp rút ngắn hành trình vận chuyển từ Nga sang châu Á. Đồng thời, Trung Quốc có thể thúc đẩy nhanh dự án đường ống khí đốt Power of Siberia 2, dự kiến vận chuyển khí đốt từ tây bắc Nga qua Mông Cổ vào Trung Quốc trong thập kỷ tới.

Trong ngắn hạn, chính quyền Bắc Kinh có thể cân nhắc sử dụng dự trữ dầu chiến lược để giảm bớt tác động của giá năng lượng tăng mạnh. Giá dầu Brent quốc tế đã tăng tới khoảng 17% trong tuần này, lên gần 85 USD mỗi thùng.

Quy mô dự trữ dầu của Trung Quốc, bao gồm kho dự trữ chiến lược và tồn kho thương mại, không được công bố chi tiết nhưng được ước tính dao động từ 1,1 đến 1,4 tỷ thùng. Lượng dự trữ này có thể đáp ứng khoảng 140 ngày nhu cầu nhập khẩu dầu của nước này, gần gấp đôi so với một thập kỷ trước sau khi Bắc Kinh đẩy mạnh tích trữ trong năm qua.

Ông Michal Meidan, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu năng lượng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, cho rằng việc gián đoạn nguồn cung có thể cần nhiều tháng mới gây ra khủng hoảng thực sự. Tuy nhiên, tác động kinh tế từ giá dầu tăng cao sẽ xuất hiện gần như ngay lập tức.

Trong bối cảnh bất ổn kéo dài, một số nhà máy lọc dầu tại Trung Quốc có thể phải giảm công suất hoạt động do lo ngại về nguồn cung và thời gian giao hàng từ Trung Đông. Tuy vậy, các nhà phân tích cho rằng lượng dầu lớn đang trên đường vận chuyển từ Nga và Iran, cùng với nguồn dự trữ đáng kể của các doanh nghiệp và công ty nhà nước, có thể giúp Bắc Kinh tạm thời ổn định thị trường trong nước.

Về dài hạn, cuộc khủng hoảng hiện nay cũng làm nổi bật tầm quan trọng của chiến lược giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà Trung Quốc theo đuổi trong nhiều thập kỷ. Chính sách này thúc đẩy mạnh mẽ việc điện hóa nền kinh tế, mở rộng năng lượng tái tạo, xe điện và các công nghệ lưu trữ năng lượng.

Theo các chuyên gia, Trung Quốc hiện cũng đang tìm cách sử dụng nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và nhiên liệu sinh học để giảm phát thải và thay thế dần nhiên liệu hóa thạch trong lĩnh vực công nghiệp. Điều này được xem là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm giảm thiểu rủi ro từ các cuộc xung đột tại Trung Đông đối với an ninh năng lượng của nước này.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/khung-hoang-iran-day-trung-quoc-xich-lai-gan-nga-trong-linh-vuc-nang-luong-20260304181430997.htm