Tác động với kinh tế và chính trị Mỹ từ xung đột ở Iran

2 giờ trướcBài gốc

Các chuyên gia cảnh báo một cuộc chiến dai dẳng có thể làm suy giảm đầu tư, tuyển dụng và niềm tin kinh doanh, tạo thêm rủi ro cho nền kinh tế Mỹ vốn còn nhạy cảm với biến động giá năng lượng (trong ảnh: Quang cảnh cảng hàng hóa tại California, Mỹ). Ảnh: THX/TTXVN

Theo trang tin châu Âu Euronews.com ngày 3/3, cuộc xung đột leo thang liên quan đến Iran đã giáng một đòn mạnh mới vào triển vọng của "nền kinh tế vĩ đại nhất từ trước đến nay", như lời Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói cách đây hơn 1 tuần.

Giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất trong một năm và thị trường chứng khoán lao dốc vào ngày 3/3 khi những lo ngại gia tăng về cuộc xung đột lan rộng ở Trung Đông.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo rằng tác động kinh tế rộng lớn hơn sẽ phụ thuộc vào thời gian và cường độ của cuộc xung đột.

Họ cho rằng, một cuộc xung đột ngắn sẽ chỉ để lại hậu quả hạn chế và tạm thời. Một cuộc đối đầu kéo dài có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng hơn.

Điều đáng lo ngại nhất là 14 đến 15 triệu thùng dầu thô và 1/5 lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu xuất khẩu từ vùng Vịnh.

Theo các chuyên gia, thế giới hiện có đủ dầu mỏ cho ngắn hạn vì Iran, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Iraq đã di chuyển một lượng lớn dầu ra khỏi vùng Vịnh trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Hôm 3/3, giá dầu thô chuẩn của Mỹ tăng hơn 6,7% lên 76 USD một thùng. Giá dầu Brent, tiêu chuẩn quốc tế, đã tăng hơn 7,2% lên trên 83 USD.

Ở mức độ này, tác động đến lạm phát chung sẽ không đáng kể so với sự tăng vọt của giá năng lượng sau cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022.

“Mặc dù người dân Mỹ vốn quan tâm đến giá cả sẽ không dễ dàng chấp nhận việc tăng giá này, nhưng động thái như vậy sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng kinh tế”, Joe Brusuelas, nhà kinh tế trưởng tại RSM, nói với hãng tin AP.

Nhưng một sự gián đoạn kéo dài - đặc biệt là sự gián đoạn ảnh hưởng đến eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu mỏ của thế giới - có thể đẩy giá dầu thô lên trên 100 USD một thùng. Giá xăng tại Mỹ, hiện đang ở mức trung bình dưới 3 USD một gallon, có thể tăng lên tới 3,50 USD, theo ước tính của các nhà kinh tế.

Điều đó sẽ trực tiếp làm gia tăng lạm phát, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến chi tiêu của người tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.

Alex Jacquez, Trưởng bộ phận chính sách và vận động tại Groundwork Collaborative, cho biết thị trường có thể đang đánh giá thấp khả năng cuộc xung đột kéo dài. Ông nói: “Có một rủi ro tiềm ẩn ở đây là một chiến dịch kéo dài mà không kết thúc nhanh chóng và không khôi phục lại dòng chảy bình thường qua eo biển Hormuz”.

Áp lực lạm phát vẫn còn tiếp diễn

Lạm phát tại Mỹ đã giảm so với mức đỉnh sau đại dịch COVID-19 nhưng vẫn ở mức cao. Việc giá nhiên liệu tăng trở lại sẽ gây ra những tác động dây chuyền. Các hãng hàng không đối mặt với giá nhiên liệu máy bay cao hơn có thể tăng giá vé. Chi phí vận chuyển có thể tăng, gây thêm áp lực lên giá thực phẩm.

Giá khí đốt tự nhiên cũng tăng vào đầu tuần này do lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung ở vùng Vịnh. Giá khí đốt tự nhiên đã tăng khoảng 10% trong năm qua, một phần phản ánh nhu cầu tăng cao từ các trung tâm dữ liệu cung cấp năng lượng cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, nền kinh tế Mỹ hiện nay ít phụ thuộc vào dầu mỏ hơn so với những thập kỷ trước. Ngành dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều trong tổng sản lượng và việc làm so với ngành sản xuất, làm giảm tính dễ tổn thương của nền kinh tế trước những cú sốc về giá dầu. Việc dự trữ hàng hóa cũng có thể giúp giảm bớt tác động tiêu cực.

Rory Johnston, người sáng lập Commodity Context, lưu ý rằng lượng dự trữ dầu toàn cầu tương đối cao trước khi xung đột xảy ra - trái ngược với đầu năm 2022, khi chuỗi cung ứng đã bị căng thẳng do xung đột Nga - Ukraine khiến giá dầu tăng vọt. Ông Johnston cho biết, sự gia tăng hôm 2/3 là "không đáng kể" so với đợt tăng đột biến trước đó.

Niềm tin đang gặp rủi ro

Tuy nhiên, nếu cuộc chiến Iran kéo dài nhiều tháng, nó cũng có thể làm suy giảm niềm tin kinh doanh, dẫn đến việc các công ty đầu tư và tuyển dụng ít hơn, theo Kathy Bostjancic, nhà kinh tế trưởng tại Nationwide Financial.

“Khi có thêm yếu tố bất ổn mới xuất hiện trong môi trường kinh doanh… điều đó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin”, chuyên gia Bostjancic nói.

Kết quả có thể tương tự như tác động của thuế quan do ông Trump áp đặt, vốn không làm tăng giá nhiều như nhiều nhà kinh tế lo ngại, nhưng dường như đã ảnh hưởng đến tăng trưởng việc làm. Tỷ lệ tuyển dụng năm 2025 là thấp nhất, ngoại trừ thời kỳ suy thoái, kể từ năm 2002.

Lợi ích chính trị

Đối với Tổng thống Trump, rủi ro chính trị là rất đáng kể. Các cuộc khảo sát cho thấy nhiều người Mỹ vẫn bi quan về nền kinh tế, viện dẫn tác động tích lũy của nhiều năm giá cả tăng cao.

Bất chấp những tuyên bố của Nhà Trắng về "thời kỳ hoàng kim" của nền kinh tế Mỹ, tâm lý công chúng vẫn không mấy được cải thiện. Việc giá xăng dầu tiếp tục tăng - một thước đo rõ ràng về lạm phát - có thể làm gia tăng sự bất mãn đó.

“Mọi người muốn tập trung vào chi phí sinh hoạt. Nếu giá xăng tăng trở lại, điều đó sẽ làm gia tăng lo ngại rằng các nhu yếu phẩm hàng ngày đang trở nên khó mua hơn”, chuyên gia ” Jacquez lưu ý.

Hiện tại, nhiều điều phụ thuộc vào việc liệu xung đột có được kiểm soát hay không. Nếu có, cú sốc kinh tế có thể chỉ là tạm thời. Nếu không, nền kinh tế Mỹ có thể phải đối mặt với một thử thách khác vào thời điểm nhạy cảm.

Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/tac-dong-voi-kinh-te-va-chinh-tri-my-tu-xung-dot-o-iran-20260304082744279.htm