Kiểm soát an toàn thực phẩm: Hướng tới quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm

2 giờ trướcBài gốc

Cơ quan chức năng bắt quả tang cơ sở giết mổ lợn trái phép tại thành phố Biên Hòa, Đồng Nai. (Ảnh: TTXVN)

Thời gian qua, liên tiếp các vụ ngộ độc tập thể tại nhiều địa phương xảy ra với quy mô lớn, trong đó nhiều vụ liên quan đến thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Trước những nguy cơ tiềm ẩn từ thực phẩm không bảo đảm chất lượng, công tác quản lý nhà nước đang được siết chặt theo hướng toàn diện, đồng bộ và quyết liệt hơn.

Liên tiếp các vụ việc mất an toàn thực phẩm quy mô lớn

An toàn thực phẩm không phải là câu chuyện xa vời mà hiện hữu trong từng lựa chọn, từng bữa ăn của mỗi gia đình, các trường học, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức.

Quan tâm tới công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong tình hình mới, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Đây là định hướng quan trọng nhằm xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm và hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của toàn xã hội.

Những vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn thời gian gần đây diễn ra với mức độ và quy mô ảnh hưởng rộng. Điển hình như từ ngày 25/4 đến ngày 27/4, Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp nhận thông tin về 25 trường hợp (bao gồm cả trẻ em và nhân viên của nhà trường) bị rối loạn tiêu hóa, nghi bị ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh.

Trước đó, vào ngày 8/4, ghi nhận 116 học sinh của Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới, Thành phố Hồ Chí Minh) bị đau bụng, nôn ói, có biểu hiện ngộ độc thực phẩm.

Tại Hà Nội, vụ việc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát tuồn 300 tấn thịt lợn bệnh vào các bếp ăn trường học trên địa bàn Thủ đô đã khiến dư luận đặc biệt lo ngại. Đây không chỉ là hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm mà còn là hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong khâu kiểm soát thực phẩm cung cấp cho bữa ăn học đường - nơi liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ em.

Liên quan đến sản xuất thực phẩm không đảm bảo an toàn, ngày 25/4, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, thi hành lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Thị Mỹ Phụng và chồng là Phạm Tuấn Thanh về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” theo Điều 317 Bộ luật Hình sự.

Hai 2 bị can là vợ chồng Nguyễn Thị Mỹ Phụng và Phạm Tuấn Thanh bị bắt tạm giam. (Ảnh: TTXVN phát)

Hai bị can trên là chủ hộ kinh doanh tổ chức sản xuất mỳ tươi có chứa chất cấm quy mô lớn tại phường Tân Tạo, Thành phố Hồ Chí Minh. Cơ quan chức năng ước tính tổng lượng mỳ tươi đã sản xuất, tiêu thụ hơn 2.800 tấn, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Đó là các vụ việc trong số rất nhiều vụ liên quan đến an toàn thực phẩm được phát hiện trong thời gian qua.

Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) thông tin, năm 2024, toàn ngành y tế (tại Trung ương và địa phương) đã kiểm tra 354.820 cơ sở, phát hiện 22.073 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm, chiếm 6,22% so với số cơ sở được kiểm tra; đã xử lý 9.043 cơ sở; đình chỉ hoạt động 85 cơ sở, tiêu hủy 450 loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng (thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hết hạn sử dụng...); chuyển lực lượng chức năng xử lý 18 vụ việc liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm; xử phạt hơn 33,53 tỷ đồng.

Năm 2025, toàn ngành y tế đã kiểm tra 334.764 cơ sở, phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm chiếm 6,2% so với số cơ sở được kiểm tra; đã xử lý 6.057 cơ sở; đình chỉ hoạt động 40 cơ sở; tiêu hủy 635 loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng (thực phẩm chứa chất cấm, không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng...). Các đơn vị liên quan đã chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra 2 vụ, bao gồm 1 vụ liên quan đến chất cấm và 1 vụ liên quan đến hàng giả; xử phạt hơn 33,83 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dù số lượng cơ sở bị xử lý trong năm 2025 có xu hướng giảm so với năm trước, nhưng tổng số tiền xử phạt lại tăng lên. Điều này cho thấy các chế tài đang được áp dụng theo hướng nghiêm khắc hơn, tăng tính răn đe đối với các hành vi vi phạm.

Năm 2025 đã xảy ra 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người. Quý I/2026 đã xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025.

Đẩy mạnh quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm

Lý giải về sự gia tăng của các vụ việc được phát hiện, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cho hay sự gia tăng này một phần xuất phát từ việc công tác giám sát ngày càng được siết chặt. Hệ thống thông tin báo cáo được duy trì liên tục từ địa phương đến Trung ương, cùng với các chỉ đạo quyết liệt trong việc tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố. Việc kiểm tra, công khai, xử lý vi phạm được đẩy mạnh đã giúp phát hiện nhiều vụ việc hơn, thay vì bị bỏ sót như trước đây.

Qua công tác điều tra thực tế cho thấy số vụ ngộ độc thực phẩm gần đây chủ yếu xảy ra tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, đặc biệt là ở các đô thị lớn có địa bàn rộng, mật độ dân số cao, nhu cầu cần cung cấp thực phẩm lớn.

Ông Chu Quốc Thịnh - Quyền Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm cho hay Thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo số 15-TB/BCĐTW ngày 17/3/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và Nghị quyết số 89/NQ-CP ngày 05/04/2026 của Chính phủ, Bộ Y tế đang tích cực, khẩn trương phối hợp với các Bộ, ban, ngành liên quan xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương trình Bộ Chính trị trong tháng 5/2026 nhằm bảo đảm việc quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm một cách đồng bộ, hiệu quả.

Năm 2026, Kế hoạch “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” triển khai từ 15/4-15/5 trên cả nước với Chủ đề: “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.” Trong đó, tập trung vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố - những vấn đề nóng đang được dư luận đặc biệt quan tâm. Các đoàn kiểm tra liên ngành đã tiến hành thanh tra tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm.

Tại địa phương, Ủy ban nhân dân các cấp chủ động ban hành kế hoạch, triển khai kiểm tra liên ngành chặt chẽ từ cấp tỉnh đến cấp xã. Trong quá trình này, các đoàn công tác kết hợp lấy mẫu kiểm nghiệm để giám sát thị trường, giúp kịp thời phát hiện và cảnh báo sớm các loại thực phẩm có nguy cơ trong cộng đồng.

Đặc biệt, Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các Bộ ngành liên quan xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố. Theo đó, chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" - từ trang trại đến bàn ăn. Các cơ quan chức năng sẽ kiểm soát giới hạn tồn dư các chất đối với nguyên liệu thực phẩm; kiểm soát chặt các điều kiện về sản xuất, sơ chế ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, kiểm soát giết mổ… quy định chặt tại các Luật chuyên ngành.

Bên cạnh đó, các quy định cụ thể điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm người trực tiếp kinh doanh thức ăn; địa điểm kinh doanh; dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm; nguyên liệu và phụ gia thực phẩm cũng sẽ được đặc biệt quan tâm.

Bộ Y tế đang hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương để có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm, kịp thời thu hồi thực phẩm không an toàn, giúp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm lan rộng. Ngoài ra, Bộ Y tế đang tiếp tục phát triển bộ chỉ số về an toàn thực phẩm phục vụ cho hệ thống phân tích nguy cơ, để có thể cập nhật các thực phẩm không an toàn, kịp thời cảnh báo cho cộng đồng…/.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/kiem-soat-an-toan-thuc-pham-huong-toi-quan-ly-toan-bo-chuoi-thuc-pham-post1107462.vnp