Kiên nhẫn với 'đất khó' để trái chanh Việt đi xa hơn

5 giờ trướcBài gốc

"Đặt cược" vào vùng đất khó

Từng được xem là "vùng trũng" về điều kiện canh tác, xã Thạnh Lợi (tỉnh Tây Ninh) đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ nét trong cơ cấu cây trồng. Trên vùng đất nhiễm phèn, thiếu nước ngọt, hạ tầng sản xuất còn hạn chế, các vùng trồng chanh không hạt từng bước hình thành, phát triển ổn định và dần đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Sự chuyển dịch này phản ánh nỗ lực thích ứng của nông dân và doanh nghiệp địa phương trước biến động thị trường nông sản, đồng thời cho thấy xu hướng sản xuất nông nghiệp theo hướng bài bản hơn, chú trọng chất lượng, tiêu chuẩn và giá trị gia tăng thay vì mở rộng diện tích một cách dàn trải.

Những năm gần đây, chanh không hạt trồng tại Thạnh Lợi dần khẳng định vai trò trong quá trình chuyển đổi cây trồng. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù, cây chanh sinh trưởng tương đối ổn định, cho trái có mẫu mã đồng đều, ít hoặc không hạt yếu tố được thị trường chế biến và phân khúc tiêu dùng cao cấp quan tâm.

Vườn chanh không hạt được đầu tư trồng và chăm sóc theo quy trình bài bản, hướng tới tiêu chuẩn chất lượng cao.

So với các giống chanh truyền thống, chanh không hạt thường có giá bán cao hơn và mức độ biến động đầu ra thấp hơn. Điều này giúp người trồng giảm phụ thuộc vào thị trường ngắn hạn, từng bước nâng thu nhập theo hướng bền vững.

Từ thực tiễn sản xuất, mô hình trồng chanh không hạt tại Thạnh Lợi được đánh giá là một trong những hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần nâng giá trị nông sản địa phương. Tuy nhiên, để hình thành các vùng trồng đạt tiêu chuẩn thị trường, quá trình đầu tư đòi hỏi thời gian dài, nguồn lực lớn và cách tiếp cận thận trọng.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Văn Hiển, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thương mại và Đầu tư Chanh Việt cho biết, khi bắt đầu triển khai dự án tại xã Thạnh Lợi, khu vực này còn nhiều hạn chế về hạ tầng, nguồn nước và tập quán canh tác manh mún. Việc lựa chọn phát triển vùng chanh không hạt theo định hướng thị trường xuất khẩu đặt ra không ít thách thức, từ điều kiện tự nhiên đến yêu cầu kỹ thuật.

"Đầu tư nông nghiệp không thể làm theo phong trào. Mỗi khâu đều cần khảo sát kỹ lưỡng, từ thổ nhưỡng, khả năng thích nghi của cây trồng đến việc tham vấn ý kiến chuyên gia, viện nghiên cứu và nông dân có kinh nghiệm", ông Hiển chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Hiển cùng các cán bộ chuyên môn và nhà vườn khảo sát sinh trưởng giống chanh không hạt tại xã Thạnh Lợi.

Theo ông, trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, sản xuất nông nghiệp cần được triển khai như một quá trình có nghiên cứu, có lộ trình và kiểm soát rủi ro rõ ràng.

Từ thực tế sản xuất, ông quyết định đưa giống chanh vàng Mỹ vào trồng khảo nghiệm. Giai đoạn đầu, giống này có ưu điểm về hương thơm và tinh dầu, song vẫn còn hạn chế về tỉ lệ hạt và hàm lượng nước, chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu thị trường.

Sau quá trình chọn lọc và thử nghiệm, các giống chanh tiếp tục được lai tạo với giống chanh không hạt bản địa nhằm cải thiện khả năng thích nghi, ổn định sinh trưởng và đáp ứng yêu cầu tiêu dùng. Chỉ khi các chỉ tiêu kỹ thuật được đảm bảo, diện tích trồng mới được mở rộng.

Chị Nguyễn Thị Lan (nhà vườn xã Thạnh Lợi) nhận xét, giống chanh lai không hạt này có khả năng chịu hạn, chịu ngập tương đối tốt, thích nghi với vùng đất nhiễm phèn, pH thấp - điều kiện mà nhiều loại cây ăn trái khác gặp khó khăn. Thời gian cho thu hoạch khoảng 18 tháng, năng suất tương đương các giống phổ biến hiện nay.

Ngoài ra, hiện nay quy trình sản xuất được gia đình chị và nhiều hộ dân áp dụng theo hướng giảm sử dụng hóa chất, tăng cường phân hữu cơ, chế phẩm sinh học và kỹ thuật bao trái nhằm kiểm soát sâu bệnh, cải thiện mẫu mã và đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm.

Qua đó, từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của thị trường xuất khẩu, nhất là về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Áp dụng quy trình canh tác khoa học, kết hợp phân hữu cơ và kỹ thuật bao trái để nâng cao chất lượng chanh không hạt.

Cùng nông dân nâng giá trị của trái chanh

Theo tìm hiểu, chanh không hạt là một trong những cây trồng có dư địa phát triển chuỗi giá trị khá rõ. Tuy nhiên, thực tế sản xuất và xuất khẩu hiện nay vẫn chủ yếu dừng ở khâu nguyên liệu tươi, khiến giá trị gia tăng còn hạn chế.

Tại Tây Ninh, một số doanh nghiệp và người dân đã lựa chọn hướng xây dựng vùng trồng đáp ứng các tiêu chuẩn như GlobalGAP, HACCP; kiểm soát từ khâu giống, canh tác đến thu hoạch và truy xuất nguồn gốc. Cách làm này phù hợp với yêu cầu của thị trường xuất khẩu, song đòi hỏi chi phí lớn và thời gian triển khai kéo dài.

Theo ông Hiển, việc tham gia chuỗi sản xuất chanh không hạt không nhằm mở rộng diện tích bằng mọi giá, mà hướng đến liên kết với nông dân để ổn định đầu ra, giảm rủi ro biến động giá. Dù vậy, sản xuất nông nghiệp vẫn chịu tác động lớn từ thời tiết, thị trường và tập quán canh tác.

Vườn chanh không hạt được đầu tư trồng và chăm sóc bài bản, cho trái đồng đều, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường cao cấp.

Nhiều ý kiến cho rằng, giá trị của trái chanh Việt Nam còn thấp do phần lớn xuất khẩu ở dạng tươi, trong khi khâu sau thu hoạch nơi tạo ra giá trị gia tăng chưa được đầu tư tương xứng. Trên cơ sở đó, một số doanh nghiệp đã bắt đầu tham gia chế biến sâu với các sản phẩm từ chanh nhằm đa dạng hóa đầu ra.

Giới chuyên môn nhận định, phát triển chế biến sâu là xu hướng tất yếu nếu muốn giảm phụ thuộc vào thị trường tươi sống. Tuy nhiên, quá trình này không thể "đi nhanh" do các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, đặc biệt tại các thị trường như Nhật Bản và châu Âu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, chanh không hạt (Citrus latifolia Tanaka) được du nhập vào Việt Nam từ năm 1994, có khả năng thích nghi rộng và sinh trưởng tốt ngay cả trên vùng đất nhiễm phèn.

Hiện nay, Tây Ninh là địa phương có diện tích chanh không hạt lớn nhất cả nước với hơn 10.000ha. Riêng tại xã Thạnh Lợi, nhiều nhà vườn và hợp tác xã đã mạnh dạn ứng dụng giống chanh vàng Mỹ lai chanh xanh không hạt sạch, đồng thời phát triển các sản phẩm chế biến như bột chanh hòa tan, chanh tẩm mật ong, trà chanh…

Từ những vườn chanh không hạt đang hình thành tại Thạnh Lợi có thể thấy, nông nghiệp chỉ bền vững khi lựa chọn cây trồng phù hợp, tổ chức sản xuất có lộ trình và gắn với thị trường.

Dù còn nhiều thách thức về chi phí, tiêu chuẩn và đầu ra, mô hình này cho thấy một hướng tiếp cận thận trọng, từng bước nâng giá trị nông sản địa phương.

Đoàn Vũ

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/kien-nhan-voi-dat-kho-de-trai-chanh-viet-di-xa-hon-204250604181545435.htm