Kiến tạo sinh kế bền vững ở địa bàn kinh tế - quốc phòng Binh đoàn 16-Bài 1: Giữ dân vững bền, gieo mùa no ấm

3 giờ trướcBài gốc

Báo Quân đội nhân dân giới thiệu đến bạn đọc loạt bài về những kinh nghiệm và bài học giải quyết vấn đề cấp bách, đòi hỏi về phương thức, mô hình sinh kế hiệu quả phát triển địa bàn KT-QP, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn mới.

Giữ dân bằng sinh kế, ổn định đời sống

Trong cái nắng chói chang những ngày tháng 4, trên những triền đồi bạt ngàn ở xã biên giới Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng, người dân và cán bộ Trung đoàn 726-Nông trường 726 (Binh đoàn 16) cùng chăm sóc những vườn cà phê trổ hoa trắng muốt. Chị Vũ Thị Đoài, công nhân Đội sản xuất 1, Trung đoàn 726 cho biết: "Nhờ sự giúp đỡ về mọi mặt của Trung đoàn 726, diện tích 4ha tiêu, cà phê, sầu riêng của gia đình năm nay mang lại nguồn thu ròng gần 1 tỷ đồng/năm. Tại hội nghị người lao động của Nông trường 726 vừa diễn ra, trong niềm vui chung trúng mùa, được giá, chúng tôi đã bày tỏ sự biết ơn Trung đoàn đã dành sự quan tâm, hỗ trợ tích cực từ đầu mùa vụ, giúp mùa bội thu, bao tiêu đầu ra nông sản, tạo thu nhập ổn định trong điều kiện thời tiết thất thường, thị trường biến động, giá đầu vào tăng cao".

Bội thu nông sản là niềm vui chung của đồng bào vùng dự án Trung đoàn 726 ở hai xã Quảng Trực và Tuy Đức thuộc tỉnh Lâm Đồng. Nơi đây có 26 dân tộc anh em sinh sống, đồng bào là người dân tộc thiểu số chiếm hơn 45% dân số; cơ sở hạ tầng lạc hậu, trình độ dân trí thấp, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từng ở mức cao. Những năm 2000, nhiều đồng bào dân tộc Mông, Tày, Nùng đến vùng đất này vẫn duy trì tập tục du canh, du cư, săn bắt, khai thác sản vật rừng. Tranh chấp đất đai, khiếu kiện, lấn chiếm đất quốc phòng diễn ra phức tạp, kéo dài. Điều kiện khí hậu khắc nghiệt, mùa khô gây hạn nặng, thiếu nguồn nước, đường sá đi lại khó khăn, hạ tầng phục vụ dân sinh thiếu nên nhiều khu vực đất hoang hóa, người dân không bám trụ lâu dài vì canh tác kém hiệu quả, thiếu hạ tầng dân sinh nên phải rời đi.

Cán bộ Trung đoàn 726, Binh đoàn 16 đồng hành cùng hộ nhận khoán chăm sóc mô hình trồng cây bòn bon.

Khó khăn, thách thức đó cũng diễn ra ở nhiều địa bàn vùng dự án KT-QP Binh đoàn 16 như các xã Quảng Tân, Quảng Trực (Lâm Đồng), Đak Nhau, Bom Bo, Bù Đốp (Đồng Nai). Tiềm năng, nguồn lực đất đai rất lớn, nhưng làm sao để giữ dân, giúp dân ổn định đời sống trên nương rẫy? Bài toán đó được Đảng ủy, Bộ tư lệnh Binh đoàn 16 xác định giải pháp, phương châm lấy dân làm gốc, tạo lập được sinh kế hộ gia đình bền vững, ổn định lâu dài nơi biên giới. Khi sinh kế được bảo đảm, người dân gắn bó với vùng biên, trở thành nhân tố chính trong "thế trận lòng dân", tham gia đánh thức, khơi mở phát triển, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Thượng tá Đỗ Văn Tráng, Chính ủy Trung đoàn 726 chia sẻ: Trên diện tích 4.500ha đất thuộc quyền quản lý, đơn vị triển khai công tác dân vận, tạo sinh kế cho đồng bào qua các dự án “Phát triển kinh tế-xã hội - mô hình bộ đội gắn với dân bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi khu KT-QP"; mô hình sinh kế hỗ trợ khép kín trong sản xuất nông nghiệp về cây, con giống; phân bón, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, bao tiêu đầu ra... Mỗi năm cung cấp khoảng 200.000 cây giống các loại, cung ứng dịch vụ vật tư phân bón 100.000 tấn, thu mua nông sản khoảng 3.000 tấn/năm. Đơn vị dành 100ha đất bố trí chỗ ở cho người dân tại 5 khu dân cư. Người dân có sinh kế, đời sống ngày càng ổn định, hộ nghèo giảm mạnh. Trước năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo của xã khoảng 60%, đến năm 2025 chỉ còn ở mức 21,3%.

Trên những con đường trải nhựa xuyên qua những nương rẫy xanh mướt, chúng tôi về hai xã Bom Bo và Đak Nhau, vùng đất anh hùng từng đi vào lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước với nhịp chày giã gạo nuôi quân, với âm vang cồng chiêng giữa đại ngàn. Nơi đây nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Già làng Điểu Sa Rét, Bí thư Chi bộ thôn Đak Liên, xã Đak Nhau chia sẻ: “Mấy năm nay, bà con nhận khoán đất sản xuất đều phấn khởi vì trúng mùa, được giá. Đời sống ổn định, kinh tế gia đình ngày càng khấm khá là nhờ bộ đội Binh đoàn 16 khéo chăm lo, triển khai nhiều mô hình sinh kế hiệu quả”.

Già làng Điểu Sa Rét nhớ lại, trước năm 2000, Đak Nhau bạt ngàn rừng nghèo kiệt, đất đai hoang hóa, đời sống đồng bào rất khó khăn. Có những thôn tỷ lệ hộ nghèo chiếm 50-60%. Nhiều đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Dao di cư tự do từ các tỉnh phía Bắc vào đã nảy sinh mâu thuẫn về đất canh tác với đồng bào dân tộc S’tiêng, M’Nông ở địa phương. Tình trạng phá rừng làm rẫy gây tổn hại đến tài nguyên diễn ra phức tạp. Đời sống văn hóa thiếu thốn, điện, đường, trường, trạm rất xa nơi cư trú của người dân. Suốt nhiều năm, Trung đoàn 719 đã từng bước giúp người dân định cư, giao khoán đất sản xuất, đỡ đầu các mô hình sinh kế. Trong các bản, bon của đồng bào, bệnh xá, trường mầm non được Trung đoàn xây dựng khang trang, rộn vang tiếng cười, tiếng hát trẻ thơ.

Lãnh đạo Binh đoàn 16 cùng các cơ quan chuyên môn kiểm tra mô hình chuyên canh cà phê ở vùng dự án.

Bền bỉ tuyên truyền, nhân rộng mô hình sinh kế

Thượng tá Vũ Văn Lương, Chính ủy Trung đoàn 719 kể về những ngày đầu đội ngũ cán bộ, kỹ sư nông nghiệp của đơn vị phải “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để hướng dẫn bà con triển khai các mô hình trồng cây cà phê, tiêu, điều năng suất cao. Đơn vị giao đất, hỗ trợ kỹ thuật cao, giống, phân bón và thu mua vào mùa thu hoạch. Tuy nhiên, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số vẫn giữ tập quán cũ, thích trồng cây ngắn ngày, hoặc trồng cà phê, điều nếu xuống giá thì chặt bỏ, trồng loại cây khác. Đời sống vì thế vẫn bấp bênh, nhà đông con, cái đói, cái nghèo mãi đeo bám.

Sau nhiều trăn trở, đơn vị nhận ra rằng, “cầm tay chỉ việc” chưa chắc đã hiệu quả bằng việc bà con nhìn thấy tận mắt hiệu quả vườn cây. Đơn vị đã xây dựng những hộ sản xuất điểm gắn với mô hình sinh kế khép kín đầu vào, đầu ra (hỗ trợ giống, phân bón, kỹ thuật, bao tiêu đầu ra nông sản). Bộ đội kiên trì vận động, hướng dẫn người dân nhân rộng điển hình, mô hình ở từng nương rẫy. Từ hoài nghi đến tin tưởng, bà con bắt đầu tìm đến bộ đội để học kỹ thuật, mạnh dạn làm theo những cách làm mới. Nhờ đó, những nương rẫy manh mún, trồng cây ngắn ngày, tự phát từng bước chuyển sang trồng cây dài ngày. Được mùa bội thu, các hộ lại sắm sửa thêm nông cụ, cuộc sống ổn định, dần vươn lên thoát nghèo. Vùng dự án KT-QP Trung đoàn hình thành những vùng chuyên canh cà phê, tiêu, điều, mắc ca... với năng suất, giá trị cao.

Bản Giang Châu, xã Quảng Tân, tỉnh Lâm Đồng có 100% hộ dân là đồng bào dân tộc Mông. Từ năm 2012, Trung đoàn 720 là đơn vị đỡ đầu xây dựng bản, chăm lo toàn diện và tạo sinh kế cho người dân nơi đây. Gặp chúng tôi, anh Lý Văn Nhà (sinh năm 1996, người dân tộc Mông), Trưởng bản Giang Châu hào hứng kể: “Từ hộ nghèo, sau khi được Binh đoàn 16 giao cho 1ha đất, cử cán bộ trực tiếp hỗ trợ canh tác cho năng suất, giá trị thu hoạch nông sản ngày càng cao, gia đình tôi đã thoát nghèo, tích góp mua thêm 1ha đất để mở rộng sản xuất. Giờ đây, tất cả trẻ em trong bản được đi học, hộ nào cũng có xe máy, có người mua được ô tô, thu nhập từ 120 đến 150 triệu đồng/hộ/năm. Những hủ tục như tảo hôn, sinh nhiều con, hôn nhân cận huyết giảm mạnh”.

Thiếu tướng Phạm Bá Hiền, Tư lệnh Binh đoàn 16 cho biết: Đổi thay ở vùng dự án là kết quả của quá trình chủ động, bền bỉ, đổi mới sáng tạo trong quản lý, giao đất, kiến tạo sinh kế, chăm lo cho dân, đánh thức những vùng đất khô cằn, hoang hóa mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mùa màng bội thu, đời sống đồng bào ổn định là cơ sở giúp Binh đoàn giữ vững đà tăng trưởng, đạt và vượt các chỉ tiêu kinh tế đề ra, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong những năm gần đây. Năm 2025, Binh đoàn có doanh thu đạt 102%, lợi nhuận sau thuế vượt 145%, tăng 56% so với năm 2024; thu nhập của người lao động tiếp tục được cải thiện. Các chương trình, dự án tạo ra của cải vật chất, lợi nhuận được đầu tư ngược vào các dự án hạ tầng, phục vụ dân sinh, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc nơi địa bàn chiến lược.

(còn nữa)

TRUNG KIÊN - DUY HIỂN - LƯƠNG ANH

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/kien-tao-sinh-ke-ben-vung-o-dia-ban-kinh-te-quoc-phong-binh-doan-16-bai-1-giu-dan-vung-ben-gieo-mua-no-am-1036872