Kinh tế Mỹ 'dễ tổn thương hơn tưởng tượng' khi cú sốc nguồn cung ở châu Á đang lan rộng

3 giờ trướcBài gốc

Các trạm xăng đang phải phân phối nhiên liệu theo định mức. Bệnh viện cạn kiệt vật tư y tế. Người dân hiện tích trữ túi nilon, còn các nhà máy phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt bao bì. Tất cả những điều đó hiện đang diễn ra tại châu Á.

Và điều này có thể trở thành một vấn đề đối với nước Mỹ, khi mà khoảng một nửa số hàng hóa mà người dân Mỹ mua có nguồn gốc từ châu Á.

Nếu các nhà máy ở châu Á đang phải đối phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung, liệu người Mỹ có nên lường trước về một sự khan hiếm tương tự?

Điều ấy có thể xảy ra, nhưng chưa phải lúc này. Ít nhất là chưa xảy ra trên diện rộng hoặc ở mức độ nghiêm trọng. Nhưng thời gian eo biển Hormuz đóng cửa càng dài bao nhiêu, thì nước Mỹ càng khó tránh khỏi những vấn đề đang chất đống ở những nơi khác bấy nhiêu.

Nước Mỹ ‘dễ bị tổn thương hơn tưởng tượng’

Chắc chắn, những tín hiệu báo động đối với kinh tế Mỹ đã bắt đầu xuất hiện.

Căng thẳng ở Trung Đông đã đe dọa nguồn cung nhôm, nhựa và đặc biệt là cao su của toàn cầu. Trung Đông cung cấp khoảng 25% lượng polypropylene và 20% lượng polyethylene của thế giới - vốn là hai trong số những loại nhựa được sử dụng nhiều nhất. Khu vực này cũng chiếm 1/4 lượng lưu huỳnh và 15% lượng phân bón toàn cầu.

“Bạn nghe nói nhiều về dầu thô và những tác động đối với dầu diesel cũng như xăng, nhưng nguyên liệu thô và các sản phẩm hóa dầu cũng đang trong tình trạng thiếu hụt,” Angie Gildea, Giám đốc bộ phận dầu khí toàn cầu của KPMG, cho biết.

Theo Stephen Brown, nhà kinh tế trưởng khu vực Bắc Mỹ tại Capital Economics, một số nhà sản xuất hóa dầu lớn, bao gồm Yeochun của Hàn Quốc và PCS tại Singapore, đã tuyên bố “tình trạng bất khả kháng”, đồng nghĩa với việc họ không thể thực hiện các cam kết của công ty với khách hàng.

Các doanh nghiệp khác cho biết đang cạn kiệt bao bì nhựa. Một nhà sản xuất bao cao su cho biết giá cả sẽ tăng vọt do công ty không thể tiếp cận các nguyên liệu sản xuất.

Chỉ số thiếu hụt nguồn cung toàn cầu của S&P 500, một thước đo quan trọng về các báo cáo hạn chế nguồn cung của các công ty lớn, đã tăng vọt trong những tuần gần đây, lần đầu tiên nhích lên mức trên trung bình dài hạn kể từ ba năm qua.

“Nước Mỹ dễ bị tổn thương hơn chúng ta tưởng,” Ross Mayfield, chiến lược gia đầu tư tại Baird, nhận định.

Khác với thuế quan vốn được Tổng thống Mỹ Donald Trump báo trước nhiều tháng, cuộc chiến này đã khiến nhiều công ty bất ngờ và có rất ít thời gian để chuẩn bị, đặc biệt là các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào hàng hóa châu Á.

Chuyên gia Mayfield lưu ý: “Thuế quan do chính quyền Mỹ áp đặt và cũng có thể được chính quyền rút lại. Sẽ khó khăn hơn rất nhiều để đưa nước Mỹ thoát khỏi tình cảnh này một cách êm đẹp".

Sự chững lại rồi lại bắt đầu liên tục trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran cho thấy việc đóng cửa eo biển Hormuz vẫn chưa có hồi kết.

Kpler dự báo thiệt hại nguồn cung dầu do việc phong tỏa eo biển sẽ lên tới tổng cộng 700 triệu thùng vào cuối tháng 4. Và sự thiếu hụt dầu mỏ có thể dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng hóa tại Mỹ trong thời gian tới, theo Giám đốc Gildea.

Ví dụ, tình trạng thiếu hụt nhiên liệu ở châu Á có thể cản trở công nhân đến nhà máy làm việc và có khả năng làm chậm quá trình sản xuất hàng xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, tình trạng khan hiếm nguồn cung có lẽ sẽ không đến mức độ như thời đại dịch Covid-19. Nhưng ngành công nghiệp dầu khí dự đoán tình trạng thiếu hụt sẽ lan rộng trên nhiều danh mục hàng hóa nếu eo biển Hormuz vẫn đóng cửa khi bước vào mùa hè.

Tại sao điều này chưa xảy ra ở thời điểm hiện tại?

Nền kinh tế Mỹ đang cảm nhận được áp lực từ cuộc chiến ở Trung Đông, chủ yếu thông qua giá dầu và khí đốt cao hơn. Nhưng chỉ một phần rất nhỏ (khoảng 7%) hàng nhập khẩu năng lượng của Mỹ đi qua eo biển Hormuz, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Phần lớn năng lượng của Mỹ được sản xuất trong nước.

“Do đó, câu chuyện đối với Mỹ chủ yếu là về giá cả, thay vì tính sẵn có của hàng hóa,” Nathan Sheets, nhà kinh tế trưởng toàn cầu tại Citigroup, nhận định.

Các lô hàng sản phẩm năng lượng cuối cùng từ Trung Đông có từ trước cuộc xung đột vừa mới cập bến châu Á, do đó sẽ cần có thời gian để sự thiếu hụt trở nên đủ nghiêm trọng đến mức các nhà máy phải thực hiện những điều chỉnh lớn đối với hoạt động sản xuất.

Chuyên gia Brown cho biết, khó xác định chính xác thời điểm gián đoạn sẽ gây thiếu hụt tại Mỹ, do các vật liệu như nhựa và đặc biệt là nhôm, không được dự trữ với khối lượng lớn.

Tuy nhiên, chuyên gia này dự đoán có thể mất ba tháng để tình trạng thiếu nhựa lan rộng khắp thế giới và bốn tháng cho đến khi các nhà sản xuất ô tô phải cắt giảm sản xuất do thiếu nhôm.

Các doanh nghiệp đã củng cố và đa dạng hóa chuỗi cung ứng sau đại dịch Covid-19 và trong chiến dịch thuế quan gần đây của ông Trump, giúp giảm bớt một số gián đoạn cho các nhà nhập khẩu Mỹ.

Và thương mại thế giới đang ở trạng thái tốt ngay trước cuộc xung đột: Thuế quan của Mỹ đã giảm sau khi Tòa án Tối cao nước này bác bỏ phần lớn các loại thuế nhập khẩu của ông Trump. Xuất khẩu toàn cầu đã tăng nhẹ trong tháng 2, và dữ liệu đầu tháng 3 cho đến nay có vẻ khá vững chắc, ngay cả với khu vực châu Á.

Kịch bản đó có thể thay đổi. “Rõ ràng là sẽ có rất nhiều điều tồi tệ có thể xảy ra nếu eo biển Hormuz không được mở lại ổn định,” chuyên gia Brown nhận định.

(theo CNN)

Hà Linh

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/kinh-te-my-de-ton-thuong-hon-tuong-tuong-khi-cu-soc-nguon-cung-o-chau-a-dang-lan-rong-385801.html