Kinh tế tư nhân - Đầu tàu phát triển trong 'Kỷ nguyên mới'

4 giờ trướcBài gốc

Thời cơ và thách thức

So với các giai đoạn trước, khu vực kinh tế tư nhân đã có bước phát triển và trưởng thành rõ nét hơn. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần tỷ trọng khu vực nhà nước, tăng tỷ trọng khu vực tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, phản ánh xu hướng phát huy ngày càng rõ vai trò của các thành phần kinh tế ngoài nhà nước. Đội ngũ doanh nhân tư nhân ngày càng lớn mạnh cả về số lượng lẫn trình độ quản trị, từng bước hình thành lớp doanh nhân có năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh và hội nhập khu vực, quốc tế.

Sự phát triển của một số tập đoàn tư nhân lớn như Vingroup, Thaco, Hòa Phát, Masan… cho thấy khả năng hình thành lực lượng doanh nghiệp tư nhân có quy mô, năng lực cạnh tranh và từng bước tham gia thị trường khu vực, quốc tế.

Theo TS Nguyễn Trung Thành, Viện trưởng Viện Khoa học Môi trường và Xã hội, trong “kỷ nguyên mới”, kinh tế tư nhân Việt Nam đang đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen, gắn với sự chuyển động nhanh chóng của bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế.

Trên bình diện quốc tế, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng với xu hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lực thích ứng của doanh nghiệp. Trong đó, Việt Nam cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, qua đó tạo ra khuôn khổ chính sách buộc các chủ thể kinh tế, đặc biệt là khu vực tư nhân, phải điều chỉnh mô hình phát triển. Những yêu cầu đó vừa tạo áp lực, vừa mở ra động lực mới để khu vực kinh tế tư nhân chuyển đổi mô hình theo hướng ứng dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường.

TS Nguyễn Trung Thành, Viện trưởng Viện Khoa học Môi trường và Xã hội.

Những biến động phức tạp của kinh tế, chính trị thế giới tiếp tục đặt ra yêu cầu phải củng cố nội lực, tăng cường tính độc lập, tự chủ của nền kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh đó, việc phát huy vai trò của kinh tế tư nhân không chỉ dừng lại ở kỳ vọng, mà trở thành yêu cầu chiến lược nhằm cùng với kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, đúng theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trong nước, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể tuy giữ vai trò quan trọng, song không thể tự mình đáp ứng toàn bộ yêu cầu huy động và phân bổ nguồn lực cho phát triển. Do đó, kinh tế tư nhân cần được phát huy ở mức độ cao hơn, không chỉ về quy mô đóng góp vốn đầu tư và GDP, mà còn về chất lượng quản trị, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đặc biệt, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp mới, khu vực kinh tế tư nhân cần đảm nhiệm vai trò mũi nhọn trong các lĩnh vực đòi hỏi tính linh hoạt và sáng tạo cao như công nghệ thông tin, dịch vụ số, công nghiệp công nghệ cao, nơi doanh nghiệp tư nhân có lợi thế về khả năng thích ứng nhanh, tinh thần khởi nghiệp sáng tạo và sự nhạy bén với thị trường.

Hiện nay, dù số lượng doanh nghiệp tăng nhanh, song phần lớn vẫn là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, trong khi khu vực hộ kinh doanh cá thể còn chiếm tỷ trọng lớn, làm bộc lộ những hạn chế về năng suất và sức cạnh tranh. Việc thúc đẩy chuyển đổi từ kinh tế hộ sang mô hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp trở thành yêu cầu mang tính tất yếu. Quá trình này tạo điều kiện để khu vực tư nhân phát triển về chất, thông qua việc hình thành các doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, hoạt động bài bản và khả năng tiếp cận nguồn lực tốt hơn. Đây cũng là một trong những định hướng quan trọng được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 68-NQ/TW nhằm nâng cao chất lượng và tính bền vững của khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn phát triển mới.

“Thực tế phát triển kinh tế tư nhân ở nước ta thời gian qua cho thấy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tư nhân phụ thuộc trực tiếp vào vai trò của đội ngũ doanh nhân với tư cách là chủ thể đầu tư, tổ chức và chịu trách nhiệm pháp lý đối với hoạt động kinh doanh”, TS Nguyễn Trung Thành nhấn mạnh.

“Đầu tàu” đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

TS Nguyễn Trung Thành nhận định, trong kỷ nguyên số và kinh tế xanh, kinh tế tư nhân đang giữ vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Từ các tập đoàn lớn đến doanh nghiệp vừa và nhỏ, làn sóng đầu tư vào công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thương mại điện tử và kinh tế tuần hoàn đang lan tỏa mạnh mẽ, giúp nhiều doanh nghiệp tư nhân không chỉ làm chủ thị trường trong nước mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khu vực tư nhân đồng thời là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, góp phần hình thành lớp doanh nhân mới có bản lĩnh, tầm nhìn dài hạn và tinh thần dám đổi mới, qua đó tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn. Tuy nhiên, dù được xác định là đầu tàu phát triển, kinh tế tư nhân vẫn đối mặt với nhiều thách thức như quy mô doanh nghiệp còn nhỏ, năng lực quản trị hạn chế, khó tiếp cận vốn dài hạn, đất đai và các nguồn lực chiến lược; môi trường kinh doanh ở một số lĩnh vực vẫn tồn tại cơ chế xin - cho, chi phí tuân thủ cao và rủi ro chính sách.

Để kinh tế tư nhân thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục cải cách thể chế một cách thực chất, bảo đảm môi trường chính sách ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo, đồng thời phát triển thị trường vốn lành mạnh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Kinh tế tư nhân không chỉ được đo bằng các chỉ số tăng trưởng, mà còn phản ánh khát vọng vươn lên, tinh thần đổi mới và ý chí tự cường của dân tộc. Một nền kinh tế phát triển bền vững không thể thiếu đội ngũ doanh nhân mạnh, có năng lực quản trị, dám chấp nhận rủi ro, đổi mới sáng tạo và gắn kết lợi ích doanh nghiệp với lợi ích quốc gia.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao, việc trao niềm tin, tạo không gian phát triển và khơi dậy khát vọng cống hiến của khu vực kinh tế tư nhân chính là chìa khóa để tạo động lực bứt phá trong giai đoạn tới.

Đăng Khôi

Nguồn Kinh tế Môi trường : https://kinhtemoitruong.vn/kinh-te-tu-nhan-dau-tau-phat-trien-trong-ky-nguyen-moi-106708.html