Kinh tế Việt Nam: Từ 'bệ phóng' 8,02% đến khát vọng tăng trưởng hai con số

3 giờ trướcBài gốc

Khu bến cảng Lạch Huyện, Hải Phòng. (Ảnh minh họa: Hoàng Ngọc/TTXVN)

Năm 2025, kinh tế Việt Nam đối mặt nhiều biến động và thách thức, song với sự quyết tâm cao độ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, chúng ta đã “về đích” với con số tăng trưởng ấn tượng: 8,02%.

Nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026, phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê về những động lực làm nên kỳ tích 2025 và tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn chiến lược 2026-2030.

Khi nội lực và thời cơ hội tụ…

- Thưa Cục trưởng, năm 2025 khép lại với mức tăng trưởng GDP cả năm đạt 8,02%, hoàn thành xuất sắc mục tiêu đề ra. Đặc biệt, quý 4 được ví như một cuộc "nước rút" với mức tăng 8,46%. Bà có thể phân tích sâu hơn về bức tranh kinh tế trong quý quyết định này và đâu là những "trụ đỡ" trọng yếu giúp con tàu kinh tế Việt Nam vượt qua sóng gió?

Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê. (Ảnh: Vietnam+)

Bà Nguyễn Thị Hương: Trước hết, phải khẳng định con số tăng trưởng 8,02% của năm 2025 là một thành quả tích cực, phản ánh nỗ lực vượt bậc của đất nước trong bối cảnh thế giới còn nhiều yếu tố bất định. Nếu nhìn vào đồ thị tăng trưởng qua các quý (quý 1 tăng 7,05%; quý 2 tăng 8,16%; quý 3 tăng 8,25% và quý 4 tăng 8,46%), chúng ta thấy một xu hướng đi lên vững chắc, quý sau cao hơn quý trước.

Riêng quý 4/2025 đóng vai trò là cú "bứt tốc" quyết định. Đây là thời điểm các chính sách vĩ mô thẩm thấu sâu rộng nhất, tạo ra hiệu quả lan tỏa trong đời sống thực tiễn. Và, chúng tôi nhìn thấy sự đồng thuận và nỗ lực từ các khu vực kinh tế.

Theo đó, về phía cung (sản xuất), khu vực công nghiệp và xây dựng thực sự là "ngôi sao sáng" với mức tăng trưởng cả năm đạt 8,95%. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục khẳng định vai trò "trái tim" của nền kinh tế với mức tăng 9,97%. Đáng chú ý, ngành xây dựng đạt mức tăng trưởng 9,62%, đây là con số cao nhất kể từ năm 2017. Sự hồi sinh mạnh mẽ này phản ánh trực tiếp tác động của dòng vốn đầu tư công được giải ngân quyết liệt vào hạ tầng trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh đó, khu vực dịch vụ cũng ghi nhận sự phục hồi ấn tượng với mức tăng 8,62%, nhờ hiệu ứng lan tỏa từ chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam và 80 năm Quốc khánh. Các ngành lưu trú ăn uống (tăng 10,02%), vận tải kho bãi (tăng 10,99%), nghệ thuật vui chơi giải trí (tăng 11,3%) đã tận dụng tốt cơ hội để bứt phá.

Dù khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản mặc dù phải đối mặt với thiên tai, bão lũ và dịch bệnh tả lợn châu Phi, nhưng vẫn giữ vai trò "bệ đỡ" an sinh vững chắc với mức tăng 3,78%.

Động lực tăng trưởng năm 2025 là sự kết hợp hài hòa giữa các động lực truyền thống và các động lực mới, trên nền tảng vĩ mô ổn định.

Về phía cầu (tiêu dùng và đầu tư), có 3 động lực chính đã cộng hưởng để tạo nên sức bật cho năm 2025. Thứ nhất là tiêu dùng nội địa và thương mại điện tử. Trong đó, tiêu dùng cuối cùng cả năm tăng 7,95%. Điểm nhấn là sự bùng nổ của thương mại điện tử với mức tăng trưởng trên 20%, đưa Việt Nam lọt Top 2 Đông Nam Á. Thêm vào đó, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) 2% tiếp tục là "liều thuốc" kích cầu hiệu quả, giúp tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng 9,2%.

Thứ hai là đầu tư công dẫn dắt. Cụ thể, vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước tăng tới 26,6% so với năm 2024. Đây là con số kỷ lục, tạo ra "vốn mồi" thu hút đầu tư toàn xã hội tăng 12,1% và giữ vững niềm tin cho dòng vốn FDI (tăng 11,7%). Thứ ba là xuất nhập khẩu lập kỷ lục. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu phân mảnh, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 930 tỷ USD, tăng 18,2%, với mức xuất siêu 20 tỷ USD là minh chứng cho sức cạnh tranh bền bỉ của hàng hóa Việt Nam.

Tóm lại, động lực tăng trưởng năm 2025 là sự kết hợp hài hòa giữa các động lực truyền thống (đầu tư, xuất khẩu) và các động lực mới (kinh tế số, thương mại điện tử), trên nền tảng vĩ mô ổn định.

Vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước tăng tới 26,6% so với năm 2024, tạo ra "vốn mồi" thu hút đầu tư toàn xã hội tăng và giữ vững niềm tin cho dòng vốn FDI. (Ảnh: Vietnam+)

- Trong bức tranh tổng thể đó, xuất khẩu hàng hóa năm 2025 nổi lên như một điểm sáng bất chấp các rào cản thuế quan khắt khe từ các thị trường lớn. Xin bà chia sẻ cụ thể hơn về những con số "biết nói" trong hoạt động xuất khẩu năm qua?

Cục trưởng Nguyễn Thị Hương: Đúng như nhà báo nhận định, hoạt động xuất khẩu năm 2025 thực sự là một kỳ tích "vượt gió ngược." Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 475 tỷ USD, tăng 17% so với năm 2024. Kết quả này càng ý nghĩa hơn khi chúng ta phải đối mặt với xu hướng bảo hộ gia tăng và các chính sách thuế đối ứng, đặc biệt từ thị trường Mỹ.

Có ba dấu ấn nổi bật trong hoạt động xuất khẩu năm 2025 mà tôi muốn nhấn mạnh. Đó là, chất lượng tăng trưởng xuất khẩu. Chúng ta không chỉ xuất thô mà đã tham gia sâu vào chuỗi giá trị, khi hàng công nghiệp chế biến chiếm tới 88,7% tổng kim ngạch. Trong đó, các nhóm hàng công nghệ cao (như điện tử, máy tính, điện thoại) duy trì đà tăng trưởng 2 con số. Điều này ghi nhận sự thăng hạng về hoạt động sản xuất của Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Tiếp đến là sự trỗi dậy của nông sản. Cụ thể, ngành nông nghiệp đã có một năm "được mùa, được giá" trên thị trường quốc tế. Cụ thể, giá trị xuất khẩu cà phê tăng trưởng 58,8%, hạt tiêu tăng 26,3%, hạt điều tăng 20,4%. Điều này cũng đang cho thấy sản phẩm nông sản của Việt Nam đã đáp ứng tốt các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh.

Và, đáng chú ý hơn nữa là bản lĩnh thị trường. Trong năm qua, Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, đạt kỷ lục 153,2 tỷ USD (tăng 28,2%). Dù đối mặt với rào cản thương mại, doanh nghiệp Việt vẫn tìm thấy cơ hội, chứng tỏ về khả năng thích ứng linh hoạt và sức cạnh tranh cao.

Theo đó, kỷ lục xuất khẩu năm 2025 cùng mức xuất siêu trên 20 tỷ USD không chỉ giúp cân bằng cán cân thanh toán quốc tế mà còn giúp Việt Nam tích lũy nguồn lực ngoại tệ quan trọng để ổn định vĩ mô.

Hoạt động xuất khẩu năm 2025 thực sự là một kỳ tích "vượt gió ngược." (Ảnh: Vietnam+)

Sẵn sàng cho chu kỳ tăng trưởng mới

- Thưa Cục trưởng, từ "bệ phóng" vững chắc của năm 2025, chúng ta đang bước vào năm 2026 - năm đầu của nhiệm kỳ mới với tâm thế của "Mã đáo thành công." Dư luận và giới chuyên gia đang nói nhiều về mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số cho năm 2026 và giai đoạn tiếp theo. Dưới góc độ cơ quan thống kê quốc gia, bà đánh giá thế nào về những điều kiện cần và đủ để hiện thực hóa khát vọng này?

Cục trưởng Nguyễn Thị Hương: Tăng trưởng 2 con số (trên 10%) là khát vọng lớn, thể hiện quyết tâm đưa đất nước bứt phá mạnh mẽ để thoát bẫy thu nhập trung bình và vươn lên vị thế mới. Kết quả 8,02% của năm 2025 là tiền đề cực kỳ quan trọng, nhưng để đạt được tốc độ tăng trưởng 2 con số bền vững trong năm 2026 và các năm tiếp theo, chúng ta cần một sự cộng hưởng đồng bộ và quyết liệt hơn nữa.

Lạm phát phải tiếp tục được kiểm soát, nợ công an toàn và các cân đối lớn được bảo đảm.

Bà Nguyễn Thị Hương

Dựa trên dữ liệu và mô hình dự báo, tôi cho rằng để chạm tay vào mục tiêu này, nền kinh tế cần hội tụ đủ 5 điều kiện tiên quyết. Thứ nhất là giữ vững "thành trì" vĩ mô, bởi đây là điều kiện nền tảng. Trong đó, lạm phát phải tiếp tục được kiểm soát, nợ công an toàn và các cân đối lớn được bảo đảm. Chỉ khi vĩ mô ổn định, chính sách tài khóa và tiền tệ mới có dư địa để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân yên tâm mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai là kích hoạt tối đa nguồn lực đầu tư. Cụ thể, đầu tư công cần tiếp tục đóng vai trò "vốn mồi" dẫn dắt. Do vậy, việc giải ngân vốn cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia (cao tốc, cảng biển, năng lượng, hạ tầng số) phải nhanh và hiệu quả hơn nữa để giảm chi phí logistics, tăng năng lực cạnh tranh. Song song đó, chúng ta cần hiện thực hóa việc khơi thông dòng vốn đầu tư tư nhân và thu hút FDI thế hệ mới - những dòng vốn chất lượng cao, có cam kết chuyển giao công nghệ và bảo vệ môi trường.

Ông Phạm Quang Vinh nhấn mạnh Việt Nam cần chủ động đàm phán để bảo vệ lợi ích quốc gia. (Ảnh: Vietnam+)

Thứ ba là huyển dịch mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng. Việt Nam không thể mãi dựa vào lao động giá rẻ và tài nguyên. Động lực tăng trưởng 2 con số phải đến từ việc tăng năng suất lao động và hiệu quả sử dụng vốn (hệ số ICOR phải giảm). Điều này đòi hỏi sự bứt phá của khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thực tế năm 2025, dù khoa học-công nghệ mới ở giai đoạn đầu tác động nhưng đã cho thấy tiềm năng to lớn trong việc cải thiện chất lượng tăng trưởng.

Thứ tư là tận dụng "đòn bẩy" kinh tế số. Theo số liệu ghi nhận của năm 2025, kinh tế số đã đóng góp 14,02% GDP. Để đạt tăng trưởng 2 con số trong năm 2026, tỷ trọng này sẽ phải tăng nhanh hơn nữa. Trong đời sống xã hội, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà phải trở thành phương thức sản xuất mới, lan tỏa vào mọi ngõ ngách từ nông nghiệp, công nghiệp đến dịch vụ, từ đó mở rộng ra không gian tăng trưởng mới.

Cuối cùng là đột phá về thể chế, đây là chìa khóa để giải phóng mọi nguồn lực. Cải cách thể chế cần đi trước một bước, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Hiệu quả của cải cách thể chế thường có độ trễ, nhưng nếu chúng ta làm quyết liệt ngay từ bây giờ, nó sẽ tạo đà tâm lý và niềm tin cực lớn cho nhà đầu tư.

Năm Bính Ngọ tượng trưng cho sự bứt phá và bền bỉ. Tôi tin rằng với nội lực đã được củng cố qua cùng sự điều hành linh hoạt của Chính phủ và sự đồng lòng của toàn dân, mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn 2026-2030 là hoàn toàn khả thi. Kinh tế Việt Nam đã sẵn sàng cho một chu kỳ tăng trưởng mới đầy triển vọng./.

- Xin trân trọng cảm ơn bà!