Kỹ năng quyền lực nhất của lãnh đạo thời AI là đặt câu hỏi

2 giờ trướcBài gốc

Doanh nghiệp không chết vì thiếu câu trả lời

Trong nhiều năm làm việc với các doanh nghiệp, tôi nhận ra một sự thật: Rất hiếm công ty thất bại vì không có giải pháp. Họ thất bại vì đi tìm sai giải pháp. Và nguyên nhân sâu xa là vì họ đã đặt sai câu hỏi ngay từ đầu.

Một doanh nghiệp hỏi: “Làm sao để tăng doanh số?” Họ sẽ nhận được hàng chục chiến lược marketing, bán hàng, khuyến mãi. Nhưng nếu câu hỏi đúng phải là: “Tại sao khách hàng rời bỏ chúng ta?” thì toàn bộ hướng đi sẽ khác.

Một lãnh đạo hỏi: “Làm sao để nhân viên làm việc chăm chỉ hơn?” Họ sẽ nghĩ đến KPI, giám sát, kiểm soát. Nhưng nếu câu hỏi đúng là: “Điều gì đang làm họ mất năng lượng mỗi ngày?” thì câu trả lời có thể nằm ở văn hóa, môi trường, hoặc chính cách lãnh đạo đang vận hành.

Một câu hỏi sai không chỉ cho ra câu trả lời sai. Nó có thể dẫn cả tổ chức đi sai trong nhiều năm mà không ai nhận ra.

Ba tầng câu hỏi của người lãnh đạo

Không phải mọi câu hỏi đều có giá trị như nhau. Trong thực tế, câu hỏi của lãnh đạo có thể được chia thành ba tầng.

Tầng thứ nhất là câu hỏi kiểm soát. Đây là những câu hỏi quen thuộc: “Xong chưa?”, “Ai chịu trách nhiệm?”, “Bao giờ hoàn thành?”… Những câu hỏi này cần thiết để vận hành, nhưng nếu chỉ dừng ở đây, lãnh đạo sẽ mãi ở vai trò giám sát.

Tầng thứ hai là câu hỏi phân tích. Những câu hỏi như “Nguyên nhân là gì?”, “Dữ liệu nói gì?”, “Chúng ta đang thiếu gì?”. Đây là tầng của tư duy logic, giúp đưa ra quyết định chính xác hơn.

Nhưng tầng tạo ra khác biệt thực sự là tầng thứ ba: câu hỏi khai mở.

Đó là những câu hỏi như: “Điều gì chúng ta chưa nhìn thấy?”; “Giả định nào đang giới hạn chúng ta?”; “Nếu không có rào cản, chúng ta sẽ làm gì khác đi?”.

Những câu hỏi này không chỉ tìm kiếm câu trả lời. Chúng thay đổi cách con người nhìn vào vấn đề. Và khi cách nhìn thay đổi, giải pháp cũng thay đổi.

Nhiều người nghĩ rằng đặt câu hỏi là điều tự nhiên. Nhưng thực tế, phần lớn chúng ta được huấn luyện để trả lời, chứ không phải để hỏi. Chúng ta được khen khi đưa ra đáp án đúng. Chúng ta được đánh giá khi giải quyết vấn đề nhanh. Nhưng hiếm khi được dạy: Làm thế nào để đặt ra một câu hỏi hiệu quả. Một người lãnh đạo xuất sắc không phải là người có nhiều câu trả lời hơn theo thời gian. Mà là người có những câu hỏi ngày càng sâu sắc hơn.

“

Một người lãnh đạo xuất sắc không phải là người có nhiều câu trả lời hơn theo thời gian. Mà là người có những câu hỏi ngày càng sâu sắc hơn.

Năm nguyên tắc để đặt câu hỏi đúng

Thứ nhất, hỏi để hiểu - không phải để kiểm tra. Khi câu hỏi mang năng lượng kiểm soát, người đối diện sẽ phòng thủ. Khi câu hỏi mang năng lượng khám phá, họ sẽ mở lòng.

Thứ hai, ưu tiên câu hỏi mở. Một câu hỏi đóng kết thúc cuộc đối thoại. Một câu hỏi mở bắt đầu một hành trình suy nghĩ.

Thứ ba, đi vào bản chất thay vì triệu chứng. Đừng chỉ hỏi “điều gì đang xảy ra”, hãy hỏi “vì sao nó thực sự xảy ra”.

Thứ tư, hướng về tương lai thay vì mắc kẹt trong quá khứ. Câu hỏi tốt không phải để tìm người chịu trách nhiệm, mà để tìm hướng đi tiếp theo.

Và cuối cùng, hỏi để trao quyền. Một câu hỏi hay không khiến người khác phụ thuộc vào bạn. Nó khiến họ trở nên chủ động và trưởng thành hơn.

Có những câu hỏi, khi được đặt đúng thời điểm, có thể xoay chuyển cả hướng đi của doanh nghiệp. Chẳng hạn: “Điều gì chúng ta đang tin là đúng, nhưng thực ra chưa chắc?”; “Nếu bắt đầu lại từ đầu, chúng ta có làm như hiện tại không?”; “Khách hàng đang thực sự cần gì mà họ chưa nói ra?”; “Điều gì đang lấy đi năng lượng của đội ngũ?”; “Nếu chỉ được làm một việc, việc đó là gì?”… Những câu hỏi này không cho chúng ta câu trả lời ngay lập tức. Nhưng chúng buộc chúng ta phải suy nghĩ theo một cách khác. Và đôi khi, chỉ cần thay đổi góc nhìn, toàn bộ bức tranh sẽ thay đổi.

Một trong những bước chuyển quan trọng nhất của người lãnh đạo là từ bỏ vai trò “người có câu trả lời”. Khi lãnh đạo luôn trả lời, đội ngũ sẽ quen với việc chờ đợi. Nhưng khi lãnh đạo bắt đầu hỏi, đội ngũ sẽ học cách suy nghĩ. Ban đầu, điều này có thể gây khó chịu vì mọi người muốn nhanh có câu trả lời. Nhưng về lâu dài, chính điều đó tạo ra một tổ chức trưởng thành - nơi mỗi cá nhân đều có khả năng tự giải quyết vấn đề.

Doanh nghiệp của bạn đang đi theo câu hỏi nào?

Lãnh đạo có nhận ra không, rằng khi càng lên vị trí cao, người lãnh đạo càng ít được hỏi lại. Mọi người chờ bạn trả lời. Mọi quyết định dường như hội tụ về bạn. Và rồi, rất dễ để bạn tin rằng vai trò của mình là phải có đáp án cho mọi thứ.

Nhưng chính khoảnh khắc đó, rủi ro lớn nhất bắt đầu xuất hiện. Bởi khi một tổ chức ngừng đặt câu hỏi, họ không đứng yên mà họ bắt đầu trượt đi trong vô thức.

Họ tiếp tục làm những việc từng đúng trong quá khứ. Họ tối ưu những thứ đáng lẽ phải thay đổi. Họ trả lời rất nhanh… cho những câu hỏi không còn đúng nữa.

Lãnh đạo lúc này không cần thêm một câu trả lời tốt hơn, mà cần dũng khí để dừng lại và tự hỏi: “Liệu mình có đang giải đúng bài toán… hay chỉ đang giải rất giỏi một bài toán đã sai?”

Có thể, lợi thế lớn nhất của bạn trong thời đại này không phải là bạn biết nhiều hơn ai, mà là bạn dám đặt ra những câu hỏi khiến chính mình phải suy nghĩ lại. Và biết đâu, bước ngoặt lớn nhất của doanh nghiệp bạn trong năm nay không đến từ một chiến lược mới, mà đến từ một câu hỏi - đủ đúng.

TS. Quách Tuấn Khanh

Nguồn DNSG : https://doanhnhansaigon.vn/ky-nang-quyen-luc-nhat-cua-lanh-dao-thoi-ai-la-dat-cau-hoi-335001.html