Kỷ nguyên robot hình người: Cơ hội 'đi tắt đón đầu' cho Việt Nam trong cuộc đua nghìn tỷ USD

4 giờ trướcBài gốc

GS. Tan Yap Peng - Hiệu trưởng Đại học VinUni.

Từ công cụ thô sơ đến "người trợ lý" vạn năng

Nếu như trước đây, robot chỉ là những cỗ máy được lập trình cứng nhắc để thực hiện một tác vụ duy nhất như giặt giũ hay nâng đồ, thì tương lai của ngành này đang chứng kiến một cuộc lột xác ngoạn mục. Trao đổi về xu hướng này, GS Tan Yap Peng - Hiệu trưởng Đại học VinUni - nhận định ngành robot đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình "chuyên dụng" sang "đa dụng". Nhờ sự tích hợp của các mô hình ngôn ngữ - thị giác - hành động (VLA), robot tương lai sẽ không chỉ hiểu hình ảnh, video mà còn thấu hiểu ngôn ngữ tự nhiên của con người để thực thi mệnh lệnh.

Không chỉ thông minh hơn về trí tuệ, "thể xác" của robot cũng đang được cách mạng hóa. GS Kurt Kremer - Viện Max Planck, Đức, một chuyên gia hàng đầu về vật liệu - nhấn mạnh vai trò của "vật liệu mềm". Thay thế cho những khung kim loại nặng nề, robot thế hệ mới sẽ sử dụng các loại vật liệu mềm như polymer thông minh, nhẹ, giá rẻ và mô phỏng được sự linh hoạt của sinh vật sống.

Đồng quan điểm về sự tiến hóa hình thể này, GS Ho-Young Kim - Giáo sư Kỹ thuật Cơ khí tại Đại học Quốc gia Seoul (SNU) - chia sẻ một tầm nhìn xa hơn, nơi robot có thể sở hữu cơ mặt và cơ tay tinh xảo hệt như con người. Dù thừa nhận việc tạo ra các "cơ thịt nhân tạo" vẫn là bài toán khó cần nhiều thời gian, nhưng các nhà khoa học tin rằng sự kết hợp giữa vật liệu mềm và cơ chế điều khiển tiên tiến sẽ giúp robot đạt được sự linh hoạt chưa từng có.

"Mỏ vàng" nghìn tỷ USD đang dịch chuyển về châu Á

TS Nguyễn Trung Quân - Chủ tịch VinMotion.

Sự phát triển vượt bậc về công nghệ đang mở ra một thị trường khổng lồ. Dẫn chứng số liệu từ các báo cáo quốc tế, TS Nguyễn Trung Quân - Chủ tịch VinMotion - cho biết quy mô thị trường AI năm 2024 ước tính khoảng 196,63 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng vọt lên gần 827 tỷ USD vào năm 2030. Đáng chú ý hơn, lĩnh vực "AI vật lý" - sự kết hợp giữa AI và robot - được dự báo có thể chạm ngưỡng 10.000 tỷ USD trong thập kỷ tới.

Trong cuộc đua này, dù các tên tuổi lớn như Tesla, Boston Dynamics hay Figure AI đang dẫn đầu xu hướng phát triển robot hình người, trọng tâm của thị trường lại đang dần nghiêng về phương Đông. GS Tan Yap Peng đưa ra dự báo đầy lạc quan: đến năm 2030, gần 50% thị trường robot sẽ nằm tại châu Á. Đây chính là tín hiệu cho thấy dư địa phát triển cực lớn dành cho các quốc gia trong khu vực, trong đó có Việt Nam.

Với khả năng mô phỏng hành vi và dáng hình con người, robot hình người đang thâm nhập vào mọi ngõ ngách của đời sống.

Trong công nghiệp và hậu cần, các robot cộng tác (cobot) đang làm việc song hành cùng con người để nâng cao năng suất và đảm bảo an toàn lao động. Các ông lớn như Amazon đã triển khai hàng trăm nghìn robot để bốc xếp kho hàng.

Theo GS Tan Yap Peng, dịch vụ và đời sống là "mảnh đất màu mỡ" nhất cho robot hình người, đặc biệt trong việc chăm sóc người cao tuổi, phục vụ tại khách sạn hay quán cà phê.

Trong khi đó, GS Ho-Young Kim vẽ ra viễn cảnh về các robot micro-nano có khả năng đi vào cơ thể để hỗ trợ phẫu thuật, hay các robot hỗ trợ vận động cho người già trong bối cảnh dân số già hóa.

Việt Nam: Vị thế và chiến lược "người đến sau"

Trong bức tranh toàn cảnh đó, Việt Nam đang đứng ở đâu? Các chuyên gia quốc tế đều đồng thuận rằng, dù xuất phát sau các cường quốc như Mỹ hay Trung Quốc, Việt Nam vẫn nắm giữ những lợi thế cạnh tranh độc đáo.

GS Tan Yap Peng cho rằng việc "đi sau" giúp Việt Nam tránh được "vết xe đổ" của các hệ thống công nghệ cũ kỹ, cứng nhắc. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực trẻ, tài năng và nhiệt huyết của Việt Nam cũng gây ấn tượng mạnh với GS Kurt Kremer. Ông đánh giá đây là nền tảng quan trọng để bắt kịp thế giới.

Cùng với đó, sự hiện diện của các hệ sinh thái công nghệ lớn như Vingroup, với các đơn vị như VinMotion hay VinUni, đang tạo ra các "phòng thí nghiệm sống" lý tưởng. Đây là nơi cung cấp dữ liệu thực tế và các bài toán hóc búa thu hút giới nghiên cứu quốc tế đến hợp tác.

Vậy Việt Nam nên chọn hướng đi nào cho phù hợp?

“Việt Nam cần lựa chọn những lĩnh vực mà chúng ta có thể tạo ra giá trị khác biệt và thực sự quan trọng với đất nước. Cơ hội rất nhiều, bởi robot vẫn là một ngành phát triển nhanh, chưa quốc gia nào có thể tuyên bố đã giải quyết xong mọi vấn đề.

Như robot hình người chẳng hạn - dù một số robot hiện nay có ngoại hình rất giống con người, đó mới chỉ là “phần cứng”. Còn về phần mềm, thuật toán AI, ứng dụng robot trong sản xuất, y tế, giáo dục, chuyển đổi xanh… vẫn còn vô số khoảng trống để Việt Nam phát triển các robot chuyên biệt, giải quyết những bài toán mang tính đặc thù của Việt Nam”, GS Tan Yap Peng nói.

GS Kurt Kremer - Viện Max Planck, Đức.

Đồng tình với ý kiến này, GS Kurt Kremer cho rằng: “Việt Nam nên lựa chọn những lĩnh vực mà hiện chưa bước vào giai đoạn thương mại hóa, nhưng có thể dự đoán rằng trong vài năm tới việc thương mại hóa sẽ diễn ra và các quốc gia khác cũng chỉ mới bắt đầu. Như vậy, Việt Nam sẽ có lợi thế xuất phát sớm và không mất quá nhiều thời gian để rượt đuổi”.

Cơ hội cho Việt Nam trong kỷ nguyên robot là rất lớn, nhưng để biến tiềm năng thành hiện thực, chúng ta cần một chiến lược khôn ngoan. Với sự chuẩn bị về hành lang pháp lý và sự dấn thân của các doanh nghiệp công nghệ, giấc mơ về những robot "Make in Vietnam" vươn tầm thế giới là hoàn toàn có cơ sở.

Hiền Thảo

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/cong-nghe/ky-nguyen-robot-hinh-nguoi-co-hoi-di-tat-don-dau-cho-viet-nam-trong-cuoc-dua-nghin-ty-usd/20260216091409058