Ngày 5-6-1911, từ Bến cảng Nhà Rồng, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đặt chân lên tàu Đô đốc Latouche-Tréville, mang theo khát vọng cháy bỏng: tìm ra con đường giải phóng dân tộc khỏi xiềng xích nô lệ của thực dân, đế quốc. Quyết định ấy không chỉ mở ra một chương mới trong cuộc đời của một con người, mà còn là khởi nguồn của cả một sự nghiệp cách mạng vĩ đại làm thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam.
Bến Nhà Rồng đầu thế kỷ XX. Từ nơi này, ngày 5-6-1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã rời Tổ quốc trên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville để thực hiện hoài bão giải phóng nước nhà khỏi ách nô lệ của thực dân, đế quốc. Ảnh: Tư liệu TTXVN
Tìm ra con đường giải phóng dân tộc
Trước Người, các bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Hoàng Hoa Thám đều là những nhà yêu nước nhiệt thành, đã không tiếc thân mình dấn bước trên con đường cứu nước. Tuy nhiên, mỗi hướng đi đều gặp phải giới hạn của thời đại. Sự bế tắc của các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đặt dân tộc Việt Nam trước một câu hỏi sống còn: Đâu là con đường đúng đắn để giải phóng dân tộc?
Trong bối cảnh ấy, sự lựa chọn của Nguyễn Tất Thành mang tính đột phá. Người không đi sang phương Đông như các bậc cha anh mà hướng về phương Tây - về nước Pháp, ngay sào huyệt của thực dân. Giáo sư Trần Văn Giàu từng khái quát tinh thần ấy bằng câu nói nổi tiếng: "Không vào hang hổ, sao trói được hổ". Ba mươi năm bôn ba qua các châu lục, làm đủ nghề từ phụ bếp trên tàu biển, quét tuyết ở London, rửa ảnh ở Paris cho đến hoạt động cách mạng ở Mátxcơva, Quảng Châu, Người đã tận mắt chứng kiến đời sống của giai cấp công nhân, nỗi đau của các dân tộc thuộc địa và sự thật phũ phàng đằng sau những khẩu hiệu "Tự do, bình đẳng, bác ái" mà bọn thực dân, đế quốc rao giảng.
Năm 1920, người thanh niên yêu nước Nguyễn Ái Quốc tham dự Đại hội lần thứ 18 Đảng Xã hội Pháp ở thành phố Tours với tư cách đại biểu Đông Dương. Nguyễn Ái Quốc trở thành một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp và cũng là người cộng sản đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Ảnh: Tư liệu
Bước ngoặt quyết định đến vào tháng 7-1920, khi Nguyễn Ái Quốc tiếp xúc với "Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa" của V.I. Lênin. Người xúc động, ngồi một mình trong căn buồng nhỏ mà nói to như đang nói trước quần chúng: "Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!" Người đã bắt gặp “cẩm nang thần kỳ” - chủ nghĩa Mác - Lênin, lấy đó làm kim chỉ nam cho cuộc đời hoạt động cách mạng của mình. Từ chủ nghĩa yêu nước, Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin; từ một chiến sĩ giải phóng dân tộc trở thành chiến sĩ cộng sản quốc tế đầu tiên của Việt Nam. Tại Đại hội Tours tháng 12-1920, Người là một trong những thành viên sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Mười năm sau, ngày 3-2-1930, dưới sự chủ trì của Người, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước kéo dài nhiều thập niên, đưa cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng vô sản thế giới.
Dấu ấn Hồ Chí Minh trên đất Khánh Hòa
Trên hành trình lịch sử ấy, Khánh Hòa có một mối duyên đặc biệt với Bác Hồ kính yêu. Thuở thiếu thời, trên đường từ Huế vào dạy học ở Trường Dục Thanh (Phan Thiết), người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã đi qua đất Khánh Hòa, in dấu chân trên dải đất ven biển này.
Đặc biệt, ngày 18-10-1946, sau 35 năm rời bến Nhà Rồng, trên đường từ Pháp về nước sau Hội nghị Fontainebleau, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân tại vịnh Cam Ranh, hội kiến với Cao ủy Pháp d'Argenlieu. Đây là lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất Bác trở lại miền Nam yêu thương. Trên tuần dương hạm Suffren, Bác kiên quyết bác bỏ yêu sách đòi quân đội ta rút khỏi miền Nam, khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Cũng trên đất Khánh Hòa, cuộc chiến đấu 101 ngày đêm tại Mặt trận Nha Trang - Khánh Hòa, mở đầu từ ngày 23-10-1945, đã làm chậm bước tiến của quân viễn chinh Pháp, tạo thời cơ quý báu để cả nước chuẩn bị kháng chiến lâu dài. Bác Hồ đã viết thư khen ngợi: "Tổ quốc biết ơn các bạn, toàn thể đồng bào noi gương các bạn". Lời khen ấy đã trở thành niềm tự hào, là động lực cho các thế hệ Khánh Hòa trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ và trong công cuộc dựng xây quê hương sau ngày đất nước thống nhất.
Nhìn lại hành trình 115 năm kể từ ngày người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời bến Nhà Rồng, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân Khánh Hòa hôm nay càng thấm thía: con đường mà Bác đã chọn cho dân tộc không chỉ giải phóng đất nước khỏi ách nô lệ, mà còn dẫn lối cho mỗi địa phương, mỗi con người Việt Nam tự tin tiến bước tới tương lai. Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng hành động cụ thể: dám nghĩ, dám làm, đặt lợi ích của Nhân dân lên trên hết, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đó chính là cách Khánh Hòa, vùng đất từng vinh dự in dấu chân Người cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
NGUYỄN QUỐC VIỆT
Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Khánh Hòa