'Ký ức' ngày Tổng tuyển cử

2 ngày trướcBài gốc

Vợ chồng cụ ông Lê Văn Lân và bà Nguyễn Thị Chén nhớ về Bác Hồ và những lần đi bầu cử trong cuộc đời.

1. Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lộng gió, trước đông đảo đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Chính phủ lâm thời trang trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Bản Tuyên ngôn lịch sử không chỉ là lời tuyên bố với toàn thế giới về sự ra đời chính thức của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, qua đó còn khẳng định về quyền độc lập, tự do, quyền được sống, được mưu cầu hạnh phúc của người dân Việt Nam.

Tuy nhiên sau niềm vui ấy, chính quyền cách mạng còn non trẻ của nước ta phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thách thức, “thù trong giặc ngoài” khi các thế lực đế quốc và tay sai, phản động không ngừng âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng.

Bấy giờ, dưới danh nghĩa quân đồng minh, ngoài phía Bắc nước ta gần 20 vạn quân Tưởng (Tưởng Giới Thạch) kéo vào, ở phía Nam cũng có hàng vạn quân Anh, chúng luôn tìm cách để thâu tóm quyền lực, lật đổ chính quyền; bên cạnh đó là các đảng phái cũng nổi dậy tìm cách chống phá. Cùng với đó, “di sản” mà chính quyền cách mạng phải tiếp nhận còn là “cả một gia tài đổ nát do chế độ cũ để lại: Công nghiệp phá sản, nông nghiệp đình đốn, tài chính kiệt quệ, nạn đói đe dọa trầm trọng. Hơn 90% dân số mù chữ, tệ nạn xã hội nặng nề, kinh nghiệm quản lý chính quyền chưa có... giặc ngoài thù trong, khó khăn chồng chất đang đặt chính quyền cách mạng đứng trước thử thách “ngàn cân treo sợi tóc”. Vận mệnh của Tổ quốc, nền độc lập vừa giành được của dân tộc đang đứng trước nguy cơ mất còn” (Cổng thông tin điện tử Quốc Hội Việt Nam).

Cách mạng Tháng Tám thành công, giành được chính quyền đã khó, nhưng trong tình thế ngặt nghèo, việc giữ vững được chính quyền cách mạng cam go không kém. Trong hoàn cảnh ấy, một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là phải thực hiện quyền dân chủ cho toàn thể Nhân dân - tổ chức tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Điều này được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời.

Báo Cứu quốc (số ra ngày 31/12/1945) dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về Tổng tuyển cử: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà. Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử; hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Vì lẽ đó, cho nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng, tức là dân chủ, đoàn kết. Do Tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội, Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ. Chính phủ đó thật là chính phủ của toàn dân”.

Và ngày 5/1/1946, trước thềm Tổng tuyển cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu: “... Ngày mai là một ngày sẽ đưa Quốc dân ta lên con đường mới mẻ. Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà Nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình”.

Đáp lại lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 6/1/1946, Nhân dân cả nước với tinh thần đoàn kết, ý thức được quyền lợi và trách nhiệm công dân, đã cùng nhau háo hức đi bầu cử - toàn dân đi bỏ phiếu.

“Cả nước đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau, 43% không đảng phái, 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng, 10 đại biểu phụ nữ và 34 đại biểu các dân tộc thiểu số... Thắng lợi của Tổng tuyển cử tháng 1-1946 đánh dấu mốc phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam" (Cổng thông tin điện tử Quốc Hội Việt Nam).

2. Đã ở tuổi “xưa nay hiếm”, trong nhiều lẫn lộn của tuổi già, nhưng bậc lão niên Lê Văn Lân, 95 tuổi làng Bàn Thạch, xã Sao Vàng lại chưa quên không khí náo nức, rộn ràng của ngày Tổng tuyển cử đầu tiên trong cả nước.

“Khi đó, tôi mới chỉ 15 tuổi, chưa đủ tuổi để được đi bỏ phiếu, cũng chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa của việc đi bầu cử, nhưng thầy (bố) tôi thì có. Ông dù chỉ là nông dân song rất trách nhiệm. Ngày hôm ấy, thầy tôi dậy sớm để sửa soạn, trời sáng rõ thì người trong làng í ới gọi nhau, tiếng cười nói, bàn tán rộn ràng. Không khí ấy khiến đám trẻ con chúng tôi tò mò lắm, thế là cũng rủ nhau đi theo sau người lớn... để xem. Đến địa điểm bỏ phiếu, đám trẻ con chúng tôi đứng ở bên ngoài nhìn vào, không khí nghiêm trang bên trong khiến chúng tôi không còn dám la hét ồn ào... Và buổi tối hôm đó, trong bữa cơm cả gia đình quây quần, thầy tôi nói về bầu cử, về quyền của tự do của công dân, về những sự thay đổi với niềm háo hức và cả thiêng liêng”.

“Sau 14 năm, năm 1960, trong kỳ bầu cử khóa 2, tôi đã được thực hiện quyền công dân - là cử tri đi bỏ phiếu. Cảm giác được cầm lá phiếu, được tự tay lựa chọn người đại biểu cho mình gánh vác công việc đất nước, thực sự rất đỗi tự hào và trân trọng. Xúc cảm ấy, rất khó để diễn tả” - cụ ông Lê Văn Lân nhớ lại.

Ngồi kế bên cụ Lân, cụ bà Nguyễn Thị Chén - 89 tuổi là bà giáo làng đã nghỉ hưu góp lời: “Tổng tuyển cử đầu tiên, tôi mới chỉ 9 tuổi, thầy tôi trước đó giác ngộ lí tưởng cách mạng sớm, ông là cán bộ tiền khởi nghĩa, từng có thời gian hoạt động bí mật. Vì thế, trong Cách mạng Tháng Tám, rồi ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập và cả ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, thầy tôi thường nói nhiều về cách mạng, về Bác Hồ, về độc lập, tự do... tất cả đều với thái độ nghiêm túc và trân trọng... Chính điều đó khiến tôi chẳng thể quên”.

80 năm về trước, vượt muôn vàn khó khăn, thách thức, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đã thành công vang dội không chỉ đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng mà còn mở ra một thời kỳ mời, “thời kỳ đất nước ta có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại”. Từ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nay là nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, đất nước ta đã và đang có những bước chuyển mình, phát triển mạnh mẽ.

Bài và ảnh: Bùi Trang

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/ky-uc-ngay-tong-tuyen-cu-41132.htm