Làm bạn ông Trump rất khó

4 giờ trướcBài gốc

Theo New York Times, nguyên thủ các nước ngày càng phải lựa chọn giữa việc làm hài lòng Tổng thống Mỹ hoặc đáp ứng cử tri trong nước, sau cùng, không phải ai cũng chọn ông Trump.

Trường hợp mới nhất là Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Trong gần một năm cầm quyền, ông Merz từng đầu tư đáng kể vào mối quan hệ với ông Trump, ông Merz đã có tới hai lần đến thăm Nhà Trắng.

Những tình bạn rạn nứt

Ông Merz cũng từng thường xuyên khen ngợi ông Trump công khai trước truyền thông và cả trong những trao đổi riêng. Berlin đáp ứng hầu hết yêu cầu của Washington liên quan tới chiến sự Iran, bao gồm cho phép Mỹ sử dụng toàn bộ các căn cứ quân sự của Đức, cũng như cam kết điều tàu rà phá thủy lôi tới eo biển Hormuz sau khi chiến sự kết thúc.

Tuy nhiên, cuộc chiến đã gây tổn hại đáng kể đến kinh tế Đức, tạo sức ép chính trị đối với ông Merz. Chính phủ Đức đã phải hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay. Những áp lực dồn nén dường như khiến ông Merz “bùng phát”.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng hồi tháng trước. Ảnh: New York Times.

Ông Merz, người vốn có xu hướng phát biểu ngoài kịch bản trong các sự kiện không chính thức, đã nói với một nhóm học sinh trung học Đức đầu tuần này rằng chính phủ Iran đã “làm bẽ mặt” nước Mỹ, khi họ kéo dài được tiến trình đàm phán.

“Rõ ràng người Mỹ không có chiến lược. Vấn đề của những cuộc xung đột như thế này không chỉ là bước vào, mà còn phải biết cách rút đi. Chúng ta đã thấy điều đó ở Afghanistan, rồi ở Iraq. Với tình hình hiện nay, Mỹ ít nhất là thiếu cân nhắc chiến lược, tôi chưa thấy Mỹ chọn được lối thoát nào”, ông Merz phát biểu tại một trường trung học ở miền Tây nước Đức ngày 27/4.

Ông Trump nhanh chóng đáp trả. Ông cáo buộc ông Merz ủng hộ tham vọng hạt nhân của Iran, đồng thời tuyên bố ông đang xem xét khả năng giảm số lượng binh sĩ Mỹ đồn trú tại Đức.

Diễn biến này cho thấy ông Merz đang mất dần sự kiên nhẫn trước chiến sự Iran. Kể từ khi chiến sự bắt đầu, hầu hết lãnh đạo châu Âu đều đã có lúc lên tiếng chỉ trích cuộc chiến, chỉ trích cách ông Trump vận hành cuộc chiến, hoặc chỉ trích... cả hai.

“Khi chúng ta nghiêm túc, chúng ta không thể hôm sau lại nói điều ngược lại với hôm trước. Có lẽ, cũng không nên phát biểu mỗi ngày”, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu hồi đầu tháng này. Dù ông không nhắc trực diện đến ai, nhưng ai nghe cũng hiểu.

Ông Macron và ông Trump cũng từng có mối quan hệ thân thiết. Dù vậy, sự chuyển dịch sang công kích, chỉ trích giữa đôi bên cho thấy mức độ thân mật đã suy giảm đáng kể.

Thủ tướng Anh Keir Starmer trong tháng này cho biết ông đã "chán ngấy" ông Trump.

Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Pedro Sanchez là người hưởng lợi nhiều nhất về mặt chính trị khi phản đối ông Trump. Việc ông Sanchez sớm công khai phản đối chiến sự Iran, từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Tây Ban Nha. Điều này khiến ông Trump tức giận, nhưng lại giúp cải thiện vị thế chính trị của ông Sanchez ở trong nước.

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, người vốn được xem là đồng minh thân cận của ông Trump tại châu Âu, hiện cũng giữ khoảng cách với các tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ nhằm vào Iran.

Những phát biểu gay gắt của ông Trump không còn gây sửng sốt với các nhà lãnh đạo châu Âu. Với họ, ông Trump ngày càng trở thành nhân tố tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dần dần, những tuyên bố cứng rắn của ông chỉ còn nhận lại sự thờ ơ từ châu Âu.

Châu Âu không “xuống nước”, nhưng cũng khó “lên tiếng”

Mỹ phát động cuộc chiến tại Iran mà không có sự tham vấn các đồng minh NATO, sau đó, Mỹ cũng không nhận được sự hỗ trợ của đồng minh trong chiến sự dù đã lên tiếng kêu gọi. Theo chuyên gia bình luận chính trị Serge Schmemann của New York Times, điều này cho thấy châu Âu không còn xem Mỹ là “lãnh đạo của thế giới tự do”.

Trước đây, những phát ngôn mang tính công kích của ông Trump thường khiến các nhà lãnh đạo châu Âu cố xoa dịu ông bằng sự tán dương và ngoại giao mềm mỏng.

Tuy nhiên, sau hơn một năm ông Trump trở lại Nhà Trắng, châu Âu dường như đã đi đến kết luận rằng nhượng bộ cũng không có tác dụng. Ngoài các biện pháp thuế quan từng áp dụng rộng rãi ngay đầu nhiệm kỳ hai, ông Trump còn gây choáng váng khi yêu cầu Đan Mạch nhượng lại Greenland cho Mỹ.

Dần dần, châu Âu giảm độ tin cậy đặt vào Mỹ và ông Trump. Dù vậy, để châu Âu đưa ra được tiếng nói có trọng lượng trong các vấn đề lớn của thế giới vẫn là thách thức.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cùng dự hội nghị ở Paris ngày 17/4. Ảnh: New York Times.

Khi Tổng thống Pháp Macron tiếp đón lãnh đạo Anh, Đức và Italy tại Điện Élyseé ở Paris ngày 17/4, châu Âu muốn tìm thấy vai trò trong cuộc chiến Iran. Các nhà lãnh đạo đã họp trực tuyến với đại diện của gần 50 quốc gia nhằm bàn cách khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, đến giờ, châu Âu vẫn đứng ở vị trí ban đầu khi chiến sự Iran nổ ra: Đứng ngoài quan sát.

“Đây là giai đoạn rất khó khăn đối với châu Âu. Chừng nào châu Âu chưa sẵn sàng sử dụng sức mạnh để đạt mục tiêu, họ sẽ không có nhiều ảnh hưởng”, chuyên gia chính sách cấp cao Celia Belin (Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu) nhận định.

Việc thiếu tiếng nói trong giai đoạn quyết định của cuộc chiến Iran một phần bắt nguồn từ lựa chọn của châu Âu: Không tham gia hỗ trợ Mỹ.

Quyết định này được người dân châu Âu ủng hộ, nhưng lại khiến các chính phủ châu Âu gặp khó khi xung đột Iran gây tác động lên nền kinh tế toàn cầu. Việc từng từ chối ủng hộ ông Trump cũng khiến họ hiện có rất ít đòn bẩy với Washington.

“Châu Âu phải học cách thích nghi với thời kỳ mới. Châu Âu không hành động theo mong muốn của Mỹ trong vấn đề Iran, nên Mỹ cũng không để châu Âu đóng vai trò trong vấn đề này”, bà Arancha González Laya, cựu Ngoại trưởng Tây Ban Nha, nhận định.

Châu Âu muốn có tiếng nói trong vấn đề tại eo biển Hormuz, nhưng cả Mỹ và Iran hiện đều không coi trọng tiếng nói của châu Âu. Ảnh: New York Times.

Ngoài ra, nội bộ châu Âu cũng tồn tại bất đồng ngay trong kế hoạch mở lại eo biển Hormuz.

Anh và Đức thể hiện lập trường gần gũi với Mỹ, họ muốn Mỹ cùng tham gia chiến dịch mở lại eo biển khi xung đột kết thúc. Trong khi Pháp chủ động loại Washington ra khỏi sáng kiến, coi đây là diễn đàn dành riêng cho các bên “không tham chiến”. Sự bất đồng khiến các quốc gia khác băn khoăn.

Cựu Ngoại trưởng Tây Ban Nha Gonzalez Laya cho rằng sự khác biệt giữa các bên là “biểu hiện khác nhau của cùng một thực tế”.

“Cuối cùng, tất cả các bên phải ngồi lại để bàn cách mở lại eo biển Hormuz. Những người hoài nghi cho rằng việc này chỉ mang tính hình thức. Nhưng với những người có kinh nghiệm sẽ hiểu rằng đây là quá trình các bên học cách vận hành trong một thế giới không còn phụ thuộc nhiều vào Mỹ”, bà Laya nói.

Mỹ chặn bắt tàu chở dầu liên quan Iran Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết trong ngày 21/4, lực lượng Mỹ đã tiến hành kiểm tra và chặn bắt đối với tàu chở dầu M/T Tifani, tàu không mang quốc tịch và đang bị trừng phạt. Quá trình chặn bắt không xảy ra sự cố. Bộ này nhấn mạnh sẽ tiếp tục thực thi pháp luật hàng hải trên phạm vi toàn cầu nhằm ngăn chặn những tàu bị trừng phạt cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran.

An Hòa

Nguồn Znews : https://znews.vn/lam-ban-ong-trump-rat-kho-post1648034.html