UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có công văn yêu cầu các chủ đầu tư dự án nhà máy điện mặt trời, điện gió trên địa bàn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật khi triển khai dự án năng lượng tại khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia.
Dự án năng lượng nhà máy điện mặt trời Mũi Né.
Theo đó, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các chủ đầu tư thực hiện đúng Luật Địa chất và khoáng sản. Khi thi công các hạng mục đòi hỏi phải đào đắp, san gạt bề mặt địa hình, tác động trực tiếp đến khoáng sản dự trữ, chủ đầu tư phải báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng chủ tịch UBND tỉnh để kiểm tra, quyết định việc cho phép thu hồi hoặc không thu hồi khoáng sản.
Tuyệt đối không được tự ý thu hồi hoặc cho phép tổ chức, cá nhân khác khai thác khoáng sản trong khu vực dự án. Việc thu hồi khoáng sản phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản cùng các văn bản pháp luật liên quan.
Chồng lấn khoáng sản titan
Theo quyết định số 1277/QĐ-TTg ngày 1-11-2023 của Thủ tướng Chính phủ và kết luận thanh tra ngày 28-4-2024 của Thanh tra Chính phủ, 14 dự án điện năng lượng tái tạo trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng (khu vực phía đông, trước đây thuộc Bình Thuận) nằm trong vùng dự trữ khoáng sản quốc gia titan.
Tổng mức đầu tư của 14 dự án này vượt hơn 28.000 tỉ đồng, tương đương hơn 1 tỉ USD. Trong đó, dự án có tổng mức đầu tư nhỏ nhất là Nhà máy Điện mặt trời Mũi Né 1.025 tỉ đồng, còn dự án nhà máy điện gió Hòa Thắng 1.2 có mức đầu tư lớn nhất trong các dự án này lên đến hơn 4.700 tỉ đồng.
Phần lớn các dự án đã hoàn thành xây dựng, đưa vào vận hành phát điện thương mại, nhưng có dự án chưa được thanh toán do chưa giải quyết xong vướng mắc về khoáng sản.
Nhà máy điện gió Hòa Thắng 1.2 có mức đầu tư lớn nhất trong các dự án này lên đến hơn 4.700 tỉ đồng.
UBND tỉnh Lâm Đồng đã nỗ lực tích cực tháo gỡ bằng cách ban hành nhiều công văn báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường về kết quả đánh giá mức độ ảnh hưởng của các dự án đến khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia, đồng thời đề nghị sớm chấp thuận phương án đánh giá.
Tỉnh cũng tổ chức đoàn công tác làm việc trực tiếp với Cục Địa chất và khoáng sản Việt Nam, đồng thời phối hợp báo cáo Bộ Công Thương. Chủ đầu tư các dự án cũng chủ động lập báo cáo đánh giá tác động, đề xuất giải pháp bảo vệ khoáng sản.
Tuy nhiên, đến nay chỉ có duy nhất một dự án là Nhà máy Điện mặt trời Hồng Phong 5.2 được Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất về phương án đánh giá mức độ ảnh hưởng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các cơ quan liên quan xem xét, giải quyết 13 dự án còn lại. Do đó, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các chủ đầu tư thực hiện đúng nội dung đánh giá sau khi được bộ thống nhất; đồng thời tuân thủ nghiêm quy định pháp luật nếu tiếp tục có hoạt động đào đắp, san gạt trong quá trình vận hành.
“Ánh sáng” hiếm hoi giữa vướng mắc kéo dài
Nhà máy Điện mặt trời Hồng Phong 5.2 đặt tại xã Hòa Thắng, công suất 48 MWp, tổng mức đầu tư hơn 1.230 tỉ đồng. Dự án đã vận hành phát điện thương mại từ tháng 12-2020.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự án có tổng diện tích sử dụng đất 56 ha, trong đó 55,4 ha nằm hoàn toàn trong khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia titan. Chủ đầu tư đã lập báo cáo đánh giá tác động, mức độ ảnh hưởng đến khoáng sản dự trữ. Báo cáo làm rõ các tác động trực tiếp từ thi công (xử lý nền nhà điều hành, móng trụ đường dây, trạm biến áp, đường nội bộ…) với khối lượng đào đắp trên khoảng 14,5 ha; phần còn lại chỉ ép cọc làm trụ đỡ tấm pin. Giai đoạn vận hành, dự án gây tác động rất ít đến chất lượng khoáng sản.
Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 5.2, dự án năng lượng tái tạo duy nhất ở Lâm Đồng đến thời điểm hiện tại được thống nhất phương án.
Kết quả rà soát cho thấy tổng tài nguyên khoáng vật nặng có ích trong diện tích dự án là hơn 600.000 tấn, zircon hơn 90.000 tấn; phần bị ảnh hưởng trực tiếp (đào đắp) chỉ khoảng 52 tấn khoáng vật nặng có ích và hơn 7 tấn zircon. Báo cáo cũng đánh giá mức độ ảnh hưởng, sự phù hợp với quy hoạch, thời gian hoạt động 50 năm, đề xuất giải pháp bảo vệ khoáng sản.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá hồ sơ đầy đủ, đúng quy định, ranh giới chồng lấn rõ ràng và thời gian hoạt động không vượt quá thời hạn dự trữ. Bộ đã thống nhất với phương án đánh giá và việc triển khai dự án, đồng thời đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng rà soát, hoàn thiện thủ tục đầu tư theo quy định, giám sát chặt chẽ, yêu cầu chủ đầu tư thực hiện nghiêm các giải pháp bảo vệ khoáng sản, chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật nếu vi phạm.
Việc chỉ có một dự án được chấp thuận sau thời gian dài nỗ lực cho thấy tiến độ tháo gỡ vướng mắc vẫn còn chậm. Đây không chỉ là bài toán pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả, môi trường đầu tư; an ninh năng lượng và đặc biệt là sự lãng phí nguồn lực xã hội khi cả tỉ USD đang phải nằm chờ quyết sách gỡ vướng cuối cùng.
PHƯƠNG NAM