Lạm dụng paracetamol: Hiểm họa tiềm ẩn cho cộng đồng

2 giờ trướcBài gốc

Tỷ lệ ngộ độc paracetamol có xu hướng tăng nhanh

Mới đây, một bé gái 14 tuổi ở tỉnh Phú Thọ vì bị đau đầu nên đã uống 3 viên thuốc paracetamol 500mg để giảm đau, sau đó uống thêm 5 viên nữa. Bé gái này nhập viện trong tình trạng choáng váng, nôn nhiều, đau tức hạ sườn phải. Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân uống quá liều paracetamol gây ngộ độc. Bé gái được điều trị tích cực bằng thuốc giải độc, truyền dịch, sau 5 ngày tình trạng bệnh nhân ổn định.

Một trường hợp ngộ độc paracetamol nặng do sử dụng thuốc quá liều kéo dài

Việc nhiều người mua và sử dụng thuốc paracetamol để chữa đau đầu và cảm cúm mà không cần đơn thuốc hay chỉ định của bác sĩ đã trở thành vấn đề đáng lo ngại. Anh V.Q.T ở phường Tương Mai, Hà Nội chia sẻ: “Mỗi khi bị đau đầu, tôi đều dùng paracetamol. Vì thế, trong nhà tôi lúc nào cũng có sẵn vỉ thuốc này. Mọi người trong gia đình tôi đều thường dùng paracetamol để uống mỗi khi đau đầu vì thấy khá hiệu quả”.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy Cao áp Việt - Nga (Bộ Quốc phòng) cho biết, paracetamol là một loại thuốc được sử dụng để làm giảm đau và hạ sốt. Đây là loại thuốc có tính an toàn cao, ít tác dụng phụ khi được sử dụng đúng liều lượng và đúng cách, nhưng việc sử dụng quá liều có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như suy gan, suy thận, viêm tụy, hạ đường huyết và nhiễm acid lactic…

Tỷ lệ ngộ độc paracetamol có xu hướng tăng nhanh

Chỉ vì paracetamol là loại thuốc không kê đơn nên nhiều người đã tự ý mua về sử dụng mà không hiểu rõ về liều lượng an toàn. Vì thế, tỷ lệ ngộ độc paracetamol có xu hướng tăng nhanh. Việc sử dụng thuốc không đúng cách, đặc biệt là uống liên tục khi có những cơn đau nhẹ có thể gây ra những hậu quả không thể lường trước. “Một số người tự ý tăng liều khi thấy thuốc không có tác dụng ngay lập tức. Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Paracetamol có tác dụng giảm đau trong khoảng 4 - 6 giờ. Bởi thế, việc uống thuốc liên tục sẽ không giúp giảm đau mà còn gây tổn thương nghiêm trọng cho gan”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cảnh báo.

Theo bác sĩ Hoàng, một nguyên nhân phổ biến nữa gây quá liều là người bệnh tự ý uống nhiều loại thuốc cảm cúm khác nhau mà không biết các thuốc này đều chứa paracetamol, khiến tổng liều tích lũy vượt ngưỡng an toàn. Ngoài ra, tình trạng lạm dụng thuốc giảm đau ở người đau đầu mạn tính cũng làm tăng nguy cơ tổn thương gan.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho biết thêm, paracetamol truyền qua nhau thai nên nếu phụ nữ mang thai dùng quá liều thì có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ mang thai lạm dụng paracetamol cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn. Đối với người cao tuổi, việc sử dụng paracetamol lâu dài, dùng quá liều có thể làm suy giảm phân tử hemoglobin trong tế bào hồng cầu. Đây là phân tử mang ô-xy nên nếu mất đi một lượng lớn phân tử ngày sẽ gây mệt mỏi, khiến người cao tuổi uể oải, mất năng lượng.

Paracetamol là loại thuốc không kê đơn nên nhiều người đã tự ý mua về sử dụng mà không hiểu rõ về liều lượng an toàn

Thận trọng khi sử dụng paracetamol

Theo khuyến cáo y khoa, nguy cơ ngộ độc tăng cao khi tổng liều paracetamol vượt 7,5g/ngày, tương đương khoảng 15 viên 500mg. Trên thực tế, tổn thương gan vẫn có thể xảy ra ở liều thấp hơn, dao động từ 4 - 10g, tùy vào thể trạng, chức năng gan và việc có sử dụng rượu bia hoặc dùng kèm thuốc khác. Ở trẻ em, paracetamol không được tính theo số viên mà dựa vào cân nặng. Trẻ chỉ nên dùng liều từ 10 - 15mg/kg mỗi lần, tổng liều trong 24 giờ không vượt quá 50 - 70mg/kg. Khi trẻ dùng từ 120 - 150mg/kg/ngày, nguy cơ ngộ độc gan có thể xảy ra cả khi thuốc được chia nhiều lần. “Việc sử dụng paracetamol trên 4g mỗi ngày đối với người lớn và 50 - 70mg/kg đối với trẻ em là đã vượt quá liều an toàn. Bởi thế, việc tự ý tăng liều hoặc dùng thuốc không có sự chỉ định của bác sĩ là rất nguy hiểm”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh.

Việc sử dụng quá liều có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như suy gan, suy thận, viêm tụy, hạ đường huyết và nhiễm acid lactic…

Những vụ ngộ độc paracetamol ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí là tính mạng. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho biết, ngộ độc paracetamol thường không có biểu hiện rõ ràng ngay lập tức. Khi dùng paracetamol quá liều, phần lớn thuốc sẽ được hấp thu trong 2 giờ đầu tiên và nồng độ đỉnh đạt được sau khi sử dụng thuốc 1 giờ. Biểu hiện lâm sàng khi ngộ độc paracetamol còn phụ thuộc vào liều lượng đã uống và thời gian uống thuốc. “Ngộ độc paracetamol thường diễn tiến âm thầm. Trong 24 giờ đầu, người bệnh có thể chỉ mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn. Sau 2 - 5 ngày, các biểu hiện tổn thương gan như: đau tức hạ sườn phải, vàng da, rối loạn đông máu, lú lẫn mới xuất hiện. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành suy gan cấp, đe dọa tính mạng”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho hay.

Đối với trẻ em khi dùng quá liều paracetamol trong vòng 24h sẽ có biểu hiện: Trẻ bỏ bú, chán ăn, buồn nôn, nôn, đau bụng. Nếu nặng có thể gây hôn mê, suy nhược cơ thể.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng khuyến cáo, mặc dù paracetamol là thuốc không cần kê đơn và rất dễ dàng mua được nhưng người dùng phải rất thận trọng. Chỉ nên sử dụng đúng liều, đúng khoảng cách giữa các lần uống, không dùng kéo dài và không phối hợp nhiều loại thuốc chứa cùng hoạt chất nếu không có chỉ định của bác sĩ. Với trẻ em, chức năng gan chưa phát triển đầy đủ và người lớn tuổi càng phải thận trọng khi sử dụng paracetamol.

“Người dân cần tỉnh táo và thận trọng trong việc sử dụng thuốc để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân và gia đình. Để sử dụng paracetamol an toàn, người dùng cần tuân thủ đúng liều lượng, đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và không nên tự ý tăng liều khi không có chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt, khi thấy cơ thể có phản ứng bất thường sau khi sử dụng paracetamol, người dùng cần ngừng thuốc ngay và tìm đến sự tư vấn của y tế”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng đưa ra lời khuyên.

Ngọc Nhi/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/suc-khoe/lam-dung-paracetamol-hiem-hoa-tiem-an-cho-cong-dong-post1268721.vov