Làm gì để SCIC trở thành Quỹ đầu tư quốc gia đủ mạnh?

2 giờ trướcBài gốc

Ông Nguyễn Chí Thành, Chủ tịch SCIC.

Ông Nguyễn Chí Thành cho biết:

Việc chuyển đổi SCIC, tiến tới thành lập Quỹ đầu tư Quốc gia là một bước đi có ý nghĩa chiến lược đối với Việt Nam.

Thứ nhất, khu vực doanh nghiệp nhà nước vẫn đang nắm giữ một khối tài sản rất lớn, khoảng gần 4 triệu tỷ đồng, việc quản lý và đại diện chủ sở hữu vốn tiếp tục phân tán ở nhiều bộ, ngành và địa phương. Khi hình thành Quỹ đầu tư Quốc gia, chúng ta sẽ có điều kiện từng bước tập trung các tài sản và nguồn vốn này về một đầu mối, tái cơ cấu theo hướng hiệu quả, bền vững và theo nguyên tắc thị trường, qua đó hình thành một tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, có khả năng: quản lý hiệu quả tài sản quốc gia; bảo toàn và gia tăng giá trị vốn trong dài hạn; tối ưu hóa phân bổ nguồn lực của nhà nước đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Thứ hai, độ mở nền kinh tế Việt Nam hiện nay đã vượt 200% GDP, trong đó khu vực FDI chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu, chúng ta ngày càng hội nhập sâu rộng nhưng cũng đồng thời nhạy cảm hơn trước các biến động toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc hình thành một Quỹ đầu tư Quốc gia vận hành theo hệ thống quản trị và kiểm soát rủi ro chuyên nghiệp sẽ đóng vai trò như một “lớp đệm tài chính”, góp phần: tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế; ổn định thị trường tài chính khi có biến động qua đó hạn chế tác động từ các cú sốc kinh tế và địa chính trị. Quỹ có thể can thiệp kịp thời trong giai đoạn kinh tế, thị trường biến động, cung cấp thanh khoản khi cần thiết, đóng vai trò “người mua cuối cùng” để bảo vệ các doanh nghiệp chiến lược (tương tự như việc đầu tư vào Vietnam Airlines vừa qua).

Thứ ba, tài nguyên thiên nhiên là hữu hạn, các động lực tăng trưởng truyền thống ngày càng cạnh tranh, nhưng tài sản tài chính nếu được quản lý và đầu tư hiệu quả có thể sinh lời bền vững bằng các công cụ tài chính và bằng vòng quay của đồng vốn trong dài hạn. Đối với một quốc gia như Việt Nam, việc phát triển một Quỹ đầu tư Quốc gia theo hướng đầu tư tăng trưởng là một lựa chọn tất yếu.

Mô hình Quỹ đầu tư quốc gia là không chỉ quản lý vốn, mà còn đóng vai trò nhà đầu tư dẫn dắt, huy động và tập trung nguồn lực từ quá trình cơ cấu lại vốn tại doanh nghiệp nhà nước và các nguồn lực nhà nước khác, thực hiện vai trò vốn mồi, dẫn dắt thị trường thu hút các nhà đầu tư tư nhân trong và ngoài nước để hình thành các hệ sinh thái đầu tư quy mô lớn đầu tư phát triển các doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả, đặc biệt trong các lĩnh vực như kết cấu hạ tầng chiến lược; chuyển đổi xanh; kinh tế số; công nghệ cao. Thông qua thành lập các quỹ trong quỹ, quỹ hạ tầng, quỹ KHCN và đổi mới sáng tạo, quỹ tài chính xanh, đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, rủi ro cao và thời gian thu hồi dài. Nếu không có sự tham gia của Nhà nước với vai trò dẫn dắt, khu vực tư nhân sẽ khó có thể tham gia mạnh mẽ.

Trong bối cảnh đó, SCIC với vai trò Quỹ đầu tư Quốc gia sẽ: giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư; tạo niềm tin thị trường; kích hoạt dòng vốn tư nhân. Với lợi thế về quy mô, Quỹ cũng có khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí thấp, qua đó góp phần giảm chi phí vốn cho các dự án qua đó, một đồng vốn nhà nước có thể kéo theo nhiều đồng vốn xã hội, góp phần gia tăng tổng đầu tư toàn nền kinh tế. Về dài hạn, nguồn tích lũy từ Quỹ sẽ hình thành một dự phòng tài chính quốc gia, góp phần giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

Về kinh nghiệm quốc tế, thực tiễn quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia từ các nền kinh tế châu Á, các nước vùng Vịnh đến các quốc gia OECD đã triển khai thành công mô hình này.

Xin ông chia sẻ chi tiết hơn về các bước đi chiến lược để SCIC trong thời gian tới, làm sao vừa tiếp tục “bà đỡ” hỗ trợ doanh nghiệp, vừa tăng cường năng lực, tiến tới Quỹ đầu tư quốc gia?

-Theo Chiến lược phát triển SCIC 2026-2030, trong giai đoạn 2026 – 2027, SCIC tập trung triển khai hoàn thành phân loại, cơ cấu lại, bán vốn tại các doanh nghiệp căn cứ Quyết định cấp có thẩm quyền về tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước và tiếp nhận các doanh nghiệp thuộc đối tượng chuyển giao về SCIC theo quy định của pháp luật. Trong giai đoạn này, SCIC chú trọng vào công tác hoàn thiện tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng hành lang pháp lý. Giai đoạn 2028 – 2030, SCIC tiếp tục cơ cấu lại và bán vốn tại các doanh nghiệp trong danh mục để tập trung tích lũy nguồn vốn cho hoạt động đầu tư kinh doanh vốn, với định hướng tập trung đầu tư vào các dự án kết cấu hạ tầng, các dự án lớn, quan trọng, các dự án đổi mới sáng tạo...bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, phù hợp với định hướng chiến lược của đất nước.

Như vậy, trong những năm tiếp theo, SCIC một mặt tiếp tục vận hành với tư cách là “bà đỡ” của doanh nghiệp, đẩy mạnh các hoạt động tiếp nhận, quản trị và thoái vốn; mặt khác tập trung và tích lũy nguồn lực để chuyển đổi sang mô hình Quỹ ĐTQT.

Để hoạt động theo mô hình QĐTQG, theo kinh nghiệm quốc tế cần có nguồn lực tài chính rất lớn. Tuy nhiên, cho đến nay, quy mô vốn nhà nước tại các doanh nghiệp SCIC tiếp nhận về còn hạn chế với tổng số vốn nhà nước SCIC tiếp nhận về tính đến thời điểm này mới bằng khoảng 2% tổng số vốn nhà nước tại các doanh nghiệp

Bên cạnh đó, quy mô vốn điều lệ được cấp của SCIC hiện nay còn ở mức rất khiêm tốn so với nhu cầu mở rộng đầu tư và Chiến lược phát triển SCIC. Trong nhiều năm SCIC không được trích Quỹ Đầu tư phát triển để bổ sung vốn điều lệ nên quy mô vốn chủ sở hữu ở mức rất hạn chế.

Hình thành Quỹ đầu tư quốc gia thực hiện nhiệm vụ chiến lược trong phát triển kinh tế.

Tham khảo từ các mô hình quốc tế, trong khu vực, SCIC có đề xuất cơ chế gì cho Quỹ đầu tư quốc gia hoạt động hiệu quả?

Để SCIC thực hiện thành công sứ mệnh trở thành Quỹ đầu tư Quốc gia, cần một số điều kiện nền tảng:

Thứ nhất, cần tập trung nguồn lực và mở rộng chuyển giao vốn cho SCIC; Các cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định cụ thể về đối tượng và thời hạn chuyển giao vốn nhà nước về SCIC để SCIC có thêm cơ sở chủ động đôn đốc chuyển giao. Kể cả đối với đối tượng DN mà NN hiện đang nắm giữ vốn từ 50% trở xuống và trên 50%; chuyển nguồn thu cổ phần hóa về SCIC hoặc chuyển doanh nghiệp về SCIC để thực hiện cổ phần hóa.

Thứ hai, để đảm bảo đủ nguồn lực để tăng vốn điều lệ và triển khai hoạt động đầu tư, đề nghị cho phép SCIC được giữ lại toàn bộ lợi nhuận sau thuế năm 2026 và một số năm tiếp theo để trích lập quỹ đầu tư phát triển, bổ sung vốn điều lệ cho SCIC cho đến khi đạt được quy mô đủ lớn. Trước mắt là đạt mức 150 nghìn tỷ đồng trong 2-3 năm tới.

Thứ ba, cần xây dựng khuôn khổ pháp lý riêng cho Quỹ đầu tư Quốc gia, trước mắt là Nghị định riêng với cơ chế phù hợp với tính chất hoạt động, mô hình tổ chức và yêu cầu quản trị đặc thù của SCIC như: cơ chế cho phép đầu tư và thoái vốn linh hoạt theo thị trường; cho phép hợp vốn với các nhà đầu tư tư nhân và quốc tế thành lập các quỹ chuyên biệt theo mô hình Fund of funds theo chuẩn mực quốc tế; về đánh giá, cần đổi mới cơ chế đánh giá theo danh mục trung – dài hạn; về nhân lực, cần có cơ chế cho phép trả thù lao, lương đủ hấp dẫn, có khả năng cạnh tranh với khu vực tư nhân và quốc tế để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tài chính, đầu tư…

Xin cảm ơn ông!

“Việc hình thành một Quỹ đầu tư Quốc gia vận hành theo hệ thống quản trị và kiểm soát rủi ro chuyên nghiệp sẽ đóng vai trò như một “lớp đệm tài chính”, góp phần: tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế; ổn định thị trường tài chính khi có biến động qua đó hạn chế tác động từ các cú sốc kinh tế và địa chính trị", ông Nguyễn Chí Thành cho biết.

Nhóm PV

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/lam-gi-de-scic-tro-thanh-quy-dau-tu-quoc-gia-du-manh-post1839075.tpo