Làm sao để các nhà khoa học nữ hiện thực hóa giấc mơ thương mại hóa công nghệ?

2 giờ trướcBài gốc

Tâm thế của người làm khoa học thời đại mới

Thế nhưng, bà Lê Thị Khánh Vân - Giám đốc Trung tâm Ứng dụng KHCN và Khởi nghiệp (COSTAS) - Hội Nữ trí thức Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, vẫn miệt mài bắc những nhịp cầu, giúp các nữ trí thức hiện thực hóa giấc mơ thương mại hóa công nghệ.

Bà Lê Thị Khánh Vân - Giám đốc Trung tâm Ứng dụng KHCN và Khởi nghiệp (COSTAS) - Hội Nữ trí thức Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Trong thế giới của những hạt Nano siêu nhỏ và các quy trình lên men phức tạp, người ta thường hình dung về những phòng thí nghiệm kín cổng cao tường và những mái đầu bạc trắng. Nhưng với bà Lê Thị Khánh Vân, khoa học không được phép ngủ quên trong ngăn kéo hay chỉ nằm trên những tấm bằng khen lấp lánh.

Vì vậy, ở tuổi "thất thập", người phụ nữ ấy vẫn miệt mài dắt tay những nữ nhà khoa học bước qua "thung lũng chết" để đưa sản phẩm từ bàn Lab ra thị trường.

Bà Lê Thị Khánh Vân chia sẻ tại một sự kiện kết nối các doanh nghiệp KH-CN sáng nay 14/5 tại Hà Nội.

Bên lề một sự kiện kết nối các doanh nghiệp KH-CN sáng nay 14/5 tại Hà Nội, Tạp chí Một Thế Giới đã có cuộc trò chuyện với bà Lê Thị Khánh Vân không chỉ là chuyện về những phát minh đoạt giải quốc tế, mà là câu chuyện về bản lĩnh của trí tuệ Việt trong vận hội kinh tế xanh.

- Thưa bà, là người dành cả đời gắn bó với ngành khoa học và công nghệ (KH-CN), bà nhìn nhận thế nào về sự chuyển mình trong chân dung các nữ nhà khoa học Việt Nam hiện nay? Phải chăng hình ảnh "mọt sách" trong phòng lab đã không còn là tất cả?

- Bà Lê Thị Khánh Vân: Đúng như vậy. Có một định kiến tồn tại rất lâu rằng làm khoa học là khô khan, là tách biệt với đời sống. Nhưng nếu nhìn vào những gương mặt tại Hội Nữ trí thức Việt Nam hay tại Trung tâm COSTAS thì sẽ thấy một tinh thần rất khác.

Các nữ nhà khoa học hiện nay không chỉ dừng lại ở việc công bố bài báo quốc tế hay nhận bằng khen. Họ đang đối mặt với một thách thức lớn hơn: Khởi nghiệp. Tôi thường nói vui rằng, họ đang học cách rời xa chiếc áo blouse trắng để khoác lên mình chiếc áo doanh nhân.

Những gương mặt như GS.TS. Lê Mai Hương hay GS.TS. Vũ Thị Thu Hà không chỉ là những "cây đa cây đề" về chuyên môn, mà họ còn là những người trực tiếp trăn trở về giá thành sản phẩm, về bao bì, về cách làm sao để người dân vùng sâu vùng xa cũng tiếp cận được công nghệ cao.

Dù đã ở tuổi U70, tôi vẫn chưa cho phép mình nghỉ ngơi. Vai trò Giám đốc COSTAS cho tôi cơ hội được làm người gác cổng và cũng là người mở đường. Chúng tôi không chỉ giúp họ nghiên cứu, mà còn dạy họ cách bảo vệ tài sản trí tuệ và đưa sản phẩm đó vào chuỗi giá trị toàn cầu.

- Bà thường nhắc đến việc COSTAS đang nắm giữ những "vũ khí" công nghệ hiện đại. Cụ thể, đâu là những mũi nhọn cốt lõi mà bà và các cộng sự đang tập trung để tạo lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm Việt?

- Bà Lê Thị Khánh Vân: Chúng tôi xác định rõ hai "mũi khoan" chiến lược: Công nghệ Sinh học (đặc biệt là công nghệ lên men) và công nghệ Nano. Đây là hai lĩnh vực có thể tạo ra giá trị gia tăng cực lớn từ nguồn dược liệu phong phú của Việt Nam.

Chúng tôi không chỉ nghiên cứu độc lập mà còn đẩy mạnh chuyển giao công nghệ từ các cường quốc để nội địa hóa. Hãy nhìn vào những gì chúng tôi đang thực hiện:

Tại COSTAS, chúng tôi tự hào với dòng sản phẩm bảo vệ sức khỏe như Nano-Glucurmin hay Bioglucumin. Đây là sự kết hợp giữa tinh hoa nấm dược liệu và công nghệ Nano hóa để tăng khả năng hấp thụ lên hàng chục lần. Những sản phẩm này không chỉ hỗ trợ nâng cao hệ miễn dịch mà còn là niềm hy vọng cho bệnh nhân ung thư, gan, phổi.

Hay dòng sản phẩm cải thiện nội tiết tố nữ - Biopharm Women Plus được sản xuất từ chiết xuất củ marca, quả lựu, củ mài đắng của Việt Nam bằng công nghệ hiện đại; sản phẩm đậu tương lên men (Natto) đã tạo ra một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện từ đậu nành lên men theo công nghệ Nhật Bản.

Sự hợp tác giữa các nhà khoa học và các tập đoàn lớn như Sơn KOVA đã cho ra đời những sản phẩm mà thế giới cũng phải nể phục. Chúng tôi có:

Sơn Nano kháng khuẩn, sơn chống cháy: Sử dụng hạt Nano vỏ trấu, một công nghệ hoàn toàn thuần Việt.

Vật liệu đặc biệt: Vải chống cháy, vải chống đâm. Điều này thể hiện rằng khoa học không hề xa vời, nó bảo vệ tính mạng con người trong những điều kiện khắc nghiệt nhất.

Tấm XPS: Giải pháp chống nóng, chống ồn cho các công trình xanh hiện đại đã giúp cho các công trình lớn giảm được chi phí mà vẫn giữ được công năng hiện đại, tiện nghi.

Khoa học phải nhân văn. Đó là lý do TS. Hà Phương Thư đã nghiên cứu thiết bị thu gom nước từ sương dành cho vùng cao Hà Giang. Hay hệ thống bảng từ cao cấp nâng hạ linh hoạt dành cho các trường đại học quốc tế mà chúng tôi đang triển khai. Chúng ta không chỉ bán một cái bảng, chúng ta đang bán một giải pháp giáo dục hiện đại.

Khát vọng cho sáng chế Việt

- Năm 2024 dường như là một năm "vàng" của nữ trí thức Việt Nam trên trường quốc tế, đặc biệt là tại Hàn Quốc. Bà có thể chia sẻ cảm xúc khi chứng kiến các học trò, đồng nghiệp của mình được xướng tên tại KIWIE?

- Bà Lê Thị Khánh Vân: Đó là niềm tự hào khó diễn tả bằng lời. Tại Triển lãm quốc tế về sáng chế của phụ nữ (KIWIE 2024), chúng ta đã gặt hái "mưa giải thưởng" với Giải thưởng lớn (Semi Grand Prize) và giải đặc biệt từ Cục Sở hữu trí tuệ của Ba Lan.

Nhưng với tôi, huy chương chỉ là bề nổi. Cái quan trọng nhất là các bằng độc quyền sáng chế của chúng ta đã được giới chuyên gia quốc tế thừa nhận về tính ứng dụng. Có những nhà khoa học trẻ, nhờ sự hỗ trợ của COSTAS, đã giành giải và được tài trợ hoàn toàn chuyến đi trao đổi kinh nghiệm tại Abu Dhabi. Điều này tạo ra một sự tiếp nối thế hệ tuyệt vời.

Trong 2 kỳ Triển lãm KIWIE năm 2019, 2024, Đoàn Việt Nam do COSTAS hỗ trợ đã đạt 20 giải thưởng quốc tế với 18 sáng chế của 14 nữ khoa học. Điều này đã đã chứng minh rằng trí tuệ phụ nữ Việt không hề thua kém bất kỳ quốc gia phát triển nào. Tuy nhiên, trăn trở của tôi là làm sao để những huy chương đó biến thành những dây chuyền sản xuất hàng loạt, mang lại nguồn thu ngoại tệ cho đất nước.

- Sắp tới vào ngày 10/6/2026, Hội Nữ trí thức Việt Nam có một kế hoạch rất lớn về hội thảo quốc tế với chủ đề "Nữ khoa học hướng tới thị trường: Xây dựng Hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học trong nền kinh tế và kinh tế số". Đây có phải là bước đi chiến lược để hiện thực hóa nền kinh tế xanh và chuyển đổi số mà bà hằng theo đuổi?

- Bà Lê Thị Khánh Vân: Đúng vậy. Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ với UNDP, UN Women và các đại sứ quán (Anh, Ý) để thực hiện các dự án nâng cao vị thế cho nữ lãnh đạo trong KH-CN.

Hội thảo quốc tế vào tháng 6 tới không chỉ là nơi trao đổi học thuật. Đó là nơi chúng tôi kết nối: Nhà khoa học - Nhà nước - Nhà đầu tư - Doanh nghiệp.

Với nhà khoa học: Chúng tôi cung cấp kỹ năng quản trị, kỹ năng thương mại hóa.

Với thị trường: Chúng tôi cam kết những sản phẩm "Made in Vietnam" dựa trên nền tảng công nghệ lõi, đạt chuẩn quốc tế.

Tầm nhìn của chúng tôi là một hệ sinh thái bền vững. Ở đó, các nhà khoa học như PGS.TS. Nguyễn Minh Tân với công nghệ cô đặc nước quả JEVA hay TS. Nguyễn Thị Ngoan với các dòng men vi sinh thế hệ mới sẽ không còn phải loay hoay tìm đầu ra. Họ sẽ chủ động đặt hàng ngược lại cho thị trường.

- Bà có thông điệp gì gửi đến các doanh nghiệp và các bạn trẻ đang có ý định khởi nghiệp từ khoa học?

- Bà Lê Thị Khánh Vân: Tôi muốn cộng đồng biết rằng: Khoa học Việt Nam không chỉ có bằng khen treo trên tường. Chúng ta có những sản phẩm thực thụ, có thể thay đổi chất lượng cuộc sống và cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường toàn cầu.

Với các chủ đầu tư, các hiệu trưởng hay các doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp đổi mới: Hãy tin dùng trí tuệ Việt. Tại COSTAS, chúng tôi sẵn sàng đồng hành để biến các kết quả nghiên cứu thành lợi nhuận và giá trị xã hội. Đừng để những sáng chế quý giá nằm yên trong ngăn kéo, hãy để chúng tỏa sáng trên kệ hàng và trong lòng người tiêu dùng.

Xin cảm ơn bà về những chia sẻ!

Tuyết Nhung (thực hiện)

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/lam-sao-de-cac-nha-khoa-hoc-nu-hien-thuc-hoa-giac-mo-thuong-mai-hoa-cong-nghe-251635.html