Làn sóng doanh nghiệp rời thị trường: 'Thanh lọc' để tái cấu trúc thị trường?

2 giờ trướcBài gốc

Dù số doanh nghiệp đóng cửa, tạm ngừng hoạt động tiếp tục tăng mạnh, bức tranh kinh tế không hoàn toàn phủ gam màu xám. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp mới gia nhập và tái hoạt động vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, cho thấy sức sống của thị trường chưa suy giảm mà đang bước vào giai đoạn “chọn lọc” khắt khe hơn.

Mỗi tháng có hơn 27.000 doanh nghiệp rút lui

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong tháng 4/2026, cả nước có 8.863 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 75,2% so với tháng trước và tăng 23,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng thời gian, 5.388 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và 3.473 doanh nghiệp hoàn tất giải thể. Lũy kế 4 tháng đầu năm, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới khoảng 108.900 đơn vị, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Ước tính, bình quân mỗi tháng nền kinh tế “mất” hơn 27.000 doanh nghiệp.

Nhiều cửa hàng, doanh nghiệp nhỏ đóng cửa vì áp lực chi phí.

Trong đó, nhóm doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 72.200 doanh nghiệp. Theo giới chuyên gia, đây chủ yếu là động thái “co cụm phòng thủ” của các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ khi chi phí vận hành tăng cao, sức mua suy giảm và dòng tiền ngày càng eo hẹp.

Nhiều doanh nghiệp lựa chọn tạm dừng hoạt động để giảm thiểu thua lỗ, bảo toàn phần vốn còn lại và chờ tín hiệu phục hồi của thị trường. Tuy nhiên, xu hướng doanh nghiệp chuyển từ trạng thái “tạm ngừng” sang “giải thể hoàn toàn” đang gia tăng nhanh cho thấy sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp đã bị bào mòn đáng kể sau nhiều năm liên tiếp đối mặt khó khăn.

Làn sóng doanh nghiệp rút lui cũng để lại áp lực lớn đối với nền kinh tế khi kéo theo nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, suy giảm nguồn thu ngân sách và gia tăng áp lực việc làm đối với hàng trăm nghìn lao động.

Dù vậy, ở chiều ngược lại, thị trường vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực. Trong 4 tháng đầu năm, có 41.600 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động đạt hơn 119.400 đơn vị, tăng 32,8%.

Điều này đồng nghĩa số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn cao hơn lượng doanh nghiệp rút lui. Bình quân mỗi tháng có gần 30.000 doanh nghiệp mới hoặc tái hoạt động.

Theo các chuyên gia, đây là chỉ dấu cho thấy nền kinh tế chưa rơi vào trạng thái suy giảm toàn diện mà đang diễn ra quá trình dịch chuyển mạnh mẽ về cấu trúc doanh nghiệp. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp mới hiện nay tập trung vào các lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao như thương mại điện tử, công nghệ số, kinh tế xanh, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ nền tảng.

Sự “thanh lọc” cần thiết

Đánh giá về làn sóng doanh nghiệp rời thị trường, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng đây là quá trình đào thải mang tính chu kỳ và là quy luật tất yếu của kinh tế thị trường.

Theo ông Long, trong giai đoạn tín dụng nới lỏng và dòng tiền rẻ trước đây, nhiều doanh nghiệp được thành lập theo phong trào, phụ thuộc lớn vào đòn bẩy tài chính nhưng thiếu nền tảng quản trị và năng lực cạnh tranh thực chất. Khi thị trường bước vào giai đoạn khó khăn, sức cầu suy giảm và chi phí vốn tăng lên, những doanh nghiệp yếu kém buộc phải rời cuộc chơi.

“Đây là quy luật đào thải khắc nghiệt nhưng công bằng của thị trường. Quá trình này cần thiết để nền kinh tế hình thành lớp doanh nghiệp có sức chống chịu và năng lực cạnh tranh tốt hơn”, ông Long nhận định.

Việc số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn lớn hơn số doanh nghiệp rút lui cho thấy nền kinh tế còn dư địa phục hồi. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp đóng cửa cao phản ánh thực tế rằng khả năng thích ứng của một bộ phận lớn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn hạn chế.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp muốn tồn tại buộc phải tái cấu trúc mô hình hoạt động, tinh gọn bộ máy và đẩy nhanh chuyển đổi số. Đồng thời, xu hướng phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị bền vững đang trở thành “điều kiện sinh tồn” thay vì lựa chọn mang tính dài hạn.

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp cả nước, song phần lớn có quy mô siêu nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và mức độ chống chịu thấp trước biến động thị trường.

Các khảo sát của VCCI cho thấy nhiều doanh nghiệp đang phụ thuộc lớn vào dòng tiền ngắn hạn, ít tích lũy dự phòng và thiếu chiến lược quản trị rủi ro. Khi chi phí đầu vào tăng hoặc doanh thu suy giảm, doanh nghiệp nhanh chóng rơi vào trạng thái thiếu thanh khoản.

Bên cạnh đó, tốc độ chuyển đổi số ngày càng nhanh cũng tạo áp lực lớn lên nhóm doanh nghiệp nhỏ. Không ít doanh nghiệp đầu tư dàn trải nhưng thiếu hiệu quả, khiến chi phí tăng mạnh trong khi năng suất và khả năng cạnh tranh không được cải thiện tương xứng.

Các chuyên gia cho rằng khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đóng vai trò “xương sống” của nền kinh tế khi tạo ra phần lớn việc làm và duy trì sức sống thị trường. Vì vậy, nếu khu vực này tiếp tục suy yếu, khả năng lan tỏa tăng trưởng sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Doanh nghiệp không rút lui vì thiếu thị trường, mà do không đủ nguồn lực để “sống sót” tới thời điểm thị trường phục hồi. Điều này đặt ra yêu cầu cần có các chính sách hỗ trợ đúng trọng tâm hơn, từ cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí tuân thủ đến hỗ trợ chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trọng Khang

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/lan-song-doanh-nghiep-roi-thi-truong-thanh-loc-de-tai-cau-truc-thi-truong.html