Làn sóng giáo viên nghỉ hưu về quê giảng dạy ở Trung Quốc

một ngày trướcBài gốc

Giáo dục đang trở thành thước đo quan trọng trong tiến trình Trung Quốc vươn lên nền kinh tế thu nhập cao. Tuy nhiên, chênh lệch chất lượng giáo dục giữa khu vực đô thị và nông thôn - nơi vẫn chiếm khoảng 1/3 dân số - tiếp tục là thách thức lớn đối với quốc gia đông dân nhất thế giới này. Trong bối cảnh đó, Chương trình “Giảng dạy Tuổi bạc” (Silver Age Teaching Programme) được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm điều động đội ngũ nhà giáo giàu kinh nghiệm từ thành thị đến các vùng kém phát triển.

Đội ngũ nhà giáo giàu kinh nghiệm đã nghỉ hưu ở thành thị đang được vận động đến các vùng kém phát triển giảng dạy. Ảnh: SCMP

Năm 2021, khi nhiều người cùng thế hệ chọn cuộc sống an nhàn sau khi nghỉ hưu, ông Li Ming, 64 tuổi, nguyên Giáo sư luật tại một trường đại học hàng đầu ở Bắc Kinh, quyết định lên chuyến bay kéo dài 6 giờ đến Tumxuk, Tân Cương - một thành phố nhỏ ở miền Tây Trung Quốc. Tại đây, ông giảng dạy nhiều học phần cho hàng trăm sinh viên tại một trường đại học địa phương.

Việc đứng lớp sau nghỉ hưu của ông Li là một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn: Nhà nước huy động nguồn lực từ đội ngũ nhà giáo đô thị đã nghỉ hưu để cải thiện tiêu chuẩn giáo dục tại các địa bàn còn khó khăn.

Theo thông báo gần đây của Bộ Giáo dục và Bộ Tài chính Trung Quốc, riêng trong năm 2026, Bắc Kinh dự kiến tái tuyển dụng 7.000 giáo viên nghỉ hưu từ 65 tuổi trở xuống, đồng thời đặt mục tiêu đưa 7.000 - 7.000 giáo viên (65 tuổi trở xuống) làm việc tại thị trấn cấp huyện và trường nông thôn trên cả nước. Trước đó, trong năm 2025, kế hoạch điều động này đã mở rộng mạnh mẽ, phản ánh ưu tiên chính sách đối với vùng sâu, vùng xa.

“Một trong những khác biệt lớn nhất giữa giáo dục thành thị và nông thôn nằm ở chất lượng giáo viên”, ông Scott Rozelle, đồng Giám đốc Trung tâm Kinh tế và Thể chế Trung Quốc (Đại học Stanford), kiêm người phụ trách Chương trình Hành động Giáo dục Nông thôn, nhận định.

Trung Quốc nỗ lực huy động nguồn lực từ đội ngũ nhà giáo đô thị đã nghỉ hưu để cải thiện tiêu chuẩn giáo dục tại các địa bàn còn khó khăn. Ảnh: VCG

Từ góc độ tài chính, các chuyên gia cho rằng chương trình mang lại lợi ích chi phí đáng kể cho chính quyền cơ sở. Bà Liang Yan, giảng viên Đại học Willamette, phân tích: “Những giáo viên này đã có lương hưu, giúp chính quyền cấp huyện giảm gánh nặng ngân sách”. Thay vì trả lương đầy đủ như nhân sự trẻ, chương trình chỉ cung cấp mức trợ cấp trung bình 20.000 nhân dân tệ/năm cho giáo viên bậc giáo dục bắt buộc, được chia sẻ giữa ngân sách trung ương và địa phương, kèm hỗ trợ chỗ ở do chính quyền huyện bố trí.

Không chỉ giảng dạy, các giáo viên lớn tuổi còn tham gia quản trị và đào tạo đội ngũ tại chỗ. Trong 4 năm, ông Li Ming đã hướng dẫn 6 trợ giảng tại Tân Cương; tất cả được thăng chức giảng viên và trở thành lực lượng giảng dạy chủ chốt. “Chúng tôi rồi sẽ rời đi, nhưng phải để lại một đội ngũ ở lại lâu dài”, ông nhấn mạnh trong phỏng vấn với báo China Youth Daily.

Dù vậy, giới nghiên cứu cảnh báo nguy cơ phụ thuộc vào nhân lực tạm thời. Bà Liang cho rằng một số địa phương có thể ỷ lại vào giáo viên nghỉ hưu, dẫn đến chậm tuyển dụng nhân sự chính thức. Đồng quan điểm, ông Xiong Bingqi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21 (Bắc Kinh), chỉ ra rằng nhiều trường dùng chương trình để lấp khoảng trống giảng dạy do tuyển sinh biến động, tránh ký hợp đồng dài hạn với các giáo viên trẻ khi quy mô học sinh giảm vì thay đổi nhân khẩu học.

Nhìn chung, chương trình “Giảng dạy Tuổi bạc” cho thấy nỗ lực đáng kể của Trung Quốc trong việc đưa nguồn lực sư phạm chất lượng cao đến những vùng còn hạn chế về điều kiện phát triển. Tuy nhiên theo các chuyên gia, dù giúp cải thiện năng lực giảng dạy và quản trị trường học trong ngắn hạn, giải pháp này khó thay thế cho chiến lược dài hơi về tuyển dụng, giữ chân giáo viên trẻ và nâng cao nguồn nhân lực tại địa phương.

Câu chuyện từ Tumxuk, Tân Cương vì thế không chỉ là hành trình của những “thầy cô tuổi bạc”, mà còn là lời nhắc về yêu cầu kết hợp hài hòa giữa hỗ trợ tạm thời và cải cách căn cơ, nhằm bảo đảm công bằng giáo dục thực chất và lâu dài cho mọi học sinh ở Trung Quốc.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/lan-song-giao-vien-nghi-huu-ve-que-giang-day-o-trung-quoc-10402874.html