Làng đá Phú Hạnh kể câu chuyện trăm năm

3 giờ trướcBài gốc

Những lớp ký ức bằng đá

Buổi sớm, khi ánh nắng đầu ngày vừa chạm vào những lớp đá xếp tầng ở Gành Đá Đĩa, dòng du khách đã bắt đầu đổ về. Tiếng sóng biển, tiếng gió và tiếng người nói cười hòa vào nhau, tạo nên nhịp điệu quen thuộc của một điểm đến nổi tiếng.

Thế nhưng, chỉ cần ngược lên con dốc phía trên, cách chưa tới một cây số, không gian bỗng chốc lắng lại. Tại đây, làng Phú Hạnh hiện ra trầm mặc, bình dị và nhuốm màu thời gian. Người dân nơi đây vẫn quen gọi ngôi làng thân yêu của mình bằng một cái tên giản dị: “Làng của đá”. Không phải ngẫu nhiên mà cái tên ấy tồn tại qua nhiều thế hệ. Bởi ở Phú Hạnh, đá không chỉ là vật liệu, mà còn là một phần của đời sống, là ký ức được chồng lớp qua từng năm tháng.

Con đường xếp đá đã có hàng trăm năm tuổi

Đi dọc những con đường nhỏ trong làng, du khách dễ dàng bắt gặp những bức tường đá xếp chồng lên nhau, không cần chất kết dính mà vẫn vững chãi. Những viên đá thô ráp, đủ kích cỡ, được sắp đặt một cách tự nhiên nhưng đầy dụng ý, tạo nên những bức tường vừa chắc chắn vừa mang tính thẩm mỹ. Không xa đó là những giếng đá cổ - điểm nhấn đặc biệt của làng. Nước trong giếng lúc nào cũng đầy, trong vắt và mát lành. Người dân cho biết, ngay cả trong những ngày nắng hạn, giếng vẫn không cạn. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Danh Hạnh, nhiều giếng đá ở đây có niên đại khoảng 200 năm. “Đây là những công trình có giá trị lớn về lịch sử và văn hóa. Không chỉ phục vụ sinh hoạt, chúng còn phản ánh kỹ thuật và kinh nghiệm của cư dân xưa”, ông nhận định.

Không chỉ giếng đá, Phú Hạnh còn lưu giữ những ngôi nhà cổ, chuồng trại, thậm chí cả những ngôi mộ được xây hoàn toàn bằng đá. Tất cả tạo nên một không gian mà ở đó, quá khứ dường như vẫn hiện diện trong từng góc nhỏ.

Ngôi nhà được xếp bằng đá ở làng Phú Hạnh

Ở ngôi làng của đá, những con đường đá cổ len lỏi dưới tán những cây duối già gây ấn tượng mạnh với du khách. Những hàng duối với thân cây xù xì, rễ nổi uốn lượn như những dải lụa của thời gian. Dưới bóng cây, con đường đá hiện lên vừa gồ ghề vừa mềm mại, như dẫn mọi người đi ngược về quá khứ. Dọc theo những bức tường đá, các loài cây như hoa ngũ sắc, xương rồng, hoa sống đời… đua nhau nở khoe sắc. Sự khắc nghiệt của nắng gió của dải đất miền Trung dường như không làm chúng yếu đi, mà ngược lại, càng làm nổi bật sức sống bền bỉ, mãnh liệt.

Nhiều du khách khi đến đây không giấu được sự thích thú. Em Nguyễn Hữu Nhân, một bạn trẻ lần đầu tiên đến làng, chia sẻ: “Em biết đến nơi này qua mạng xã hội. Nhưng khi đến rồi mới thấy đẹp hơn rất nhiều. Không gian rất yên bình, khác hẳn những điểm du lịch đông đúc. Giá như ở đây có nơi lưu trú, em sẽ ở lại lâu hơn”.

Hàng rào đá được trang trí bởi hoa ngũ sắc

Khi du lịch mới chỉ “chạm ngõ”

Từ trung tâm làng, một con đường đá dẫn lên đồi Cổ Thạch - điểm cao hiếm hoi có thể nhìn bao quát cả vùng. Con đường uốn lượn qua những hàng duối cổ, mỗi bước chân như đi qua từng lớp thời gian. Đứng trên đỉnh đồi, phóng tầm mắt ra xa, du khách có thể nhìn thấy Hòn Yến, vịnh Xuân Đài và Biển Đông xanh trải dài mênh mông với những đợt sóng nhấp nhô. Gió biển thổi lồng lộng, mang theo vị mặn đặc trưng, khiến không gian trở nên khoáng đạt và đầy sức sống. Anh Nguyễn Chí Tường, du khách đến từ tỉnh Đồng Nai, bày tỏ: “Tôi rất ấn tượng với những bậc đá xếp tầng. Nhìn vừa cổ kính, vừa độc đáo. Đứng trên đây ngắm cảnh, cảm giác rất đáng để trải nghiệm”.

Dù sở hữu nhiều giá trị đặc biệt, Phú Hạnh nói riêng và Gành Đá Đĩa nói chung vẫn chưa thực sự trở thành điểm dừng chân lâu dài của du khách. Phần lớn chỉ ghé qua, chụp vài bức ảnh rồi rời đi. Theo bà Đặng Thị Hồng Nga, nguyên nhân chính là do thiếu cơ sở lưu trú và dịch vụ đi kèm. “Khách đến đông, nhưng ở lại rất ít. Điều này khiến nguồn thu từ du lịch chưa tương xứng với tiềm năng”, bà Đặng Thị Hồng Nga nói. Thực tế ấy không chỉ khiến người dân tiếc nuối mà còn đặt ra bài toán phát triển làm sao để giữ chân du khách lâu hơn, để họ không chỉ “đi qua” mà còn “ở lại”.

Nhận thấy tiềm năng, địa phương đã xây dựng định hướng phát triển Phú Hạnh theo mô hình làng du lịch sinh thái cộng đồng. Đây được xem là hướng đi phù hợp, vừa khai thác giá trị du lịch, vừa bảo tồn di sản. “Chúng tôi đã đưa Phú Hạnh vào quy hoạch làng du lịch cộng đồng. Sau tháng 5/2026, khi quy hoạch được phê duyệt, sẽ bắt đầu triển khai với khoảng 20 - 30 hộ dân tham gia”, bà Đặng Thị Hồng Nga cho biết.

Mô hình này hướng tới việc người dân trực tiếp làm du lịch cải tạo nhà ở thành homestay, phục vụ ẩm thực địa phương, hướng dẫn du khách trải nghiệm đời sống thường nhật cùng người dân trong làng. Điều quan trọng là mọi hoạt động đều dựa trên nền tảng giữ gìn bản sắc văn hóa vùng miền.

Ở Phú Hạnh, nhiều người dân đã bắt đầu tham gia vào việc đón khách. Ông Nguyễn Lâu là một trong số đó. Mỗi khi có khách đến, ông lại kiên nhẫn giải thích về những công trình đá. “Ngày xưa, người ta xếp đá không có xi măng mà vẫn chắc chắn. Đó là kinh nghiệm của ông bà truyền lại”, ông nói. Không chỉ là người kể chuyện, họ còn là người giữ gìn di sản. Chính sự tham gia của cộng đồng được xem là yếu tố quyết định để mô hình du lịch bền vững.

Phát triển du lịch luôn đi kèm với nguy cơ mai một giá trị truyền thống. Với Phú Hạnh, thách thức lớn nhất là làm sao giữ được nét nguyên sơ. Những con đường đá có thể bị bê tông hóa, những bức tường cổ có thể bị thay thế nếu không có sự kiểm soát. Vì vậy, việc quy hoạch và quản lý đóng vai trò rất quan trọng. “Chỉ khi người dân hiểu rõ giá trị của di sản, họ mới có ý thức giữ gìn”, bà Đặng Thị Hồng Nga nhấn mạnh.

Chiều xuống, khi ánh nắng nhuộm vàng những bức tường đá, Phú Hạnh lại trở về với vẻ yên bình vốn có. Tiếng gió, tiếng sóng, tiếng bước chân thưa dần… tất cả tạo nên một không gian tĩnh lặng hiếm hoi. Nhưng trong sự tĩnh lặng ấy, một hành trình mới đang bắt đầu.Từ một ngôi làng ít người biết đến, Phú Hạnh đang từng bước trở thành điểm đến mới trên bản đồ du lịch của tỉnh Đắk Lắk mới. Không phải bằng sự ồn ào, mà bằng chính những giá trị nguyên bản. Và có lẽ, khi những viên đá bắt đầu “kể chuyện”, cũng là lúc ngôi làng này tìm được con đường phát triển bền vững - con đường đi từ quá khứ đến tương lai, bằng chính ký ức của mình.

CTV Nguyễn Tuấn Long/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/xa-hoi/lang-da-phu-hanh-ke-cau-chuyen-tram-nam-post1279169.vov