Làng bánh tráng Vĩnh Long giữ lửa nghề trăm năm
Những ngày cuối năm, không khí sản xuất tại làng nghề bánh tráng Cù lao Mây (xã Lục Sĩ Thành, tỉnh Vĩnh Long) trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết. Dọc các tuyến đường nông thôn, giàn phơi bánh tráng nối dài, phủ kín sân vườn và bờ rào, tạo nên khung cảnh đặc trưng chỉ xuất hiện vào mùa Tết. Từ sáng sớm, người dân đã tất bật chuẩn bị nguyên liệu, nhóm bếp, tráng bánh để kịp giao các đơn hàng phục vụ thị trường Tết trong và ngoài tỉnh.
Nghề sản xuất bánh tráng truyền thống ở Cù Lao Mây tồn tại hơn 100 năm.
Theo các hộ sản xuất, từ đầu tháng Chạp, lượng đơn đặt hàng bắt đầu tăng nhanh, buộc các cơ sở phải đẩy mạnh công suất. Các loại bánh tráng truyền thống như bánh tráng ngọt sữa, bánh tráng ớt, bánh tráng pha màu từ trái cây được sản xuất liên tục. Dù thị trường ngày càng đa dạng, bánh tráng thủ công Cù lao Mây vẫn giữ được sức hút riêng nhờ hương vị đặc trưng và phương thức làm bánh truyền thống.
Gắn bó hơn 40 năm với nghề, ông Lê Văn Thanh cho biết, để kịp tiến độ giao hàng dịp Tết, gia đình phải bắt đầu công việc từ rất sớm. “Ngày thường mỗi ngày làm khoảng 900 - 1.000 bánh, nhưng càng gần Tết thì sản lượng tăng lên đáng kể. Tất cả các khâu đều phải làm cẩn thận, vì chỉ cần sơ suất nhỏ là bánh không đạt chất lượng”, ông Thanh chia sẻ.
Tương tự, gia đình bà Lê Thị Như cũng đang hối hả cho ra lò những mẻ bánh tráng thơm ngon. Theo bà Như, để có chiếc bánh đạt yêu cầu, người làm phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ chọn gạo, xay bột, pha bột đến tráng bánh, phơi nắng. “Nghề này là bí quyết gia truyền, không thể làm qua loa. Muốn giữ được khách thì phải giữ được cái vị riêng của bánh”, bà Như nói.
Sau khi bánh tráng ra lò sẽ được phơi nắng.
Theo Hợp tác xã Sản xuất bánh tráng Cù lao Mây, làng nghề hình thành cách đây khoảng 100 năm và được xem là đặc sản của tỉnh Vĩnh Long. Bánh tráng được sản xuất quanh năm, song cao điểm nhất vẫn là dịp Tết Nguyên đán. Nhờ duy trì phương thức sản xuất thủ công, sản phẩm vẫn giữ được độ dai, mùi thơm và vị ngọt tự nhiên, tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường.
Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, nghề bánh tráng còn giúp nhiều gia đình gắn bó lâu dài với quê hương, duy trì sinh kế qua nhiều thế hệ. Với người dân Cù lao Mây, mỗi mùa Tết đến không chỉ là thời điểm bận rộn mà còn là dịp làng nghề hồi sinh mạnh mẽ, góp phần giữ gìn nếp sinh hoạt và bản sắc văn hóa địa phương.
Bánh kẹo thủ công Đồng Tháp bền bỉ trước thị trường hiện đại
Cùng với Vĩnh Long, các làng nghề bánh kẹo thủ công tại Đồng Tháp cũng đang bước vào vụ sản xuất nhộn nhịp nhất trong năm. Dù chịu áp lực cạnh tranh lớn từ bánh kẹo công nghiệp, nhiều cơ sở truyền thống vẫn kiên trì giữ nghề, xem đó không chỉ là sinh kế mà còn là cách gìn giữ giá trị văn hóa lâu đời.
Một công đoạn sản xuất kẹo dừa ở phường Thới Sơn (Vĩnh Long).
Tại phường Cao Lãnh, tiếng chày giã bánh phồng vẫn vang lên đều đặn mỗi sáng. Những mẻ bánh được làm từ nếp sáp nguyên chất, đồ xôi vừa chín tới, quết kỹ cho bột mịn và dẻo, sau đó cán mỏng trên lá chuối và phơi nắng tự nhiên. Theo các nghệ nhân, bánh phồng ngon phải phồng đều khi nướng, tỏa mùi thơm của nếp mới và nước cốt dừa.
Nghệ nhân Trần Thị Lành, người có hơn 30 năm gắn bó với nghề bánh phồng ở làng Tân Thuận Tây cho biết, khâu cán bánh đòi hỏi sự khéo léo cao. “Chỉ cần tay không đều là bánh sẽ dày mỏng khác nhau, khi nướng không đạt. Nghề này phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm”, bà Lành chia sẻ.
Cùng với bánh phồng, nghề làm kẹo dừa thủ công tại phường Thới Sơn vẫn được nhiều hộ dân duy trì. Dịp Tết, các bếp kẹo hoạt động liên tục để kịp phục vụ nhu cầu tiêu dùng và biếu tặng. Theo bà Lê Thị Sáu, người có hơn 20 năm gắn bó với nghề, nguyên liệu quyết định phần lớn chất lượng sản phẩm. “Dừa phải là dừa già, cơm dày; nước cốt béo, sên cùng mạch nha và đường trên lửa nhỏ. Người làm phải đảo tay liên tục, chỉ cần lơ là là kẹo sẽ không đạt”, bà Sáu nói.
Thực tế cho thấy, dù thị trường tràn ngập bánh kẹo sản xuất hàng loạt với mẫu mã đa dạng, sản phẩm thủ công miền Tây vẫn giữ được chỗ đứng riêng. Nhiều người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn để lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nguyên liệu tự nhiên và hương vị quen thuộc của làng quê Nam bộ.
Một cơ sở làm mứt ở Vĩnh Long đang tất bật sản xuất phục vụ thị trường cuối năm.
Theo ngành chức năng tỉnh Đồng Tháp, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống, như tham gia chương trình OCOP, kết nối tiêu thụ và gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm bền vững và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.
Giữa dòng chảy hiện đại, những chiếc bánh tráng, bánh phồng, viên kẹo thủ công miền Tây không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường Tết mà còn là ký ức, là câu chuyện văn hóa được gìn giữ qua từng bếp lửa, từng đôi tay thợ nghề - lặng lẽ nhưng bền bỉ giữ hồn Tết quê nhà.
An Xuyên