LẮNG NGHE NGƯỜI DÂN HIẾN KẾ: Sức mạnh đồng kiến tạo

6 giờ trướcBài gốc

Từ những áp lực thực tiễn, việc xác lập 3 trụ cột cốt lõi sẽ là cơ sở thiết thực để TP HCM hiện thực hóa tầm nhìn siêu đô thị và tiếp tục giữ vững vị thế đầu tàu kinh tế.

Đổi mới mô hình tăng trưởng

TP HCM đang bước vào một ngã rẽ phát triển mang tính chiến lược, đòi hỏi sự chuyển mình sâu sắc từ tăng trưởng số lượng sang nâng tầm chất lượng. Mục tiêu đặt ra không chỉ là duy trì vị thế đầu tàu kinh tế quốc gia mà còn phải tái định vị thành phố thành một siêu đô thị vùng hiện đại, thông minh, có sức cạnh tranh quốc tế và khả năng chống chịu cao. Để làm được điều đó, việc huy động tối đa trí tuệ xã hội đóng vai trò trụ cột, tạo nên sự cộng hưởng thực chất giữa nhà nước, thị trường và cộng đồng.

Năm 2025, GRDP của thành phố đạt mức tăng 7,53% (hoặc 8,03% nếu loại trừ dầu khí), phản ánh đà phục hồi rất tích cực. Tuy nhiên, con số này vẫn còn khoảng cách khá xa so với chỉ tiêu chiến lược là tăng trưởng bình quân 10%-11% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. Với quy mô nền kinh tế đồ sộ gần 3 triệu tỉ đồng (tương đương 120 tỉ USD), để đạt mức tăng 10% vào năm 2026, thành phố phải tạo ra thêm khoảng 300.000 tỉ đồng giá trị gia tăng chỉ trong vòng 1 năm. Đây thực sự là một thách thức khổng lồ khi dư địa phát triển dựa trên các lợi thế truyền thống như vốn đầu tư, quỹ đất đai hay nguồn lao động giá rẻ đã không còn dồi dào như trước đây.

Chính từ áp lực thực tiễn đó, yêu cầu cấp bách lúc này là phải đổi mới toàn diện mô hình tăng trưởng. TP HCM buộc phải từ bỏ sự phụ thuộc vào mô hình phát triển theo chiều rộng và công nghiệp gia công chi phí thấp. Trong bối cảnh nền kinh tế đô thị đã có độ tích tụ rất lớn, với ngành dịch vụ chiếm khoảng 52% và công nghiệp xây dựng chiếm khoảng 35% GRDP, động lực bứt phá mới bắt buộc phải chuyển trọng tâm sang việc tối ưu hóa năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng tri thức, công nghệ cao và nâng tầm chất lượng thể chế. Quá trình chuyển hóa sâu sắc này chính là chìa khóa cốt lõi để thành phố vươn lên sánh vai cùng các siêu đô thị phát triển trong khu vực.

Định hình siêu đô thị hiện đại

Khái niệm "siêu đô thị vùng hiện đại, xanh, thông minh" của TP HCM cần mang nội hàm cụ thể. Hiện đại thể hiện qua cấu trúc đô thị với hạ tầng đồng bộ, dịch vụ công hiệu quả, thể chế linh hoạt và năng lực phân bổ nguồn lực chuẩn mực. Xanh là mô hình đặt hiệu quả năng lượng, kinh tế tuần hoàn và chất lượng sống vào trung tâm. Thông minh là sự vận hành dựa trên dữ liệu, chính quyền số và kết nối liên thông. Một siêu đô thị đúng nghĩa không chỉ phình to về dân số hay quy mô đầu tư, mà phải vươn tầm về năng lực tổ chức, chất lượng tăng trưởng và mức độ văn minh quản trị.

Để bứt phá thành siêu đô thị vùng hiện đại, xanh và thông minh, TP HCM cần tư duy phát triển dựa trên 3 trụ cột gắn bó hữu cơ. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Tuy nhiên, hành trình này đang đối mặt với bối cảnh quốc tế đầy bất định. Những diễn biến phức tạp trên thế giới, giá năng lượng, áp lực tỉ giá và chi phí logistics đã tạo ra các cú sốc lớn. Trước sức ép đó, TP HCM cần biến thách thức thành động lực tái cấu trúc thay vì phòng thủ thụ động. Khi chi phí ngoại sinh tăng cao, thành phố phải nỗ lực giảm chi phí nội sinh bằng cách cải thiện môi trường đầu tư, tinh gọn thủ tục hành chính, đẩy nhanh đầu tư công chiến lược và khơi thông các động lực mới. Đây là bản lĩnh cần thiết của một siêu đô thị trong thời đại cạnh tranh gay gắt.

Dù nhiều khó khăn, TP HCM vẫn sở hữu những nền tảng vững chắc để bứt phá. Trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 316.459 tỉ đồng, xuất khẩu đạt 14.725 triệu USD, chỉ số sản xuất công nghiệp đạt 114,6%. Điều này chứng tỏ các động lực truyền thống vẫn đang phát huy tác dụng. Mặc dù vậy, để có thể đạt được mức tăng trưởng 2 con số một cách bền vững, thành phố buộc phải tích hợp chặt chẽ các động lực này với hệ sinh thái nguồn lực mới như khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, logistics thông minh, tài chính hiện đại và nguồn nhân lực có chất lượng cao. Có như vậy, tăng trưởng mới trở thành bệ phóng cho sự trỗi dậy toàn diện về mặt chất lượng phát triển đô thị.

Chuẩn hóa cơ chế tham vấn công chúng

Vấn đề then chốt của bài toán phát triển không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ, mà còn ở phương thức huy động trí tuệ xã hội. Một siêu đô thị vùng muốn phát triển đúng hướng phải biết tiếp nhận sáng kiến cộng đồng như một nguồn lực chiến lược. Trong đô thị hàng chục triệu dân, bộ máy quản trị không thể nắm bắt mọi biến chuyển qua các kênh hành chính truyền thống. Chính người dân là chủ thể cảm nhận rõ nhất các điểm nghẽn về giao thông, môi trường và dịch vụ công. Việc chắt lọc những "dữ liệu sống" này là nền tảng để chính sách trở nên sát thực và hiệu quả hơn.

Phát huy đồng kiến tạo xã hội có ý nghĩa quan trọng trong cải cách quản trị. Những phản hồi về thủ tục rườm rà hay chi phí tuân thủ cao chính là chỉ dấu để cải thiện năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh tăng trưởng cao, mọi cải cách giúp tiết kiệm nguồn lực xã hội đều mang giá trị kinh tế trực tiếp. Vì vậy, chuẩn hóa cơ chế tham vấn công chúng phải là một phần của chiến lược tăng trưởng. Điều này cũng là điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu đô thị xanh, nơi chính sách môi trường cần được cộng đồng tiếp nhận và cùng thực hành thông qua các sáng kiến về năng lượng, rác thải và không gian sống.

Tương tự, xây dựng đô thị thông minh cần chuyển từ logic "áp công nghệ" sang "nâng cao trải nghiệm xã hội". Thước đo khách quan của tiến trình số hóa chính là sự thuận tiện và minh bạch trong tương tác giữa chính quyền với người dân. Ở tầm mức sâu hơn, một siêu đô thị vùng cần được kiến tạo bằng niềm tin xã hội. Khi tiếng nói cộng đồng được tôn trọng, sự đồng thuận sẽ trở thành loại vốn đặc biệt, giúp mục tiêu tăng trưởng 2 con số bền vững hơn.

Tóm lại, để bứt phá thành siêu đô thị vùng hiện đại, xanh và thông minh, TP HCM cần tư duy phát triển dựa trên 3 trụ cột gắn bó hữu cơ. Một là đổi mới mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và tri thức. Hai là xây dựng cấu trúc đô thị trên nền tảng hạ tầng chiến lược và quản trị số. Ba là phát huy đồng kiến tạo xã hội như nguồn lực trung tâm. Khi chuyển hóa được sáng kiến và đồng thuận dân sinh thành sức mạnh, TP HCM sẽ có cơ sở vững chắc để trở thành cực tăng trưởng hàng đầu của khu vực.