Lãnh đạo mới của Iran thay đổi chiến lược, sẵn sàng làm điều người tiền nhiệm né tránh

3 giờ trướcBài gốc

Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei. Ảnh: IRNA/TTXVN

Khi tấn công Israel để đáp trả các cuộc không kích tại Liban, Iran dường như muốn phát đi tín hiệu rằng những "lằn ranh đỏ" của nước này không còn dừng lại ở biên giới quốc gia và giới lãnh đạo Iran sẵn sàng chấp nhận nhiều rủi ro hơn.

Theo trang iranintl.com, kể từ sau lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran ngày 8/4, Iran liên tục cáo buộc Israel và Mỹ làm suy yếu thỏa thuận này thông qua các hành động quân sự. Mỹ đã tấn công mục tiêu Iran ngay cả khi các cuộc đàm phán gián tiếp vẫn tiếp diễn. Trong khi đó, theo Thủ tướng Israel, nước này đã tiến hành gần 3.500 cuộc không kích tại Liban, bao gồm cả thủ đô Beirut, bất chấp những hạn chế do lệnh ngừng bắn đặt ra.

Iran đáp trả bằng một loạt cuộc tấn công trả đũa có tính toán nhằm vào các mục tiêu của Mỹ và các nước vùng Vịnh, đồng thời cảnh báo rằng nếu ngoại giao thất bại, nước này sẵn sàng nối lại chiến tranh và mở rộng xung đột vượt ra ngoài vịnh Ba Tư, có khả năng đe dọa các tuyến hàng hải trải dài từ Ấn Độ Dương đến Biển Đỏ và Địa Trung Hải.

Trong đêm từ ngày 9 sang ngày 10/6, Mỹ và Iran tiếp tục không kích trả đũa lẫn nhau sau khi một trực thăng quân đội Mỹ bị bắn rơi hồi đầu tuần, cho thấy tình hình trong khu vực vẫn hết sức mong manh.

Thay đổi sâu rộng của Iran

Vệt sáng trên bầu trời Jerusalem sau khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, các cuộc tấn công nhằm vào Israel trong tuần này dường như đánh dấu bước tiến xa hơn. Iran phát tín hiệu rằng các hành động quân sự của Israel nhằm vào các đồng minh khu vực của Iran cũng có thể dẫn đến phản ứng trực tiếp. Mục tiêu là phá vỡ thế bế tắc ngoại giao trong các cuộc đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận hòa bình tạm thời và hỗ trợ Liban.

Theo hãng thông tấn Iran Tasnim, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Iran trong các cuộc thương lượng, nhấn mạnh ngày 8/6: "Chúng tôi đã đảo ngược công thức ngừng bắn vốn chỉ tồn tại trên giấy tờ nhưng liên tục bị vi phạm trên thực địa. Cho đến khi có thiện chí thực sự trong xây dựng lòng tin, phản ứng của Iran sẽ vẫn như vậy".

Iran khẳng định nước này sẽ không cho phép Israel và Mỹ tiếp tục các cuộc tấn công trong khi vẫn tuyên bố duy trì cam kết với lệnh ngừng bắn mà Iran cho rằng liên tục bị vi phạm. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 8/6 nói rằng Iran sẽ không chấp nhận thỏa thuận như vậy trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Động thái này cho thấy thay đổi rộng hơn tại Tehran, nơi một thế hệ lãnh đạo mới đang ngày càng từ bỏ cách tiếp cận thận trọng và mang tính phản ứng vốn định hình chiến lược của Cộng hòa Hồi giáo Iran đối với các đối thủ trong nhiều năm. Thay vì chủ yếu dựa vào khả năng răn đe và sự kiên nhẫn chiến lược, họ dường như sẵn sàng chấp nhận rủi ro hơn và sử dụng sức mạnh quân sự, kinh tế cũng như ảnh hưởng khu vực của Iran để định hình các diễn biến tại Trung Đông.

Năm 2020, chính quyền Tổng thống Donald Trump ám sát ông Qasem Soleimani, quan chức cấp cao nhất của Iran bị Mỹ sát hại vào thời điểm đó. Phản ứng của Iran dưới sự lãnh đạo của Đại giáo chủ Ali Khamenei khi đó phản ánh xu hướng ưu tiên các biện pháp trả đũa có tính toán thay vì leo thang mất kiểm soát: Iran đã phóng tên lửa vào căn cứ không quân Mỹ tại Iraq sau khi có cảnh báo giúp lực lượng Mỹ có thời gian trú ẩn.

Tháng 6/2025, khi Mỹ tham gia cùng Israel tấn công Iran, nước này một lần nữa lựa chọn phản ứng tương xứng, cho thấy dù có những tuyên bố cứng rắn, Iran vẫn cho rằng kiểm soát leo thang là cần thiết.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công nhằm vào Israel trong tuần này cho thấy cách tính toán đó có thể đang thay đổi. Ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy, nhận định: "Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ một cường quốc khu vực có đủ phương tiện, năng lực và ý chí sử dụng sức mạnh cứng để đối phó với các hoạt động quân sự hoặc hành động của Israel nhằm vào bên thứ ba".

Sau cuộc tấn công, Iran cảnh báo nước này sẵn sàng nâng mức độ căng thẳng để chứng tỏ phản ứng của Iran không có giới hạn nào như giả định của Mỹ và Israel.

Tasnim dẫn lời một quan chức Iran cho biết: "Nếu Israel và Mỹ cho rằng thông qua 'căng thẳng có kiểm soát', họ có thể đoán được phản ứng và hình thức đáp trả của Iran và Mặt trận Kháng chiến, thì đó là một sai lầm ngớ ngẩn".

Theo các chuyên gia về Iran, nước này đang tìm cách tạo ra "phương trình mới" nhằm ngăn Israel tấn công không chỉ Iran mà còn mạng lưới lực lượng thân Iran trong khu vực. Giới lãnh đạo hiện nay của Iran ngày càng tin rằng những gì không thể đạt được bằng ngoại giao cuối cùng có thể đạt được bằng vũ lực.

Khai thác những rạn nứt trong quan hệ Mỹ - Israel

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Iran cũng dường như đang thử thách liên minh Mỹ - Israel và khai thác những khác biệt ngày càng gia tăng giữa hai nước về cách thức kết thúc cuộc xung đột. Trong những tuần gần đây, Tổng thống Trump nhiều lần công khai bất đồng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khi khẳng định rằng thỏa thuận ngoại giao với Iran vẫn trong tầm tay và Israel sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận.

Chiến lược đó có thể đang mang lại kết quả. Sau khi Iran tấn công Israel ngày 8/6, ông Trump đã nhanh chóng tìm cách ngăn chặn leo thang, hai lần điện đàm với ông Netanyahu chỉ trong vài giờ nhằm thuyết phục nhà lãnh đạo Israel không đáp trả.

Theo hãng thông tấn WANA, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Baghaei cho rằng Mỹ phải chịu trách nhiệm về các hành động của Israel và cảnh báo rằng những hành động đó chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tiến trình ngoại giao. Trong khi đó, một quan chức quân đội Israel nhấn mạnh lực lượng Mỹ không tham gia các cuộc tấn công Iran, dù có hỗ trợ đánh chặn các tên lửa Iran đang bay tới.

Iran có thể đã thành công trong việc buộc Mỹ phải lựa chọn giữa ủng hộ quyền tự do hành động quân sự của Israel và duy trì kênh ngoại giao với Iran.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/lanh-dao-moi-cua-iran-thay-doi-chien-luoc-san-sang-lam-dieu-nguoi-tien-nhiem-ne-tranh-20260610124931081.htm