Lão nông thuần hóa rừng sim tím, mở lối du lịch xanh cho người Ba Na

3 giờ trướcBài gốc

Biến đồi hoang thành vườn rừng sinh thái

Theo chân ông Chín Biển (tên thường gọi của ông Trần Văn Biển), chúng tôi tham quan mô hình vườn rừng sinh thái rộng nhiều hécta trên núi Hòn Ngang (làng Kon Mon, xã Bình Phú, Gia Lai).

Video khám phá khu vườn rừng sinh thái của ông Trần Văn Biển ở khu vực núi Hòn Ngang. Tác giả: NGỌC OAI

Vừa leo dốc, vừa chia sẻ câu chuyện của mình, lão nông tâm sự: “Ở tuổi này, nhiều người nghĩ tôi sẽ bán vườn lấy tiền tỷ để xây nhà, mua xe và an hưởng tuổi già. Nhưng điều tôi mong nhất là được trẻ lại khoảng 15 năm để hoàn thiện mô hình vườn sinh thái hữu cơ gắn với du lịch cộng đồng”.

Giữa cái nắng như phả lửa, khu vườn của ông Biển lại mát rượi. Những tầng cây sao xanh, bưởi da xanh, mít, xoài, dâu da, chà là, sim rừng... đan xen tạo nên hệ sinh thái đa tầng, góp phần giữ ẩm và cải tạo đất.

Khu vực đồi sim của lão nông Chín Biển đang phát triển tươi tốt

Từ năm 2017, trên phần đất rẫy sẵn có ở núi Hòn Ngang, ông Biển bắt tay xây dựng mô hình vườn rừng sinh thái. Ngoài cây gỗ và cây ăn quả, từ năm 2020 ông bắt đầu thuần hóa sim rừng mọc hoang trên dãy Hoành Sơn.

Theo ông Biển, trước đây ít người quan tâm đến giá trị của cây sim, nhiều đồi sim tím bị phá bỏ để trồng keo tràm. Vì vậy, ông thuê người dân Ba Na vào rừng đào sim dại mang về ươm trồng. Do tỷ lệ sống thấp, ông phải đầu tư hàng trăm triệu đồng mới hình thành được rừng sim như hiện nay.

Ông Chín Biển đang thu hái những quả sim chín bói

Khi gầy dựng được vườn sim, ông tiếp tục đối mặt với bệnh gây hại rễ, khiến cây suy kiệt hoặc không cho quả. Nhờ tham gia các cộng đồng nông nghiệp hữu cơ trên nền tảng số, ông tìm ra giải pháp cải tạo đất bằng men vi sinh IMO.

Hàng ngàn lít dung dịch vi sinh ủ từ cá tạp, phân bò, phân dơi và xác bã thực vật được đưa xuống vườn để phục hồi đất, giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh. Từ đó, ông nhân rộng thành vườn sim hơn 2.000 gốc, xen canh cùng chà là, dâu da đất và bưởi da xanh.

Đến nay, vườn sim ông Biển phát triển hơn 2.000 cây, đã cho thu hoạch được 4 mùa quả

Những quả sim bắt đầu chín bói, chuẩn bị cho thu hoạch năm thứ 4

Đến nay, vườn sim mang lại nguồn thu từ quả tươi và các sản phẩm chế biến như rượu sim, mật sim, sim khô. “Vườn sim đã cho thu hoạch 4 năm, sản phẩm tiêu thụ tại nhiều nơi ở Gia Lai và TPHCM. Riêng năm 2025, vườn thu được 2 tấn quả tươi, bán với giá 50.000 đồng/kg”, ông Biển cho biết.

Mỗi mùa sim, ông Biển thuê người địa phương thu hái tạo việc làm cho người dân nơi đây với thu nhập hơn 300.000 đồng/ngày. Ngoài sim tím, vườn rừng còn mang lại nguồn thu từ bưởi da xanh, mít Thái, xoài... cùng cánh rừng sao xanh cổ thụ, tổng trị giá hàng tỷ đồng.

Du khách và các em học sinh trải nghiệm, học tập tại đồi sim tím của lão nông Chín Biển. Ảnh: ĐINH RI

Du khách thích thú check-in giữa rừng sim tím của lão nông Chín Biển. Ảnh: ĐINH RI

Lan tỏa nông nghiệp hữu cơ đến cộng đồng Ba Na

Theo ông Biển, thung lũng Vĩnh An là nơi sinh sống lâu đời của gần 400 hộ đồng bào Ba Na. Nơi đây còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống như dệt thổ cẩm, múa xoang, cồng chiêng, bắn nỏ... cùng hệ thống suối, thác nước và cảnh quan tự nhiên giàu tiềm năng phát triển du lịch.

Các ngôi làng Ba Na ở Vĩnh An nằm bên ngọn núi Hòn Sõng

Tuy nhiên, nhiều năm qua người dân chủ yếu sống dựa vào rừng keo tràm khai thác ngắn ngày. Việc trồng thuần một loại cây khiến đất đai bạc màu, hệ sinh thái dần thu hẹp. “Cây keo tràm không xấu nhưng cách canh tác ngắn hạn khiến đất đai ngày càng thoái hóa. Nhiều cây cổ thụ, cây ăn quả trong làng cũng bị thay thế bởi keo tràm”, ông Biển trăn trở.

Cùng với định hướng phát triển du lịch cộng đồng của địa phương, vườn rừng và đồi sim tím của ông Biển dần trở thành điểm đến thu hút du khách. Mỗi mùa sim chín, nhiều đoàn khách các nơi, trong đó có TPHCM tìm đến tham quan, trải nghiệm và thưởng thức các sản phẩm từ sim. Ông Biển cũng tạo điều kiện để người dân địa phương tham gia dẫn khách, tăng thêm thu nhập.

Lão nông Chín Biển tận dụng mạng xã hội và các nền tảng số để cập nhật kiến thức, kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Ông Biển chia sẻ kinh nghiệm làm nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng vi sinh với người dân ở Vĩnh An

Không chỉ phát triển mô hình vườn rừng, ông Biển còn hướng dẫn bà con người Ba Na ở Vĩnh An làm nông nghiệp hữu cơ, sản xuất phân hữu cơ, chế phẩm vi sinh và từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng. “Chỉ khi xây dựng được hệ sinh thái nông nghiệp hữu cơ, an toàn thì Vĩnh An mới trở thành “mỏ vàng” khai thác du lịch cộng đồng bền vững”, ông Biển nói.

Rừng sim đang vào mùa sai quả, mang về cho ông Chín Biển hơn 100 triệu đồng mỗi năm từ việc thu hái

Ông Chín Biển trồng bổ sung những cây mua rừng để tạo cảnh quan cho khu vườn

Những cây sao hàng chục năm tuổi trong vườn rừng ông Chín Biển

Anh Đinh Ri, Tổ trưởng Tổ hướng dẫn du lịch cộng đồng Vĩnh An cho biết, mô hình vườn rừng và đồi sim tím của ông Trần Văn Biển không chỉ tạo việc làm cho người dân địa phương mà còn góp phần mở hướng phát triển du lịch cộng đồng.

“Điều đáng quý là ông Biển không giữ riêng kinh nghiệm cho mình mà luôn hỗ trợ bà con thay đổi phương thức canh tác, gìn giữ cảnh quan và phát triển sinh kế từ du lịch cộng đồng”, anh Ri nhận xét.

NGỌC OAI

Nguồn SGGP : https://sggp.org.vn/lao-nong-thuan-hoa-rung-sim-tim-mo-loi-du-lich-xanh-cho-nguoi-ba-na-post855924.html