Lấp 'khoảng trống' nhân lực cho cấp xã

3 giờ trướcBài gốc

Tháng 3-2026, Sở Y tế Thái Nguyên biệt phái 46 bác sĩ từ 18 bệnh viện và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh về 41 trạm y tế nhằm góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân.

Khối lượng công việc tăng, áp lực dồn về cơ sở

Theo các đề án sắp xếp đơn vị hành chính, trước đây hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn có 280 đơn vị hành chính cấp xã. Sau sắp xếp và hợp nhất tỉnh, toàn tỉnh còn 92 xã, phường, giảm hơn 67% số đơn vị hành chính cấp xã, thuộc nhóm địa phương có tỷ lệ giảm đầu mối lớn nhất cả nước. Đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Việc giảm đầu mối tổ chức không đồng nghĩa với giảm khối lượng công việc. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện đã được phân cấp mạnh cho cấp xã. Địa bàn quản lý rộng hơn, dân số đông hơn, số lượng hồ sơ hành chính tăng lên, trong khi biên chế chưa được bổ sung tương ứng với yêu cầu nhiệm vụ.

Theo Sở Nội vụ Thái Nguyên, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh được tạm giao 29.370 biên chế cấp xã. Đến giữa tháng 7-2025, số biên chế thực tế có mặt là 27.487 người, thiếu 1.883 biên chế so với chỉ tiêu được giao.

Cán bộ chuyên môn xã Phú Lương hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Tại nhiều xã sau sáp nhập, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Không ít công chức địa chính đồng thời phụ trách môi trường, xây dựng; cán bộ văn phòng đảm nhiệm thêm công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số. Có nơi một công chức tư pháp - hộ tịch phải giải quyết số lượng hồ sơ tăng gấp nhiều lần so với trước.

Ông Đỗ Duy Hùng, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã La Hiên: Sau sáp nhập, địa bàn quản lý rộng hơn rất nhiều. Khối lượng hồ sơ đất đai, chuyển mục đích sử dụng đất, xác nhận nguồn gốc đất tăng liên tục. Trong khi đó, bộ phận chuyên môn chỉ có vài người nên áp lực công việc rất lớn.

Áp lực tập trung nhiều ở các lĩnh vực đất đai, tài nguyên môi trường, tài chính - kế toán và giải quyết thủ tục hành chính. Đây đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Ông Kiều Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Hòa, cho biết: Nhiều thủ tục trước đây người dân thực hiện ở cấp huyện nay được chuyển về xã. Người dân thuận lợi hơn trong giải quyết công việc, đồng thời đội ngũ cán bộ cơ sở cũng đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ mới.

Sau sắp xếp, một bộ phận cán bộ có kinh nghiệm nghỉ hưu trước tuổi hoặc nghỉ theo chế độ tinh giản biên chế. Việc cơ cấu lại đội ngũ là chủ trương đúng, song cũng đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng bổ sung, đào tạo nguồn nhân lực kế cận.

Ông Hứa Xuân Bình, Chủ tịch UBND phường Bách Quang, chia sẻ: Phường đang triển khai nhiều dự án lớn. Với 40 cán bộ, công chức hiện có, địa phương phải sắp xếp, ưu tiên từng lĩnh vực để vừa bảo đảm nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao. Đội ngũ cán bộ cần được rà soát, đánh giá năng lực theo từng vị trí việc làm và tăng cường đào tạo để đáp ứng yêu cầu mới của chính quyền hai cấp.

Những áp lực về khối lượng công việc cho thấy bài toán nhân lực ở cấp xã không đơn thuần là thiếu người. Sau quá trình sắp xếp, nhiều địa phương vẫn bảo đảm số lượng cán bộ theo quy định nhưng lại phát sinh sự chênh lệch về cơ cấu chuyên môn, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng đáp ứng các yêu cầu mới của nền hành chính hiện đại.

Cần bảo đảm cân đối về cơ cấu và chất lượng

Tại Hội nghị sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên đã chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về tổ chức bộ máy và công tác cán bộ. Trong đó, sự mất cân đối về cơ cấu nhân lực giữa các địa phương là nội dung được đặc biệt quan tâm.

Để bảo đảm tiến độ giải quyết công việc và phục vụ người dân, nhiều cán bộ, công chức phường Bách Quang thường xuyên làm việc ngoài giờ hành chính.

Với định mức 38 cán bộ, công chức đối với một xã, nhiều địa phương cơ bản đáp ứng yêu cầu về số lượng nhưng chưa đồng đều về cơ cấu chuyên môn. Có nơi thiếu cán bộ chuyên ngành địa chính, tài nguyên môi trường, tài chính - kế toán hoặc tư pháp - hộ tịch; có nơi đội ngũ hiện có chưa đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số và cải cách hành chính.

Một số xã vùng sâu, vùng xa gặp khó khăn trong thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong khi đó, các địa phương trung tâm thường có điều kiện thuận lợi hơn về môi trường làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Theo lãnh đạo Sở Nội vụ, nhiều xã trung tâm tập trung đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, trong khi một số xã miền núi còn thiếu cán bộ ở các lĩnh vực địa chính, tài nguyên môi trường, tài chính - kế toán, tư pháp - hộ tịch và công nghệ thông tin.

Để hỗ trợ cơ sở trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới, tỉnh đã điều động 274 cán bộ, công chức cấp tỉnh tăng cường cho các xã, phường; trong đó khối Đảng và đoàn thể 85 người, khối chính quyền 189 người.

Cùng với yêu cầu về chuyên môn, chuyển đổi số đang đặt ra những đòi hỏi mới đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Phần lớn các lĩnh vực quản lý hiện nay được thực hiện trên môi trường số, từ giải quyết thủ tục hành chính đến quản lý dữ liệu và cung cấp dịch vụ công.

Ông Hứa Xuân Bình, Chủ tịch HĐND phường Bách Quang: Sau sáp nhập, yêu cầu đối với cán bộ cơ sở cao hơn trước. Cán bộ phải nắm vững chuyên môn, thành thạo công nghệ số, xử lý thủ tục hành chính trên môi trường điện tử và đáp ứng tốt yêu cầu phục vụ người dân.

Bố trí đúng người, đáp ứng đúng việc

Từ những kết quả bước đầu và các yêu cầu đặt ra sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều giải pháp đang được tỉnh triển khai đồng bộ. Trọng tâm là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, bảo đảm sự phù hợp giữa vị trí việc làm, năng lực chuyên môn và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vạn Xuân hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính.

Bổ sung biên chế là một trong những giải pháp được đặt ra, song đây không phải là giải pháp duy nhất. Điều quan trọng là tiếp tục cơ cấu lại đội ngũ theo hướng hợp lý, bảo đảm đúng người, đúng việc và phù hợp với yêu cầu từng địa phương.

Tỉnh đã chỉ đạo rà soát vị trí việc làm, điều động và bố trí cán bộ phù hợp nhằm khắc phục tình trạng mất cân đối về nhân lực giữa các đơn vị. Đây là giải pháp có tính lâu dài, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy cơ sở.

Cùng với đó, việc luân chuyển, điều động cán bộ giữa các địa phương cần được thực hiện linh hoạt trên cơ sở yêu cầu nhiệm vụ. Những xã còn thiếu nhân lực chuyên môn có thể được bổ sung từ nguồn cán bộ có năng lực tại các đơn vị khác hoặc từ đội ngũ viên chức đủ điều kiện chuyển sang công chức.

Theo lãnh đạo Sở Nội vụ, thời gian tới tỉnh sẽ tiếp tục điều động công chức giữa các địa phương, tiếp nhận viên chức đủ điều kiện sang công chức và tăng cường cán bộ cấp tỉnh hỗ trợ cơ sở. Song song với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng cần được đẩy mạnh theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu công việc.

Ngoài kiến thức chuyên môn, cán bộ cơ sở cần được trang bị kỹ năng số, kỹ năng tiếp dân, kỹ năng xử lý tình huống và khả năng thích ứng với phương thức quản lý hiện đại.

Đối với các xã miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, việc nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để thu hút và giữ chân cán bộ có trình độ cũng cần được quan tâm. Các chính sách về nhà ở công vụ, hỗ trợ học tập, nâng cao trình độ chuyên môn có thể tạo thêm động lực cho đội ngũ cán bộ yên tâm công tác lâu dài.

Cùng với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số tiếp tục là giải pháp quan trọng giúp giảm áp lực cho cán bộ cơ sở. Khi dữ liệu được liên thông, quy trình được số hóa đồng bộ, nhiều khâu xử lý thủ công sẽ được rút ngắn, tạo điều kiện để cán bộ tập trung vào nhiệm vụ chuyên môn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những kết quả bước đầu đã khẳng định chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính là đúng đắn. Để mô hình mới phát huy hiệu quả cao hơn, việc tiếp tục hoàn thiện đội ngũ cán bộ cấp xã cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng là yêu cầu quan trọng. Đây vừa là nhiệm vụ trước mắt, vừa là nền tảng lâu dài để xây dựng nền hành chính cơ sở chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Ngọc Quang

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/chinh-tri/202606/lap-khoang-trong-nhan-luc-cho-cap-xa-0f62517/